Ninh Thuận 2: Bước ngoặt mới trong hợp tác Petrovietnam – KEPCO
Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 là dự án nhà máy điện hạt nhân được Nhà nước giao cho Petrovietnam phát triển, với vị trí quy hoạch tại khu vực Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa, hiện đang trong giai đoạn tìm kiếm đối tác nước ngoài để cung cấp công nghệ, vốn và mô hình triển khai, nhằm hình thành một nguồn điện công suất lớn và ổn định cho hệ thống điện quốc gia.
Điểm mấu chốt hiện nay là việc Petrovietnam và KEPCO đồng ý đẩy nhanh các cuộc thảo luận về dự án này. Trong cuộc gặp tại Seoul ngày 8/9, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường và Chủ tịch KEPCO Kim Dong Hak đã thống nhất tăng cường trao đổi về công nghệ, đầu tư và phương án tài chính cho các dự án điện hạt nhân tương lai. Đây không còn là những tiếp xúc xã giao mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy hai bên đang chuẩn bị bước vào giai đoạn thương thảo thực chất.
Các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh Việt Nam tích cực tìm kiếm đối tác nước ngoài cho điện hạt nhân Ninh Thuận 2, dự án được giao Petrovietnam làm chủ đầu tư. Việc hơn 97,5% diện tích đất cho dự án đã được giải phóng mặt bằng cho thấy hạ tầng chuẩn bị đã đi trước một bước, tạo sức ép tích cực buộc quá trình lựa chọn đối tác phải diễn ra nhanh và có kỷ luật.
Vì sao KEPCO nổi lên như ứng viên hàng đầu?
Không phải ngẫu nhiên KEPCO được Bộ Công Thương xem là đối tác tiềm năng cho điện hạt nhân Ninh Thuận 2 sau những cuộc thảo luận ban đầu tích cực với Petrovietnam. Trên quy mô toàn cầu, KEPCO là một tập đoàn điện lực có bảng cân đối kế toán thuộc nhóm rất lớn trong ngành năng lượng. Nói cách khác, đây là một ông lớn đã quen với những dự án đòi hỏi vốn đầu tư cực lớn, chu kỳ thu hồi dài và rủi ro chính sách không nhỏ.
Một lợi thế đáng kể khác là kinh nghiệm của KEPCO trong phát triển nhà máy điện hạt nhân Barakah tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, kinh nghiệm mà chính tập đoàn Hàn Quốc đã nhấn mạnh khi làm việc với Petrovietnam. Việc từng triển khai thành công một dự án điện hạt nhân ở nước ngoài cho thấy KEPCO hiểu rõ những chuẩn mực an toàn, quy trình cấp phép và cấu trúc tài chính phức tạp đặc trưng của loại hình này.
Tuy vậy, việc KEPCO được đánh giá là ứng viên tiềm năng không có nghĩa họ đương nhiên trở thành nhà đầu tư hoặc nhà thầu Ninh Thuận 2. Quy mô, công suất và tổng mức đầu tư của dự án vẫn phải được xác định dựa trên phương án công nghệ và kết quả đàm phán, trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định. Quan trọng hơn, năng lực công nghệ phải đi kèm với khả năng thu xếp tín dụng dài hạn – yếu tố sống còn với mọi dự án điện hạt nhân.
Dấu ấn các dự án điện lực Hàn Quốc tại Việt Nam: ưu thế và giới hạn
Để hiểu rõ hơn về Petrovietnam KEPCO hợp tác trong tương lai, cần nhìn lại dấu ấn các dự án điện lực Hàn Quốc mà KEPCO đã tham gia tại Việt Nam. Dự án đầu tiên là Nhà máy nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2 tại Thanh Hóa, công suất 1.200 MW với hai tổ máy 600 MW và tổng vốn đầu tư ở mức rất lớn, trong đó KEPCO nắm 50% công ty dự án. Nghi Sơn 2 không chỉ là một nhà máy, mà là bài học thực tế về cách phối hợp liên doanh, thu xếp vốn và vận hành trong khung pháp lý Việt Nam.
Dự án thứ hai là Nhà máy nhiệt điện BOT Vũng Áng II tại Hà Tĩnh, công suất thiết kế 1.330 MW với hai tổ máy, nơi KEPCO sở hữu 40% trong công ty dự án do One Energy Asia Limited làm chủ đầu tư. Hai công trình này góp phần đưa tổng quy mô các dự án nhiệt điện KEPCO tham gia tại Việt Nam lên hơn 5 tỷ USD tính theo tổng vốn đầu tư của dự án, dù đó không phải là số vốn mà KEPCO trực tiếp bỏ ra.
Điểm quan trọng là các công ty dự án như Nghi Sơn 2 và Vũng Áng II không chỉ xây dựng nhà máy mà còn chịu trách nhiệm thu xếp vốn, vận hành và bảo dưỡng trong dài hạn. Kinh nghiệm đó là lợi thế rõ rệt khi KEPCO tiến sâu hơn vào thảo luận về Ninh Thuận 2. Tuy nhiên, chuyển từ nhiệt điện sang điện hạt nhân là một bước nhảy khác hẳn về yêu cầu an toàn, công nghệ và thời gian triển khai – nếu coi kinh nghiệm nhiệt điện là đủ thì sẽ là một sự đơn giản hóa nguy hiểm.
Bài toán vốn, công nghệ và an toàn cho Ninh Thuận 2
Điện hạt nhân không chỉ là câu chuyện công nghệ; đó là cam kết tài chính nhiều thập kỷ. Đối với Ninh Thuận 2, Chính phủ yêu cầu quy mô, công suất và tổng mức đầu tư phải được xác định phù hợp với phương án công nghệ và kết quả đàm phán với đối tác, trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét. Điều này cho thấy Nhà nước muốn tránh kịch bản bị khóa chặt vào một giải pháp công nghệ khi chưa chắc chắn về khả năng huy động vốn và chi phí vòng đời dự án.
Các nguồn tín dụng ưu đãi được xem là yếu tố quan trọng bảo đảm tính khả thi tài chính của dự án. Trong bối cảnh KEPCO vẫn mang trên mình tổng nợ rất lớn và phải tiếp tục kiểm soát chi phí dù đã trở lại có lãi, không thể xem khả năng thu xếp vốn là mặc định. Ngược lại, Petrovietnam cần tận dụng giai đoạn đàm phán này để yêu cầu một cấu trúc tài chính đủ an toàn, không chuyển quá nhiều rủi ro sang phía Nhà nước hoặc người tiêu dùng điện.
Thêm vào đó, Ninh Thuận 2 là dự án điện hạt nhân, có yêu cầu về an toàn và thời gian triển khai cao hơn đáng kể so với các dự án nhiệt điện trước đây. Nếu chỉ nhìn vào con số công suất hay danh mục dự án quốc tế của KEPCO mà bỏ qua câu hỏi về hệ thống giám sát, đào tạo nhân lực vận hành và mô hình quản trị rủi ro, thì Việt Nam sẽ đánh đổi quá nhiều cho một bước đi được coi là chiến lược.
Triển vọng và những bước đi tiếp theo cho điện hạt nhân Ninh Thuận 2
Hiện tại, khoảng 97,5% diện tích đất cần thiết cho điện hạt nhân Ninh Thuận 2 đã được giải phóng, phần còn lại dự kiến sớm hoàn tất, tạo điều kiện để dự án có thể triển khai trên thực địa. Về phía quan hệ đối tác, các cuộc trao đổi giữa Petrovietnam và KEPCO cho thấy tập đoàn Hàn Quốc đang tiến sâu hơn vào quá trình nghiên cứu một cơ hội đầu tư chiến lược tại Việt Nam, dù các thông tin tài chính và đầu tư cụ thể chưa được công bố.
Trong tiến trình này, Petrovietnam tiếp tục tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp và tổ chức tài chính của Hàn Quốc. Nhưng để tránh phụ thuộc vào một lựa chọn duy nhất, Việt Nam vẫn duy trì cấu trúc đa đối tác: Rosatom được lựa chọn cho Ninh Thuận 1, trong khi Ninh Thuận 2 do Petrovietnam phụ trách tìm kiếm đối tác phù hợp. Cách tiếp cận này, nếu được triển khai nghiêm túc, sẽ tạo ra thế so sánh về công nghệ, chi phí và an toàn giữa các mô hình khác nhau.
Hướng đi hợp lý cho giai đoạn tới là tiếp tục đẩy nhanh đàm phán nhưng không nới lỏng các tiêu chuẩn an toàn và yêu cầu minh bạch về tài chính. Nếu Petrovietnam KEPCO hợp tác thành công trong việc xây dựng một mô hình triển khai hiệu quả cho Ninh Thuận 2, dự án không chỉ bổ sung một nguồn điện lớn cho hệ thống, mà còn định hình lại cách Việt Nam tiếp cận các dự án điện lực Hàn Quốc và những đối tác quốc tế trong tương lai.
