Từ vùng mỏ nâu đến thành phố kinh tế xanh trực thuộc Trung ương
Quảng Ninh chuyển đổi xanh là quá trình thành phố Quảng Ninh, vừa được nâng cấp lên đô thị trực thuộc Trung ương, chủ động chuyển mô hình phát triển từ nền kinh tế nâu dựa vào khai thác than sang kinh tế xanh Quảng Ninh dựa trên tri thức, công nghệ, dịch vụ hiện đại và phát triển bền vững, với mục tiêu trở thành nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng tự hào. Sáng 28/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố. Đây không chỉ là một cột mốc hành chính, mà là “thời khắc bản lề” buộc thành phố Quảng Ninh phải xác lập lại chiến lược phát triển, thoát khỏi tư duy khai thác tài nguyên thô giá rẻ. Thành phố có diện tích 6.231 km2, dân số 1,52 triệu, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu, trở thành cực tăng trưởng mới ở phía Bắc.
Bốn nhiệm vụ chiến lược: xây một thành phố đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư, đáng tự hào
Điểm khác biệt của thành phố Quảng Ninh là tầm nhìn được xác định rất rõ: một thành phố hiện đại, xanh, thông minh, giàu bản sắc; một cực tăng trưởng năng động, trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao; một địa bàn hòa bình, ổn định, hợp tác và hội nhập; một nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng tự hào. Để hiện thực hóa, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu Quảng Ninh tập trung vào bốn nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đổi mới quản trị; xác lập mô hình tăng trưởng mới gắn với phát triển bền vững; tổ chức không gian đô thị gắn với bảo tồn di sản, bản sắc; và giữ vững quốc phòng, an ninh, mở rộng đối ngoại. Hạt nhân của những nhiệm vụ này là chuyển trọng tâm quản trị sang phục vụ người dân và doanh nghiệp, lấy sự hài lòng và chất lượng sống làm thước đo phát triển.
Thoát khỏi lệ thuộc than: từ kinh tế nâu sang kinh tế xanh Quảng Ninh
Than đã làm nên một phần lịch sử của Quảng Ninh, nhưng chính lãnh đạo cao nhất của Đảng khẳng định “tương lai của Quảng Ninh không chỉ có than”. Đó là sự thừa nhận thẳng thắn: mô hình kinh tế nâu đã hết dư địa, không thể tiếp tục dựa vào khai thác tài nguyên trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững. Quảng Ninh phải đi lên từ than, vượt lên trên than và phát triển bằng tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế biển và kinh tế di sản. Cơ cấu lại ngành than là bước đi bắt buộc: hiện đại hóa, an toàn, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện với môi trường, thay vì mở rộng khai thác bằng mọi giá. Song, điều quan trọng hơn là tạo ra một nền kinh tế mới xoay quanh công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng sạch, logistics và các dịch vụ có giá trị gia tăng lớn, để người thợ mỏ không tiếp tục bị kẹt trong “cái vòng than”.
Phát triển bền vững: không đánh đổi di sản, môi trường và chất lượng sống
Quảng Ninh chuyển đổi xanh chỉ có ý nghĩa khi gắn với nguyên tắc phát triển bền vững rất rõ: mỗi dự án phải được cân nhắc trên ba lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường; không đánh đổi di sản, môi trường và chất lượng sống để lấy tăng trưởng ngắn hạn. Vịnh Hạ Long – kỳ quan thiên nhiên thế giới – và Yên Tử – cội nguồn tâm linh, không gian văn hóa đặc sắc – không thể trở thành “giá phải trả” cho đô thị hóa nóng và các khu nghỉ dưỡng xây dựng vội vàng. Câu chuyện phát triển của thành phố Quảng Ninh vì thế là bài kiểm tra năng lực quản trị: hạ tầng có thể đồng bộ hơn, kinh tế có thể xanh hơn, nhưng nếu màu xanh của Hạ Long phai nhạt, linh khí của Yên Tử mất đi thì thành phố sẽ đánh mất lợi thế cạnh tranh dài hạn, đồng thời làm tổn hại lợi ích của các thế hệ tương lai.
Tác động tới người dân: Quảng Ninh có thực sự trở thành nơi đáng sống?
Điều đáng chú ý trong chiến lược kinh tế xanh Quảng Ninh là nhấn mạnh lợi ích trực tiếp cho người dân, thay vì chỉ nói về tăng trưởng và quy mô đầu tư. Lãnh đạo yêu cầu quản trị phải hiện đại hơn, văn hóa phải được tôn vinh hơn, cuộc sống của Nhân dân phải tốt đẹp hơn; Quảng Ninh phải lấy kết quả công việc, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo. Điều này nếu làm đến nơi đến chốn sẽ thay đổi rất nhiều: dịch vụ công minh bạch hơn, cơ hội việc làm chuyển dịch từ hầm lò sang các ngành dịch vụ, công nghệ; khoảng cách thu nhập và khả năng tiếp cận dịch vụ công được thu hẹp, người yếu thế, người có công và công nhân lao động được chăm lo tốt hơn. Khi đó, khẩu hiệu “nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng tự hào” mới tránh được nguy cơ trở thành một khẩu hiệu rỗng.
