Đề xuất tăng phạt cần được hiểu đúng
Mức phạt PCCC là chế tài hành chính áp dụng với hành vi không tuân thủ quy định phòng cháy, chữa cháy, trong đó đề xuất mới nhắm vào việc bỏ qua hoặc thực hiện sai quy trình nghiệm thu tại công trình, phương tiện. Đây là định hướng sửa đổi chứ chưa phải mức phạt mới đã có hiệu lực. Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, sau khi các luật liên quan được thông qua, Bộ Công an sẽ tham mưu Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định 106 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này. Vì vậy, hiện chưa thể xem đề xuất là căn cứ để xác định một khoản phạt mới cụ thể. Điểm đáng chú ý không chỉ là khả năng tăng tiền phạt, mà là việc gắn trách nhiệm rõ hơn với chủ đầu tư và chủ sở hữu trong giai đoạn công trình được đưa vào khai thác.
Sự thận trọng này quan trọng vì cơ chế đang được điều chỉnh: thay vì cơ quan chuyên ngành kiểm tra, chấp thuận kết quả nghiệm thu trước khi công trình sử dụng, chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu sẽ tự tổ chức nghiệm thu, đi kèm hậu kiểm và xử lý vi phạm. Chuyển sang tự nghiệm thu không đồng nghĩa giảm trách nhiệm. Ngược lại, nếu khâu kiểm soát trước được thay bằng trách nhiệm của chủ thể và hậu kiểm, chế tài phải đủ sức ngăn việc làm qua loa. Tăng mức phạt vì thế là thông điệp về trách nhiệm, nhưng hiệu quả cuối cùng còn phụ thuộc vào quy định cụ thể và cách thực thi.

Những hành vi nghiệm thu bị nhắm tới
Các hành vi được nêu trong định hướng sửa đổi gồm không tổ chức nghiệm thu PCCC, nghiệm thu không đúng quy định hoặc nghiệm thu không phù hợp với thiết kế PCCC đã được thẩm định. Đây không phải những sai sót giấy tờ có thể xem nhẹ: nghiệm thu là bước xác nhận giải pháp an toàn đã được triển khai, nên sai lệch giữa thiết kế và thực tế có thể để lại nguy cơ khi công trình đi vào hoạt động. Đề xuất tăng tiền phạt nhắm trực tiếp vào những trường hợp ấy, thay vì chỉ nói chung về vi phạm phòng cháy.
Tuy nhiên, nguồn thông tin hiện chưa nêu mức phạt dự kiến, thang phân loại theo mức độ vi phạm hay ngày áp dụng quy định mới. Không nên suy diễn rằng mọi trường hợp sai sót sẽ chịu cùng một hình thức hoặc mức xử lý. Điều có thể khẳng định là phạm vi xử phạt được tính tới bao gồm cả việc không nghiệm thu và nghiệm thu sai quy định, sai thiết kế đã được thẩm định. Với chủ đầu tư, chủ sở hữu, thông điệp thực tế là hồ sơ nghiệm thu cần phản ánh đúng hiện trạng, còn việc đưa công trình vào sử dụng không thể thay thế nghĩa vụ bảo đảm an toàn.
Cưỡng chế để buộc khắc phục, không chỉ tăng tiền phạt
Đề xuất còn hướng tới bổ sung biện pháp cưỡng chế, ngăn chặn nếu tổ chức, cá nhân không chấp hành biện pháp khắc phục hậu quả. Các biện pháp được Bộ trưởng nêu gồm yêu cầu dừng thi công hoặc khai thác, sử dụng để loại bỏ nguy cơ; buộc thực hiện giải pháp bảo đảm an toàn cho người và tài sản; và yêu cầu thi công theo đúng thiết kế PCCC đã được thẩm định.
Nếu vẫn không chấp hành, phương án được nêu có thể bao gồm ngừng cung cấp điện, nước, internet hoặc dịch vụ viễn thông; niêm phong công trình hay một phần cơ sở; và tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện giao thông. Đây là phần khiến đề xuất có sức nặng hơn việc chỉ nâng tiền phạt: nó nhắm vào khả năng tiếp tục vận hành khi nguy cơ chưa được xử lý. Dù vậy, các biện pháp này vẫn nằm trong định hướng sửa đổi nghị định, chưa thể coi là chế tài mới đang áp dụng. Kết luận cần nhớ rất rõ: nghiệm thu PCCC sai hoặc bị bỏ qua có thể đối mặt chế tài nghiêm hơn, nhưng mức phạt và cơ chế cưỡng chế chỉ được xác định khi văn bản sửa đổi được ban hành.






