Quy hoạch lớn, tỷ trọng dân dụng đáng kể
Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là đồ án tỷ lệ 1/5.000 định hướng sử dụng đất, tổ chức không gian và phát triển hạ tầng dọc hai bờ sông, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Ngày 3/11, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng ký Quyết định 6075/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh tổng thể, thay thế quyết định ban hành năm 2022. Diện tích nghiên cứu khoảng 11.418,96 ha, thuộc 16 xã, phường. Trong quỹ đất này, gần 6.600 ha được dành cho đất dân dụng, tương đương gần 58%; gần 1.300 ha là đất ngoài dân dụng, phần còn lại hơn 3.500 ha gồm sông, hồ, ao, đầm và các loại đất khác. Tỷ lệ dành cho dân dụng cho thấy đây không chỉ là kế hoạch làm công viên ven sông: quy hoạch đang mở ra một không gian đô thị quy mô lớn, với áp lực phải cân bằng nhà ở, dịch vụ, giao thông và cảnh quan.
Trục xanh phải là nguyên tắc phát triển, không phải phần trang trí
Điểm đáng chú ý nhất của quy hoạch sông Hồng là xác định dòng sông làm trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, đồng thời gắn với văn hóa, đổi mới sáng tạo và thương mại – dịch vụ. Định hướng này cụ thể hóa tầm nhìn dài hạn của Thủ đô, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu không gian xanh được bảo vệ trước sức ép xây dựng. Đồ án phân lớp đô thị ven sông thấp dần về phía mép nước: vùng sát sông dành cho khu ngập nước; khu bán ngập bố trí công viên, cây xanh và quảng trường; khu ít ngập có dịch vụ du lịch cùng công trình thấp tầng có thể tháo lắp; khu sát đê mới bố trí các chức năng hỗn hợp như nhà ở, thương mại, y tế và giáo dục. Cách sắp xếp này hợp lý hơn việc áp một kiểu phát triển lên toàn dải bờ sông, song cần được thực thi nhất quán để không gian xanh Hà Nội không bị thu hẹp thành những mảng rời rạc.
Dân số dự báo lớn, an toàn thoát lũ là giới hạn
Quy mô dân số dự báo cho khu vực nằm trong khoảng 800.000–1,2 triệu người, làm cơ sở tính toán quỹ đất và khả năng đáp ứng của hạ tầng. Con số này không đồng nghĩa toàn bộ dân số đã được chốt: quy mô cụ thể còn phụ thuộc vào điều kiện an toàn thoát lũ và sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền. Đây là điều kiện then chốt, không phải thủ tục có thể xử lý sau khi xây dựng. Hà Nội yêu cầu giải pháp sử dụng bãi sông và bố trí công trình phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, đồng thời bảo đảm an toàn phòng chống lũ, bảo vệ đê điều và thích ứng biến đổi khí hậu. Với người dân sống ở khu vực ngoài đê, quy hoạch cũng không mặc định giải tỏa toàn bộ: các khu dân cư và làng nghề sẽ được phân loại để giữ lại cải tạo, di dời một phần hoặc tái thiết tùy điều kiện thực tế.
Triển khai theo giai đoạn, chất lượng sống sẽ được kiểm chứng
Giai đoạn đầu tập trung vào hạ tầng khung và không gian công cộng, gồm trục đại lộ cảnh quan hai bên sông, công viên công cộng ở Phú Thượng, công viên bãi sông tại Hồng Hà, khu “Phòng khách đô thị”, các khu tái định cư tại Lĩnh Nam và Long Biên, cùng dự án giải phóng mặt bằng độc lập. Giai đoạn sau sẽ triển khai các dự án thành phần còn lại và xây dựng những khu chức năng đô thị mới. Các khu tái định cư tập trung cũng được nghiên cứu tại Bồ Đề và Bát Tràng. Với cư dân, tác động cụ thể sẽ nằm ở việc khu vực nào được chỉnh trang, nơi nào phải di dời và hạ tầng thiết yếu có theo kịp dân số hay không. Thành phố giao Sở Xây dựng rà soát hồ sơ bản vẽ và cập nhật đồng bộ với quy hoạch tổng thể. Thành công của đồ án vì thế không nên được đo bằng diện tích phát triển, mà bằng khả năng giữ an toàn thoát lũ, bảo tồn sinh kế và tạo ra một đô thị ven sông có không gian công cộng thực chất.
