Đối tác Chiến lược Việt Nam – Canada: bước nhảy về chất của quan hệ song phương
Đối tác Chiến lược Việt Nam Canada là khuôn khổ hợp tác cấp cao mới, được hai nước chính thức nâng cấp nhằm mở rộng, làm sâu sắc và gắn kết toàn diện các lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, thương mại, quốc phòng đến khoa học công nghệ và giao lưu nhân dân, trên nền tảng tôn trọng thể chế, chủ quyền và lợi ích cân bằng của mỗi bên. Việc nâng cấp quan hệ song phương Việt Nam Canada từ Đối tác toàn diện lên Đối tác Chiến lược không phải là động thái biểu tượng, mà là bước nhảy về chất trong tư duy chiến lược của cả hai thủ đô. Nhận lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thăm cấp Nhà nước tới Canada từ ngày 24–25/9/2026, hội đàm với Thủ tướng Mark Carney tại Ottawa. Đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Canada kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973, đánh dấu cột mốc lịch sử và cho thấy hai bên muốn đưa quan hệ vào “kỷ nguyên mới hợp tác sâu rộng, thực chất và bền vững hơn”.
Từ tin cậy chính trị đến mạng lưới kinh tế CPTPP: ý nghĩa của 4 trụ cột đầu
Nhóm bốn trụ cột đầu tiên cho thấy vì sao Việt Nam Canada đối tác chiến lược trở thành nền tảng mới của cấu trúc khu vực. Trụ cột thứ nhất – hợp tác song phương, khu vực và đa phương – nhấn mạnh việc tăng cường tin cậy chính trị qua trao đổi đoàn cấp cao thường xuyên, vận hành các cơ chế tham vấn, Ủy ban hỗn hợp về kinh tế, đối thoại chính sách quốc phòng, đối thoại biển, đồng thời cùng đề cao luật pháp quốc tế và ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN. Trụ cột thứ hai – thương mại, đầu tư, tài chính và kinh tế – đặt CPTPP ở vị trí “xương sống” khi thương mại được coi là một trụ cột của quan hệ Việt Nam – Canada. Theo tuyên bố chung Việt Nam Canada, hai bên cùng ủng hộ sớm hoàn tất Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Canada, hiện đại hóa và mở rộng CPTPP, dỡ bỏ rào cản tiếp cận thị trường và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng liên quan. Hai trụ cột tiếp theo về giao thông vận tải, quản lý chuỗi cung ứng, hạ tầng và chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo lại mở ra chiều cạnh mới: từ hành lang hàng hải xanh, bay thẳng, an ninh hàng không đến hệ sinh thái số an toàn, an ninh mạng và quản trị dữ liệu. Đây là những lĩnh vực nơi Việt Nam có nhu cầu hiện đại hóa và Canada có thế mạnh về công nghệ, tạo ra lợi ích đan xen rõ rệt.
An ninh năng lượng, lương thực và quốc phòng: chiều sâu chiến lược của hợp tác
Bốn trụ cột còn lại cho thấy quan hệ Đối tác Chiến lược không chỉ thiên về kinh tế mà chạm vào lõi an ninh và phát triển bền vững. Hợp tác về an ninh năng lượng, môi trường và tăng trưởng bền vững gắn Việt Nam vào các sáng kiến vận tải biển xanh, nghiên cứu nhiên liệu phát thải carbon thấp, công nghệ không phát thải, đồng thời đặt phát triển bền vững thành định hướng chung. Trụ cột an ninh lương thực và nông nghiệp – thực phẩm mở cửa cho hợp tác trong chuỗi giá trị nông sản, nơi Việt Nam có ưu thế sản xuất còn Canada là nhà cung cấp nông nghiệp – thực phẩm lớn. Đáng chú ý, trụ cột về quốc phòng, an ninh, hàng hải, thực thi pháp luật và tư pháp đưa quan hệ song phương Việt Nam Canada tiến xa hơn hợp tác an ninh biển, chia sẻ kinh nghiệm pháp luật và tư pháp. Trong bối cảnh khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cạnh tranh chiến lược gay gắt, việc hai bên cùng nhấn mạnh “hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển” trên nền tảng luật pháp quốc tế cho thấy đây là lựa chọn mang tính cân bằng chiến lược.
Giáo dục, văn hóa, giao lưu nhân dân và lộ trình triển khai 8 trụ cột hợp tác Việt Nam
Trụ cột thứ tám – hợp tác về giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân – thường bị xem là “mềm”, nhưng trong khuôn khổ Việt Nam Canada đối tác chiến lược, đây lại là chất keo dài hạn của quan hệ. Khi hai nước nhấn mạnh xây dựng quan hệ dựa trên tôn trọng lẫn nhau về thể chế chính trị, độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, đối thoại cởi mở và chân thành, lợi ích cân bằng và đan xen, thì giao lưu nhân dân chính là cách biến các nguyên tắc đó thành sự hiểu biết cụ thể giữa các cộng đồng. Tổng thể các trụ cột này, như tuyên bố chung Việt Nam Canada khẳng định, tạo nền tảng giúp hai nước cùng giải quyết các thách thức chung, nắm bắt cơ hội mới nổi và đóng góp vào một Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương an ninh, phồn vinh, năng động hơn. Điểm đáng chú ý là Bộ trưởng Ngoại giao hai nước sẽ phối hợp với cơ quan liên quan để xây dựng Kế hoạch hành động triển khai các mục tiêu của quan hệ Đối tác Chiến lược, biến văn bản chính trị thành chương trình cụ thể. Nếu lộ trình này được thực hiện nhất quán, 8 trụ cột sẽ không chỉ là danh sách hợp tác, mà trở thành khung chiến lược định hình vai trò của mỗi nước trong trật tự khu vực đang chuyển động.
