TP.HCM bước vào kỷ nguyên cầu vượt mới: giao thông không thể tiếp tục “lụy phà”
Các dự án cầu TP.HCM và nút giao giao thông quy mô lớn đang được triển khai đồng thời nhằm phá thế qua sông lụy phà, giảm tắc nghẽn và tái cấu trúc kết nối đô thị, trong đó nổi bật là nút giao gần 3.000 tỷ đồng, cầu dây văng Phước Khánh, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn và cầu Bình Gói trên tuyến Vành đai 3, tạo nên một bước chuyển hạ tầng Sài Gòn từ phụ thuộc phà sang mạng lưới cầu – cao tốc liên vùng hiện đại. Điểm đáng nói ở loạt dự án cầu vượt này không phải là những con số khổng lồ, mà là cách chúng cùng lúc tấn công vào những “nút thắt” lịch sử của giao thông Sài Gòn: qua sông phải xếp hàng chờ phà, đường vành đai dang dở, khu trung tâm thiếu không gian đi bộ chất lượng. Thành phố đang chọn giải pháp mạnh: đầu tư lớn, tiêu chuẩn quốc tế, tiến độ rút ngắn. Nếu giữ được nhịp này, bản đồ giao thông đô thị sẽ thay đổi sâu sắc chỉ trong vài năm tới.
Nút giao Rừng Sác gần 3.000 tỷ: cú “bẻ lái” cho Cần Giờ và mạng lưới cao tốc
Nút giao kết nối đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức - Long Thành là mảnh ghép chiến lược trong bức tranh hạ tầng Sài Gòn phía Nam. Dự án khởi công ngày 1/7/2026 với tổng mức đầu tư 2.969 tỷ đồng từ ngân sách TP.HCM, được thi công theo mô hình tổng thầu EPC và đặt mục tiêu hoàn thành vào tháng 7/2027, sớm hơn 6 tháng so với tiến độ được phê duyệt. Đây là phát biểu có tính trích dẫn: "Tổng thầu sẽ thi công trong 12 tháng, hoàn thành vào tháng 7/2027, sớm hơn 6 tháng so với tiến độ thi công dự kiến". Thiết kế nút giao tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, được so sánh với các công trình hiện đại tại Singapore và Hàn Quốc, gồm hệ thống cầu cạn, 4 nhánh lên xuống, 2 hầm chui dài khoảng 470m, đảo xuyến và hạ tầng ITS. Về bản chất, đây là lời đáp cho tình trạng người dân Bình Khánh, Lý Nhơn, Tam Thôn Hiệp, An Thới Đông và Long Hòa vẫn phụ thuộc đáng kể vào phà Bình Khánh, thường xuyên quá tải dịp lễ, Tết hoặc khi thời tiết xấu. Khi hoàn thành, đường Rừng Sác sẽ kết nối trực tiếp với cao tốc Bến Lức - Long Thành, giúp người dân Cần Giờ rút ngắn thời gian di chuyển, tiếp cận thuận lợi hơn với dịch vụ y tế, giáo dục, hành chính và giảm dần sự phụ thuộc vào tuyến phà. Ở quy mô liên vùng, nút giao mới mở thêm trục vận tải hàng hóa, logistics và du lịch, chuẩn bị nền cho các công trình như cầu Cần Giờ và các tuyến tốc độ cao khác.
Cầu dây văng Phước Khánh: nhịp 300m, tĩnh không 55m và bước nhảy về tiêu chuẩn kỹ thuật
Nếu nút giao Rừng Sác giải bài toán “lụy phà”, thì cầu Phước Khánh lại là bước nhảy về trình độ kỹ thuật cầu TP.HCM. Theo Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Nam, công trình trên tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành sẽ hợp long trong tháng 6/2026 và dự kiến hoàn thành, đưa vào khai thác trước ngày 2/9/2026. Cầu Phước Khánh bắc qua sông Lòng Tàu, nối xã Bình Khánh (TP.HCM) với xã Đại Phước (Đồng Nai), dài 3.186m, rộng gần 22m, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100km/h. Điểm nhấn là nhịp chính dài 300m cùng tĩnh không thông thuyền 55m – mức cao nhất tại Việt Nam hiện nay, bảo đảm hành lang an toàn cho tàu đến 30.000 tấn và tính toán chịu lực va chạm từ tàu trên 20.000 tấn. Các hạng mục trọng yếu như kết cấu thân cầu, hệ thống dây văng và những đốt dầm chính đã cơ bản hoàn thiện, đơn vị thi công đang xử lý các đốt dầm cuối cùng trước khi hợp long. Về mặt kết nối đô thị, cầu dây văng này không chỉ là một dự án cầu vượt đơn lẻ, mà là mắt xích quan trọng trong mạng lưới cao tốc, giúp luồng hàng hóa từ cụm cảng Cái Mép – Thị Vải đi vào nội vùng TP.HCM trôi chảy hơn, giảm áp lực lên các trục hiện hữu.
Cầu đi bộ 1.000 tỷ qua sông Sài Gòn: không chỉ là biểu tượng mà là hạ tầng giao thông mềm
Trên mặt trận không gian công cộng, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn là bước đi táo bạo: một công trình giao thông mềm nhưng tác động mạnh đến cách người dân sử dụng thành phố. Cầu có tổng chiều dài khoảng 720m, khởi công cuối tháng 3/2025 với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng và đến nay đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng thi công. Nhịp chính của cầu là kết cấu vòm treo dây văng dài 187m, mặt cầu bằng dầm thép có bề rộng thay đổi từ 6–11m. Tổ hợp kết cấu vòm chính và khung đỡ nặng khoảng 3.400 tấn đã được thử tải đặc biệt bằng hệ thống xe tự hành đa trục SPMT, nâng toàn bộ lên 40cm để quan trắc độ võng, độ cứng, kết quả cho thấy các thông số phù hợp với tính toán thiết kế. Các phương án lai dắt từ cảng Đông Xuyên (Bà Rịa – Vũng Tàu cũ) về trung tâm thành phố đã sẵn sàng, việc hợp long dự kiến thực hiện trong tháng 10, với kế hoạch cụ thể là ngày 21/10, trên cơ sở tính toán điều kiện thủy văn và mực nước sông Sài Gòn. Khi hoàn thành, cầu đi bộ không chỉ nối hai bờ sông mà còn nối các không gian văn hóa, thương mại, giải trí, tạo trục đi bộ mới giảm áp lực lên đường bộ và thay đổi thói quen di chuyển trong lõi đô thị.
Cầu Bình Gói trên Vành đai 3: mảnh ghép kết nối vùng Bình Dương với Sài Gòn
Ở phía Bắc thành phố, cầu Bình Gói trên tuyến Vành đai 3 là ví dụ cho cách TP.HCM dùng các dự án cầu vượt để khép kín mạng lưới liên vùng. Cầu thuộc gói thầu số 4 của dự án Vành đai 3, có chiều dài 1km, mặt cắt 19,75m, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100km/h theo tiêu chuẩn cao tốc, với tổng đầu tư gần 600 tỷ đồng. Sau hơn 2 năm thi công, đến đầu tháng 10, cầu Bình Gói đã cơ bản hoàn thành, mặt cầu đã thảm nhựa, đang thi công hệ thống chiếu sáng, dải phân cách và chuẩn bị sơn kẻ đường. Cầu hiện đã nối được phường Thuận An với xã Bình Mỹ, trong khi các tuyến đường dẫn hai bên đang được đẩy nhanh để kịp đưa công trình vào khai thác cuối năm. Dự án Vành đai 3 qua khu vực Bình Dương cũ dài khoảng 26,6km, là một phần của tổng chiều dài 76,34km đi qua TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, với tổng đầu tư 19.280 tỷ đồng. Khi cầu Bình Gói vận hành, nó sẽ góp phần kết nối giao thông giữa Thuận An và Bình Mỹ, giảm áp lực lên các tuyến xuyên tâm, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho luồng xe liên tỉnh đi vòng ngoài thay vì dồn vào trung tâm. Nhìn tổng thể, từ nút giao Rừng Sác, cầu Phước Khánh, cầu đi bộ sông Sài Gòn đến cầu Bình Gói, TP.HCM đang xây dựng một ma trận kết nối mới: cao tốc – vành đai – cầu bộ hành cùng tồn tại. Nếu các mốc tiến độ được giữ đúng, loạt công trình này sẽ giải quyết đáng kể tắc nghẽn giao thông, nâng cấp kết nối đô thị và đặt nền cho một Sài Gòn di chuyển nhanh hơn, đa dạng hơn, ít phụ thuộc vào những cây cầu cũ và bến phà chật chội.
