Từ Đối tác Chiến lược Toàn diện đến trục hợp tác công nghệ cao mới
Hợp tác Việt Nam Singapore trong giai đoạn mới là quá trình hai nước tận dụng khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện để ưu tiên các lĩnh vực công nghệ AI bán dẫn, tài chính xanh ASEAN và đổi mới sáng tạo, qua đó dịch chuyển quan hệ từ thuần thương mại – đầu tư sang cùng kiến tạo các chuỗi giá trị công nghệ cao có hàm lượng tri thức lớn. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Singapore, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã hội kiến Tổng thống Tharman Shanmugaratnam, Thủ tướng Lawrence Wong và Bộ trưởng Cao cấp K. Shanmugam, đồng thời đồng chủ trì Đối thoại Chiến lược Việt Nam - Singapore lần thứ nhất. Hai bên đánh giá quan hệ song phương đang phát triển mạnh mẽ sau khi được nâng cấp lên đối tác chiến lược toàn diện và coi đây là thời điểm phải đưa khuôn khổ này “đi vào chiều sâu”, chuyển niềm tin chính trị thành chương trình và dự án cụ thể.
AI, bán dẫn, tài chính xanh: Ba mũi nhọn tái định nghĩa hợp tác
Điểm then chốt của Đối thoại Chiến lược lần này là việc hai bên cùng nhấn mạnh cần tạo đột phá trong trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, kinh tế số, công nghệ bán dẫn, trung tâm dữ liệu, kinh tế xanh, năng lượng sạch và tài chính xanh. Đây là bước chuyển có tính lựa chọn: thay vì tiếp tục dựa chủ yếu vào các khu công nghiệp, logistics hay công nghiệp chế biến – chế tạo, Việt Nam và Singapore muốn xây dựng một trụ cột mới dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Quan điểm này thể hiện rõ khi hai nhà lãnh đạo nhất trí khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành một trụ cột quan trọng của quan hệ Việt Nam - Singapore, với trọng tâm là công nghệ mới, AI, bán dẫn, năng lượng sạch và tài chính xanh. Nói cách khác, đây là bước “tái cấu trúc” trục hợp tác sang các ngành có giá trị gia tăng và hàm lượng tri thức cao.
Mô hình ‘ba nhà’ xuyên biên giới: Khung đồng nghiên cứu – đồng sản xuất
Nếu lựa chọn chiến lược là AI, bán dẫn và tài chính xanh, thì công cụ thực thi là mô hình “ba nhà của hai nước”. Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề nghị thúc đẩy mô hình đổi mới sáng tạo xuyên biên giới này, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường – viện nghiên cứu và doanh nghiệp của Việt Nam và Singapore. Theo mô hình này, các chủ thể của hai nước có thể đồng nghiên cứu, đồng phát triển, đồng sản xuất và cùng kiến tạo giá trị, trước hết phục vụ nhu cầu phát triển của mỗi nước, sau đó cung cấp các sản phẩm, giải pháp cạnh tranh cho thị trường ASEAN và khu vực. Tổng thống Tharman Shanmugaratnam cũng nhất trí cần đẩy mạnh kết nối khoa học – công nghệ, thúc đẩy mô hình hợp tác mới này để cùng tham gia quá trình đồng nghiên cứu, đồng phát triển và đồng hợp tác sản xuất.
Cơ hội nào cho doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ cao?
Trong bức tranh mới, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ là “người nhận” vốn FDI mà có thể trở thành đối tác đồng sáng tạo trong chuỗi giá trị công nghệ cao của Singapore. Hai bên nhận định hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư tiếp tục là điểm sáng, với đầu tư tập trung vào công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics, tài chính và công nghệ cao; đồng thời nhất trí nâng cấp các mô hình hợp tác theo hướng xanh, thông minh và bền vững. Hợp tác giai đoạn mới được xác định phải chuyển dần sang lĩnh vực có hàm lượng công nghệ, tri thức và giá trị gia tăng cao hơn, không chỉ khai thác lợi thế hiện có mà còn cùng tạo động lực tăng trưởng mới. Với mô hình “ba nhà”, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tham gia ngay từ khâu nghiên cứu, phát triển cho đến sản xuất và thương mại hóa sản phẩm phục vụ thị trường ASEAN.
Từ thỏa thuận đến hành động: Thước đo mới của đối tác chiến lược toàn diện
Điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là hai bên không muốn dừng ở các tuyên bố chính trị. Các nhận thức chung và thỏa thuận cấp cao được yêu cầu phải chuyển thành chương trình, dự án cụ thể với mục tiêu, lộ trình và sản phẩm đầu ra rõ ràng; trong đó doanh nghiệp là một trong những lực lượng trung tâm đưa các thỏa thuận hợp tác vào thực tiễn. Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú bày tỏ tin tưởng kết quả chuyến thăm và Đối thoại Chiến lược Việt Nam - Singapore lần thứ nhất sẽ tạo động lực mới cho quan hệ hai Đảng, hai nước, góp phần chuyển từ tiềm năng sang dự án, từ thỏa thuận sang hành động và từ hợp tác sang cùng kiến tạo giá trị. Đồng thời, hai bên khẳng định tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong ASEAN và tại các diễn đàn đa phương, cùng các nước thành viên củng cố đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường và vai trò trung tâm của ASEAN. Thước đo mới của đối tác chiến lược toàn diện vì thế sẽ nằm ở chất lượng các dự án AI, bán dẫn và tài chính xanh hình thành trong vài năm tới.
