Một trục phát triển mới, nhưng không phải giấy phép xây dựng vô hạn
Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là định hướng sử dụng không gian ven sông từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, kết hợp đô thị đa chức năng với công viên, cảnh quan sinh thái và các hoạt động văn hóa, thương mại, dịch vụ. Hà Nội đã phê duyệt điều chỉnh tổng thể quy hoạch tỷ lệ 1/5.000 bằng Quyết định 6075/QĐ-UBND do Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng ký ngày 3/11/2026. Đây là nỗ lực định hình lại một dải đất có vai trò lớn với tương lai Thủ đô, thay vì để bờ sông chỉ là khoảng trống giữa hai bờ đô thị. Nhưng tầm vóc quy hoạch không đồng nghĩa toàn bộ khu vực sẽ được xây dựng đồng loạt: an toàn thoát lũ và đê điều phải đặt giới hạn thực chất cho mọi dự án.
Quy hoạch nghiên cứu khoảng 11.418,96 ha, thuộc địa giới 16 phường, xã, kéo dài từ cầu Hồng Hà ở phía Tây đến cầu Mễ Sở ở phía Đông; ranh giới hai bên cơ bản tính đến đê tả và hữu ngạn. Quy mô này đủ lớn để tác động đến cách Hà Nội kết nối hai bờ, tổ chức giao thông và mở các không gian công cộng. Tuy vậy, điều đáng theo dõi không chỉ là diện tích trên bản đồ, mà là cách thành phố chuyển những mục tiêu xanh và an toàn thành quy định cụ thể khi lập quy hoạch chi tiết và dự án đầu tư.

Dân số tối đa 1,2 triệu là ngưỡng tính toán, không phải chỉ tiêu phải đạt
Dân số quy hoạch dự kiến từ 800.000 đến tối đa 1,2 triệu người. Mốc cao nhất được dùng để tính nhu cầu đất và kiểm tra khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; quy mô thực tế còn phụ thuộc điều kiện an toàn thoát lũ, an toàn đê điều và sự chấp thuận của cấp có thẩm quyền. Vì thế, không nên đọc con số 1,2 triệu như cam kết rằng khu vực sẽ đón đủ từng ấy cư dân. Nó là phép thử sức chịu tải mà quy hoạch đặt ra, và chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm trường học, dịch vụ thiết yếu, giao thông và năng lực thoát nước tương xứng.
Với người đang sống ngoài đê, thay đổi có thể gần gũi hơn những phối cảnh đô thị: các khu dân cư được chia thành nhóm giữ lại để cải tạo có điều kiện, nhóm phải di dời một phần vì yêu cầu phòng lũ hoặc hạ tầng thiết yếu, và nhóm tái thiết đô thị. Ranh giới cụ thể chưa được chốt ở bước này; việc giữ lại, cải tạo hay di dời sẽ tiếp tục được rà soát và cụ thể hóa trong quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 cùng các dự án đầu tư. Đây là lý do minh bạch thông tin và tham vấn người dân phải đi cùng tiến độ quy hoạch, chứ không thể chỉ xuất hiện sau khi phương án đã thành hình.

Đô thị ven sông phải nhường chỗ cho công viên và không gian sinh thái
Định hướng phát triển kết hợp các khu đô thị, công viên và không gian sinh thái ven sông; ba ưu tiên được nêu là an toàn, sinh thái và giao thông. Đây là lựa chọn đúng nếu Hà Nội muốn biến sông Hồng thành trục xanh trung tâm thay vì một dải xây dựng liên tục. Quy hoạch chia khu vực thành ba đoạn với chức năng khác nhau: đoạn D1 từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long ưu tiên sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, làng xóm và các khu đô thị mới mật độ thấp; đoạn D3 từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở hướng tới hệ thống công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái và hoạt động trải nghiệm. Cách phân vùng này có thể tạo nên một đô thị ven sông đa dạng, miễn là công viên không chỉ là phần trang trí giữa các khu xây dựng.
Quy hoạch nhấn mạnh việc sử dụng bãi sông, bố trí công trình và hạ tầng phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, đồng thời bảo đảm phòng chống lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu. Diện tích xây dựng và tôn cao bãi sông sẽ được xác định ở giai đoạn lập dự án, không phải mặc nhiên được ấn định ngay trong quy hoạch phân khu. Vì vậy, giá trị của không gian sinh thái phụ thuộc vào kết quả thẩm định và thực thi: nếu tính toán cho thấy không đáp ứng yêu cầu thoát lũ, cơ quan chủ trì phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh quy hoạch. Đó nên là một hàng rào bắt buộc, không phải thủ tục để hợp thức hóa quyết định đã có.

Việc cần làm tiếp theo là kiểm chứng, tham vấn và triển khai theo giai đoạn
Điều chỉnh lần này nhằm định hình lại không gian đô thị ven sông, dung hòa phát triển đa chức năng với bảo tồn cảnh quan sinh thái, di sản văn hóa và yêu cầu thoát lũ. Trong quá trình lấy ý kiến cơ quan, chuyên gia và cộng đồng, một số phương án ở khu vực có di tích lịch sử, văn hóa và làng nghề truyền thống đã được điều chỉnh; những thay đổi này cần tiếp tục cập nhật vào mô hình thủy văn, thủy lực để đánh giá đầy đủ tác động. Bước kế tiếp vì thế không chỉ là vẽ thêm dự án, mà phải kiểm tra lại từng lựa chọn bằng dữ liệu và công khai ảnh hưởng đến cư dân, di sản và dòng chảy.
Trong giai đoạn đầu, các dự án ưu tiên gồm trục đại lộ cảnh quan hai bên sông, công viên công cộng ở phường Phú Thượng, công viên bãi sông ở phường Hồng Hà, khu Phòng khách đô thị, khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam, khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập. Các dự án thành phần còn lại sẽ triển khai ở những giai đoạn tiếp theo. Tóm lại, quy hoạch sông Hồng có thể mở rộng không gian công cộng và kết nối hai bờ, nhưng thành công không được đo bằng tốc độ xây dựng hay số người có thể đưa vào. Thước đo đúng là một đô thị ven sông an toàn, dễ tiếp cận và giữ được sức sống sinh thái của dòng sông.






