Mục tiêu 15 tỷ USD: bước ngoặt buộc quan hệ Việt – Nga phải đi vào chiều sâu
Hợp tác Việt Nam Nga nhằm hướng tới kim ngạch thương mại 15 tỷ USD là định hướng chiến lược mới, trong đó hai bên coi kinh tế, năng lượng, giao thông vận tải và đào tạo nhân lực là những trụ cột ưu tiên để đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện phát triển thực chất, cân bằng hơn và tạo lợi ích trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp hai nước. Chiều 9/9, tại Điện Kremlin, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước từ ngày 7-9/9. Hai nhà lãnh đạo không chỉ khẳng định lại mức độ tin cậy chính trị mà còn thống nhất triển khai các biện pháp mạnh mẽ để hợp tác kinh tế phát huy vai trò tiên phong trong toàn bộ cấu trúc quan hệ song phương. Mục tiêu kim ngạch thương mại 15 tỷ USD không phải con số trang trí; nó là thước đo cho sức sống của mối quan hệ và khả năng hai bên chuyển từ tình cảm lịch sử sang lợi ích kinh tế cụ thể, bền vững.
Năng lượng: trụ cột chiến lược và phép thử cho sự tin cậy dài hạn
Nếu phải chọn một lĩnh vực thể hiện rõ nhất chiều sâu hợp tác Việt Nam Nga thì đó là năng lượng. Hai bên khẳng định năng lượng và dầu khí tiếp tục là những trụ cột quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện và nhất trí mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới như điện hạt nhân, điện gió, điện khí. Việc đặt hợp tác năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình ở vị trí chiến lược cho thấy hai nước chấp nhận đầu tư vào những dự án dài hạn, đòi hỏi công nghệ cao và khung pháp lý chặt chẽ. Một câu nói đáng chú ý là việc Nga khẳng định sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu của Việt Nam. Năng lượng, vì thế, không chỉ là câu chuyện về sản lượng hay kỹ thuật, mà là thước đo mức độ tin cậy và khả năng hai bên cùng nhau bước vào những lĩnh vực nhạy cảm, đòi hỏi sự phối hợp sâu rộng.
Giao thông vận tải Việt Nga và chuỗi cung ứng: từ bản ghi nhớ đến hành lang thương mại
Để kim ngạch thương mại 15 tỷ USD không mắc kẹt trên giấy, hạ tầng giao thông vận tải Việt Nga phải được coi là ưu tiên ngang hàng với năng lượng. Trong chuyến thăm, Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang làm việc với Hội đồng Biển Liên bang Nga, ký các bản ghi nhớ về biển, hàng hải, vận tải biển và đóng tàu, tạo cơ sở hợp tác phù hợp thế mạnh mỗi bên. Đồng thời, ông trao đổi với doanh nghiệp Nga về giải pháp tăng cường hợp tác trong vận tải biển và đóng tàu, cho thấy định hướng hình thành các chuỗi sản xuất, cung ứng mới thay vì chỉ xuất – nhập khẩu thuần túy. Bước đi này hợp lý: không có hành lang logistics hiệu quả thì mục tiêu thương mại chỉ là khẩu hiệu. Giao thông vận tải, đặc biệt hàng hải, sẽ quyết định việc hàng hóa Việt Nam – Nga có giữ được tính cạnh tranh trong bối cảnh chi phí vận chuyển và rủi ro địa chính trị luôn biến động hay không.
Đào tạo nhân lực và hợp tác giáo dục: nền tảng cho mục tiêu dài hạn
Điểm khác biệt của giai đoạn hợp tác mới là lãnh đạo hai nước không chỉ nói về dự án mà còn nói về con người. Bản ghi nhớ giữa Bộ Giao thông vận tải Liên bang Nga và Bộ Xây dựng Việt Nam đặt trọng tâm vào giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nhân lực ngành giao thông vận tải, tạo khuôn khổ để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, chuyên gia và nguồn nhân lực kỹ thuật. Đây là sự dịch chuyển đúng hướng: không thể kỳ vọng vào hợp tác năng lượng, đóng tàu hay chuyển đổi số nếu thiếu lớp nhân lực được đào tạo bài bản, hiểu cả tiêu chuẩn kỹ thuật lẫn ngữ cảnh pháp lý của hai bên. Song song, hai nước nhất trí tiếp tục mở rộng hợp tác giáo dục – đào tạo, văn hóa, thể thao, du lịch; tạo thuận lợi cho công dân hai nước đi lại, học tập, làm việc và du lịch, trong đó có đề nghị xem xét miễn thị thực cho công dân Việt Nam. Với người dân, lợi ích này cụ thể hơn bất kỳ tuyên bố chiến lược nào: học bổng, lớp học liên kết, việc làm kỹ thuật cao và cơ hội di chuyển dễ dàng hơn.
Từ mục tiêu 15 tỷ USD đến cấu trúc hợp tác mới
Mục tiêu kim ngạch thương mại 15 tỷ USD chỉ đạt được nếu Việt Nam và Nga đặt một nền tảng hợp tác hoàn toàn mới, dựa trên chuỗi giá trị, công nghệ và con người thay vì phụ thuộc vào vài lĩnh vực truyền thống. Hai nhà lãnh đạo đã nhìn lại các thỏa thuận từ chuyến thăm năm 2025 và thống nhất kinh tế phải trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quan hệ song phương. Điều này hàm nghĩa: Ủy ban liên Chính phủ phải được trao thêm quyền hành động, doanh nghiệp hai bên phải được khuyến khích bước vào các lĩnh vực như chế biến thực phẩm, chăn nuôi quy mô lớn, kinh tế biển, sản xuất hàng tiêu dùng tại chỗ, chế biến gỗ, đóng tàu, lao động kỹ thuật, giáo dục và dịch vụ. Nếu các bước triển khai bám sát định hướng đó, hợp tác Việt Nam Nga có thể chuyển từ mô hình phụ thuộc vào một số dự án biểu tượng sang cấu trúc rộng, đa ngành, trong đó người dân hưởng lợi qua việc làm tốt hơn, chi phí logistic hợp lý hơn và cơ hội giáo dục – di chuyển mở rộng. Đó mới là ý nghĩa thực sự của mục tiêu 15 tỷ USD.
