Đại hội khóa X: bước ngoặt chiến lược của nhiếp ảnh Việt Nam
Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam là tổ chức nghề nghiệp quy tụ hàng nghìn nhà nhiếp ảnh trên toàn quốc, giữ vai trò vừa đại diện quyền lợi giới cầm máy vừa định hướng phát triển nghề trong bối cảnh công nghiệp văn hóa số và hội nhập quốc tế đang thay đổi cách hình ảnh được sáng tạo, lưu trữ, chia sẻ và tiếp nhận. Ngày 18-9, tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Hội diễn ra với 429 đại biểu chính thức, đại diện cho 1.134 hội viên thuộc 40 chi hội trên toàn quốc. Sự kiện không chỉ là hoạt động tổng kết nhiệm kỳ 2020-2025 đầy biến động bởi đại dịch Covid-19 và các thay đổi cơ chế, tổ chức, mà còn là điểm khởi đầu cho một chiến lược rõ ràng: đưa nhiếp ảnh Việt Nam 2026 bước vào quỹ đạo công nghiệp văn hóa số, mạnh dạn hội nhập quốc tế nhưng vẫn giữ được bản chất chân thực của hình ảnh.
Tái đắc cử Chủ tịch: vì sao bà Trần Thị Thu Đông là lựa chọn liên tục?
Đại hội lần thứ X đã bầu Ban Chấp hành Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam gồm 10 thành viên, cùng Ban Thường vụ 3 thành viên. Trong đó, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Thị Thu Đông được tái bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2026-2031, còn nghệ sĩ Hồ Sỹ Minh đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch chuyên trách. Việc một gương mặt lãnh đạo tiếp tục ở lại không phải là câu chuyện “an toàn”, mà phản ánh kỳ vọng về sự nhất quán đường lối. Nhiệm kỳ trước, dưới sự dẫn dắt của bà, Hội đã kiên trì đấu tranh để nhà nhiếp ảnh được bổ sung vào diện xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ nhân dân”, “Nghệ sĩ ưu tú” theo Nghị định 61/2024/NĐ-CP – một chuyển biến pháp lý quan trọng, khẳng định nhiếp ảnh là ngành nghệ thuật có vị thế ngang hàng, đủ điều kiện bước vào sân chơi công nghiệp văn hóa. Tiếp tục trao nhiệm kỳ mới cho bà Thu Đông là đặt cược vào kinh nghiệm chính sách lẫn tầm nhìn hội nhập.
Công nghiệp văn hóa số: ảnh Việt phải thành tài nguyên kinh tế, không chỉ ký ức
Trong kỷ nguyên số, nếu nhiếp ảnh chỉ dừng ở việc ghi chép và triển lãm thì sẽ bị các nền tảng trực tuyến lấn át. Định hướng mới của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam là gắn sáng tác, lưu trữ, quảng bá với phát triển công nghiệp văn hóa số, từng bước biến ảnh thành tài nguyên văn hóa có giá trị kinh tế – xã hội. Theo định hướng bám sát Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới, Hội đặt mục tiêu xây dựng “thị trường nhiếp ảnh”, “ngân hàng ảnh”, khai thác nền tảng số để đưa tác phẩm đến gần công chúng và đối tác, đồng thời bảo vệ quyền tác giả, quyền lợi chính đáng của nghệ sĩ. Kho hơn 600.000 file ảnh tư liệu và nghệ thuật hiện có của Hội nếu được số hóa, phân loại và thương mại hóa bài bản, có thể trở thành kho dữ liệu cho xuất bản, quảng cáo, du lịch, giải trí – những mạch chính của công nghiệp văn hóa số.
Hội nhập quốc tế: mở cửa để ảnh Việt không chỉ là chuyện nội bộ
Khi hình ảnh trở thành ngôn ngữ chung của thế giới số, hội nhập quốc tế không phải lựa chọn mà là điều kiện sống còn của nhiếp ảnh Việt. Trong chỉ đạo dành cho nhiệm kỳ mới, lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc nhấn mạnh yêu cầu đưa hoạt động nhiếp ảnh Việt Nam vươn tầm thế giới, mở rộng giao lưu, triển lãm, sáng tác và trao đổi nghề nghiệp để đưa ảnh Việt đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước. Điều đó đồng nghĩa Hội phải chuyển từ tư duy thi ảnh trong nước sang tư duy tham gia mạng lưới festival quốc tế, dự án ảnh xuyên biên giới, các nền tảng trưng bày số toàn cầu. Đồng thời, nhiệm vụ chính trị vẫn rõ ràng: khuyến khích nghệ sĩ đi vào đời sống, phản ánh chân thực lao động, sản xuất, văn hóa, con người và công cuộc bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo. Hội nhập quốc tế vì thế không làm nhạt đi bản sắc, mà đặt bản sắc ấy vào bàn đối thoại rộng hơn.
Chiến lược cho thế hệ nhiếp ảnh gia trẻ: bền vững từ đào tạo đến quyền lợi
Nếu không có thế hệ trẻ được đào tạo bài bản, mọi chiến lược công nghiệp văn hóa số sẽ chỉ nằm trên giấy. Hội xác định một nhiệm vụ lâu dài là xây dựng đội ngũ nghệ sĩ, trong đó đặc biệt chú trọng phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nghệ sĩ trẻ; tạo cơ hội để họ học hỏi chuyên gia trong và ngoài nước, tham gia các dự án chuyên nghiệp, từng bước khẳng định năng lực sáng tạo. Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách tạo ra, lưu trữ và tiếp nhận hình ảnh, thế hệ nhiếp ảnh gia trẻ phải được khuyến khích làm chủ công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động nghề nghiệp nhưng vẫn giữ kỷ luật về tính chân thực. Theo bà Trần Thị Thu Đông, trong nhiệm kỳ 2026-2031, Hội sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, nâng cao tính chuyên nghiệp, chăm lo và bảo vệ quyền lợi hội viên, chú trọng phát triển, nuôi dưỡng tài năng trẻ và tạo điều kiện để họ sáng tác những tác phẩm có giá trị. Đó là nền tảng cho một hệ sinh thái nhiếp ảnh Việt Nam bền vững.
