Khi dàn nhạc trẻ Việt Nam bước ra ánh sáng thế giới
Dàn nhạc thính phòng trẻ Nhạc viện TP.HCM là tập hợp 26 nghệ sĩ trẻ, chủ yếu là học sinh, sinh viên của Nhạc viện, dưới sự dẫn dắt của TS.NSND Đỗ Quốc Hưng và nhạc trưởng Nguyễn Phú Sơn, lần đầu tiên mang âm nhạc cổ điển châu Âu hòa cùng giai điệu Việt Nam lên sân khấu Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới tại Công viên Zaryadye, Moskva, tạo nên một dấu mốc mới cho dàn nhạc trẻ Việt Nam trong hành trình hội nhập quốc tế. Điểm đáng nói của sự kiện này không chỉ là “lần đầu tiên” mang tính thủ tục. Từ ngày 21 đến 23/8, đoàn Việt Nam nhận lời mời trực tiếp từ NSND Yuri Bashmet – người khởi xướng và Giám đốc nghệ thuật Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới lần thứ IV, một sân chơi quy tụ các dàn nhạc và nghệ sĩ trẻ đến từ nhiều quốc gia. Việc Nhạc viện TP.HCM xuất hiện ở đây cho thấy thế hệ nhạc công trẻ đã bước qua ngưỡng an toàn của các cuộc thi trong nước để bước vào cuộc đối thoại bình đẳng với bạn bè quốc tế.
Bản giao hòa giữa kiệt tác châu Âu và âm nhạc cổ điển Việt Nam
Chương trình tại Moskva được xây dựng như một bản giao hưởng về bản sắc: nửa đầu là những kiệt tác châu Âu, nửa sau là âm nhạc cổ điển Việt Nam và giai điệu dân ca. Dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Nguyễn Phú Sơn, khán giả Nga được thưởng thức Sonata số 1 cung Sol trưởng của Rossini, Concerto Mùa đông trong bộ Bốn mùa của Vivaldi, Concerto piano số 23 của Mozart và Concerto cho đàn hạc và dàn nhạc dây của Handel. Đó là lời khẳng định thẳng thắn: dàn nhạc trẻ Việt Nam đủ sức chơi những tác phẩm khó của kho tàng cổ điển thế giới, ở một sân khấu ngoài trời có gió lạnh và điều kiện không hề dễ chịu. Nhưng sức nặng của đêm diễn lại nằm ở phần âm nhạc cổ điển Việt Nam. Trở về đất mẹ của Nguyễn Văn Thương cho dàn nhạc dây và đàn hạc cùng hai đoạn dân ca Đi cấy, Trống cơm được chuyển soạn cho nhạc thính phòng đã khiến trung tâm Moskva vang lên chất liệu Việt Nam giữa một liên hoan quốc tế. Đó không phải là “phần thêm cho có”, mà là tuyên ngôn thẩm mỹ: Việt Nam có kho tàng đủ sâu để đứng cạnh Rossini hay Vivaldi mà không bị lẫn vào đám đông.
Khán giả Moskva, cộng đồng người Việt và khoảnh khắc “Việt Nam vô địch”
Buổi biểu diễn ở Công viên Zaryadye diễn ra giữa tiết trời se lạnh, gió mạnh, nhưng khán giả Nga, quốc tế và cộng đồng người Việt Nam tại Liên bang Nga vẫn ngồi kín không gian ngoài trời. Sau mỗi tác phẩm, họ dành những tràng pháo tay kéo dài, tiếng “Bravo!” không dứt, bất chấp gió lạnh cắt ngang những câu nhạc. Khi chương trình khép lại, đông đảo khán giả – trong đó có bà con người Việt tại Nga – tiến xuống sát sân khấu, vây quanh các nghệ sĩ trẻ và đồng loạt hô vang “Việt Nam vô địch”. Khoảnh khắc ấy cho thấy thành công của dàn nhạc không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà ở khả năng kết nối cảm xúc. Liên khúc Nước Nga – Tổ quốc tôi và Việt Nam – quê hương tôi của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, được soprano trẻ Phạm Phương Khanh trình diễn lần lượt bằng tiếng Nga và tiếng Việt, là cây cầu tình cảm đúng nghĩa giữa hai cộng đồng. Một liên hoan dàn nhạc vốn có nguy cơ bị “hàn lâm hóa” đã được người Việt trẻ biến thành lễ hội của tự hào dân tộc.
Vai trò của Nhạc viện TP.HCM: không chỉ là một chuyến lưu diễn
TS.NSND Đỗ Quốc Hưng – Giám đốc Nhạc viện TP.HCM, Trưởng đoàn – không che giấu niềm xúc động khi gọi đây là một màn trình diễn “bùng nổ cảm xúc và thăng hoa” của dàn nhạc trẻ Nhạc viện TP.HCM. Với ông, việc đưa 26 nghệ sĩ trẻ sang Nga lần này còn là bước chuẩn bị cho cột mốc 70 năm thành lập Nhạc viện vào tháng 11/2026, khi nhà trường muốn khẳng định vị thế không chỉ ở trong nước mà cả trên bản đồ âm nhạc cổ điển quốc tế. Theo ông, nền âm nhạc Nga và Liên Xô đã để lại ảnh hưởng sâu sắc lên quá trình hình thành và phát triển âm nhạc chuyên nghiệp Việt Nam, do đó việc lựa chọn Moskva và Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới như một sân khấu “trở về nguồn” là có chủ ý. Sự giao thoa giữa kiệt tác châu Âu, âm nhạc cổ điển Việt Nam và không khí lễ hội tại Zaryadye cho thấy Nhạc viện TP.HCM đang đào tạo một thế hệ nhạc công biết chơi nhạc thế giới, nhưng không đánh mất giọng nói của chính mình.
Từ Moskva trở về: một bước ngoặt cho dàn nhạc trẻ Việt Nam
Nhìn lại đêm hòa nhạc ở Zaryadye, dễ thấy: đây không chỉ là một “chuyến đi đáng nhớ”, mà là bước ngoặt của dàn nhạc trẻ Việt Nam. Lần đầu góp mặt tại một Liên hoan Dàn nhạc Thế giới có quy mô lớn như vậy, đoàn Việt Nam đã chọn con đường khó: thể hiện những kiệt tác châu Âu bên cạnh tác phẩm Việt Nam và dân ca, thay vì trốn mình trong vùng an toàn. Kết quả là một chương trình được khán giả chào đón bằng tiếng “Bravo!” và lời hô “Việt Nam vô địch”, đủ sức xóa đi mọi hoài nghi về trình độ của các nghệ sĩ trẻ. Từ Moskva, dàn nhạc trẻ Nhạc viện TP.HCM trở về với một bài học rõ ràng: muốn được lắng nghe trên sân khấu quốc tế, người nghệ sĩ trẻ phải mang theo cả căn cước âm nhạc của dân tộc mình. Chính sự tự tin vào âm nhạc cổ điển Việt Nam và chất liệu dân ca đã khiến chương trình khác biệt trong hàng loạt buổi diễn tại liên hoan. Nếu biết giữ vững hướng đi này, những chuyến đi tiếp theo sẽ không chỉ là lưu diễn, mà là hành trình đặt nền cho vị thế mới của âm nhạc Việt Nam trong mắt thế giới.
