Thước đo mới là giao dịch, không phải sự hiện diện
Trung tâm Tài chính quốc tế là một khuôn khổ tập trung các tổ chức, nhà đầu tư và dịch vụ tài chính, với mục tiêu kết nối dòng vốn và tạo điều kiện cho giao dịch trong môi trường quản lý chuyên biệt. Với VIFC Việt Nam, bài kiểm tra trước mắt không còn là thu hút sự quan tâm hay mở rộng danh sách thành viên, mà là chứng minh trung tâm có thể vận hành bằng giao dịch tài chính thực tế. Tại phiên họp ngày 22.10, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu đẩy mạnh thu hút các tổ chức tài chính, nhà đầu tư và đặt mục tiêu phát sinh giao dịch trong tháng 11/2026. Đây là mốc có ý nghĩa vì nó buộc các cơ quan chuyển từ khâu chuẩn bị sang xử lý những điều kiện đang cản trở hoạt động. Một trung tâm được công bố hoặc có trụ sở hiện diện chưa thể được xem là đã vận hành đúng nghĩa nếu dòng vốn chưa thể đi qua.
Ngân hàng thành viên là mắt xích vận hành
Khoảng cách giữa mục tiêu và thực tế thể hiện rõ ở khâu ngân hàng. Việc cấp phép cho ngân hàng trở thành thành viên vẫn đang được tiến hành; trong khi đó, các doanh nghiệp cần tài khoản để tiếp nhận, chuyển vốn và thanh toán. Tại buổi làm việc với đại diện các thành viên, Ngân hàng Nhà nước cho biết đang rà soát điều kiện cấp phép, đồng thời xem xét phương án cho doanh nghiệp giao dịch qua ngân hàng đang hoạt động tại Việt Nam trong giai đoạn chuyển tiếp, với yêu cầu kiểm soát và phân tách dòng tiền. Đây không phải chi tiết hành chính thứ yếu: thiếu một thành viên ngân hàng đủ điều kiện, các giao dịch khó có hạ tầng để hoàn tất. Vì thế, tiến độ cấp phép và cơ chế tài khoản cần được nhìn như phép thử trực tiếp về năng lực phối hợp, thay vì một thủ tục có thể kéo dài mà không ảnh hưởng đến mục tiêu tháng 11.
Tháo gỡ vướng mắc nhưng không hạ chuẩn giám sát
Các kiến nghị tại buổi làm việc cho thấy những nút thắt không chỉ nằm ở cấp phép. Doanh nghiệp và nhà đầu tư nêu vướng mắc về tài khoản, ngoại hối, chuyển vốn, thanh toán, quy định dành cho quỹ và dịch vụ ngân hàng đầu tư. Phó Thủ tướng yêu cầu phân loại kiến nghị theo thẩm quyền: việc đã có cơ sở pháp lý cần xử lý ngay, nội dung cần hướng dẫn phải có trách nhiệm và thời hạn cụ thể, còn vấn đề phải sửa luật cần phương án rõ ràng. Cách làm này hợp lý hơn việc tạo thêm thủ tục chung chung, nhưng tốc độ không thể thay thế yêu cầu kiểm soát rủi ro. Tại phiên họp Hội đồng điều hành, Bộ Tài chính cũng được giao phối hợp làm rõ thẩm quyền giám sát, tránh chồng chéo và sớm đưa cơ quan giám sát vào hoạt động trước khi có giao dịch thực chất. Mở cửa mà thiếu giám sát sẽ làm suy yếu niềm tin mà trung tâm cần xây dựng.
Mốc tháng 11 sẽ phân định chuẩn bị với vận hành
Yêu cầu dành cho VIFC tại TP.HCM vì vậy nên được hiểu là chuyển sang hoạt động thực chất, chứ không chỉ tiếp tục công bố thành viên hay hạ tầng. Trong giai đoạn đầu, cơ quan chức năng được yêu cầu lựa chọn một số sản phẩm và giao dịch phù hợp với năng lực quản lý, kết nối với quỹ đầu tư, nhà đầu tư và doanh nghiệp có nhu cầu để vừa triển khai vừa rút kinh nghiệm. Đây là hướng đi có tính thực dụng: bắt đầu với những hoạt động có thể kiểm soát, đồng thời dùng vướng mắc phát sinh để hoàn thiện quy định. Nhưng mốc tháng 11 chỉ có ý nghĩa nếu các điều kiện thiết yếu—đặc biệt là thành viên ngân hàng, tài khoản, chuyển vốn và cơ chế giám sát—được xử lý đủ nhanh. Kết luận cần rõ ràng: thành công ban đầu của Trung tâm Tài chính quốc tế không nằm ở lời hứa thu hút, mà ở giao dịch đầu tiên diễn ra trong khuôn khổ an toàn và minh bạch.
