An ninh sân bay cần bắt đầu từ phối hợp
Phối hợp bảo đảm an ninh sân bay là cơ chế để đơn vị khai thác cảng, công an, quân đội và chính quyền địa phương chia sẻ thông tin, phân định trách nhiệm và xử lý các nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động hàng không. Cách tiếp cận này quan trọng vì rủi ro không dừng ở nhà ga hay hàng rào sân bay: drone, tia laser, vi phạm trật tự và sự cố khẩn nguy có thể đòi hỏi nhiều lực lượng cùng hành động.
Ngày 28/10, ACV, Công an TP Cần Thơ và Bộ Chỉ huy Quân sự TP Cần Thơ ký quy chế phối hợp mới tại Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, tiếp nối ba năm triển khai cơ chế trước đó. Điểm đáng chú ý là quy chế gắn nhiệm vụ thường xuyên với ứng phó tình huống: duy trì trao đổi thông tin, kiểm tra, giám sát, đường dây nóng 24/7 và bố trí Cảnh sát phản ứng nhanh thường trực 24/24. Đây là những đầu việc cụ thể hơn một cam kết chung, nhưng hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào cách các bên thực hiện và diễn tập.
Drone khiến ranh giới sân bay cần được chú ý hơn
Nguy cơ drone không chỉ là vấn đề thiết bị xuất hiện trái phép trên vùng trời sân bay; việc phát hiện, xác minh và phản ứng cũng cần thông tin xuyên suốt giữa cảng và lực lượng bên ngoài. Quy chế tại Cần Thơ yêu cầu kiểm soát khu vực lân cận, chú ý drone/UAV xâm phạm vùng trời, chiếu tia laser và các sự cố gây mất an ninh, trật tự. Hà Nội cũng nêu UAV, flycam, tia laser và thả diều trong nhóm nguy cơ đã được các lực lượng chủ động ngăn chặn, xử lý.
Cách phối hợp vì thế không thể chỉ tập trung vào kiểm soát trong nhà ga. Tại Long Thành, cảng và chính quyền phường thống nhất trao đổi thông tin về thiết bị bay không người lái, đồng thời phối hợp bảo vệ khu vực giáp ranh, cấp cứu y tế, phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ. Đây là một mô hình gắn quản lý rủi ro với địa bàn dân cư. Tuy nhiên, các thông tin hiện có chưa đưa ra số liệu để so sánh mức giảm sự cố giữa những cách làm.
Các sân bay khác nhau, nhưng cùng một logic phối hợp
Làn sóng cập nhật quy chế cho thấy phối hợp hàng không đang được tổ chức theo đặc thù từng cảng, thay vì dùng một khuôn mẫu duy nhất. Tại Nội Bài, trọng tâm là hiệp đồng giữa ACV và Công an TP Hà Nội về an toàn khai thác, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, ứng phó khẩn nguy và huấn luyện, diễn tập. Hai bên tổng kết ba năm thực hiện quy chế cũ rồi ký văn bản mới; theo thông tin được công bố, công tác phối hợp đã bao quát hàng trăm nghìn chuyến bay và gần 100 triệu lượt hành khách.
Ở Tân Sơn Nhất, thỏa thuận giữa cảng và Công an cửa khẩu nhấn vào trao đổi thông tin, kiểm soát người ra vào nhà ga và khu vực hạn chế, xử lý vụ việc, chữa cháy và ứng phó khẩn nguy. Quy mô khai thác trung bình 700–750 chuyến mỗi ngày, có ngày đạt 1.056 chuyến, khiến việc phân công rõ đầu mối càng đáng lưu ý. Trong khi đó, Cần Thơ có thêm Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố trong cơ chế liên ngành. Khác biệt về đối tác và nhiệm vụ phản ánh nhu cầu địa bàn, không tự nó chứng minh mô hình nào hiệu quả hơn.
Thước đo nằm ở triển khai, không phải số lễ ký
Việc nhiều cảng, từ Nội Bài, Tân Sơn Nhất đến Liên Khương, Long Thành và các sân bay khác, ký mới hoặc cập nhật quy chế diễn ra trong bối cảnh Đề án 1066 hướng tới năng lực cảng hàng không an ninh, thông minh và thân thiện. Áp lực khai thác cũng là lý do phải chuẩn bị: tại Nội Bài, sản lượng hành khách năm 2026 được dự báo tăng 11%, hàng hóa tăng 14%, kéo theo yêu cầu rà soát phương án khẩn nguy và duy trì diễn tập thực chất.
Với hành khách, phối hợp tốt có ý nghĩa khi giúp chuyến bay vận hành thông suốt, giảm nguy cơ gián đoạn và vẫn tạo thuận lợi trong các khâu xuất nhập cảnh, di chuyển và phục vụ. Nhưng không nên đồng nhất số quy chế mới với kết quả an ninh: các thông tin được công bố mô tả nhiệm vụ, cơ chế và một số kết quả phối hợp, chưa cung cấp dữ liệu so sánh về sự cố hay thời gian xử lý. Bước tiếp theo được nêu gồm tiếp tục hoàn thiện phương án, huấn luyện và diễn tập; kế hoạch diễn tập các tình huống như bạo loạn, khủng bố, khẩn nguy an ninh và nguy cơ UAV được đặt thời hạn trong quý I/2027.
Kết luận, an toàn hàng không không thể dựa riêng vào một lớp kiểm soát tại sân bay. Quy chế liên ngành tạo khung để phát hiện sớm, chia sẻ thông tin và ứng phó từ cảng đến khu vực lân cận; giá trị của khung ấy sẽ chỉ được chứng minh qua triển khai nhất quán, diễn tập thường xuyên và kết quả được đo lường rõ ràng.
