Điện hạt nhân Ninh Thuận trở lại đường đua
Điện hạt nhân Ninh Thuận là tổ hợp các dự án nhà máy hạt nhân Việt Nam được quy hoạch tại khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, nhằm bổ sung nguồn điện công suất lớn, ổn định và phát thải thấp, qua đó tăng cường an ninh năng lượng và tạo dư địa cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn. Sau giai đoạn tạm dừng, dự án đang bước vào chu kỳ chuẩn bị mới với cách tiếp cận thận trọng hơn về công nghệ, tài chính và đối tác. Nút thắt lớn nhất trước đây không chỉ là vốn và dư luận, mà còn là sự thiếu chắc chắn về lựa chọn mô hình triển khai. Nay, với nền tảng pháp lý được điều chỉnh và sự xuất hiện của các đối tác quốc tế dày dạn kinh nghiệm, câu chuyện điện hạt nhân tại Ninh Thuận đang chuyển từ trạng thái “chờ” sang “sẵn sàng khởi động lại”.
Ngày 8/9, tại Hàn Quốc, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường đã có buổi làm việc với Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc KEPCO Kim Dong-cheol để bàn về triển khai các thỏa thuận hợp tác điện hạt nhân. Đây không chỉ là một cuộc chào xã giao, mà là tín hiệu cho thấy Việt Nam quyết tâm quay lại đường đua hạt nhân với tư cách một bên chủ động lựa chọn đối tác, chứ không bị động trông chờ. Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao và các nguồn năng lượng truyền thống chịu áp lực lớn, việc khởi động lại các dự án hạt nhân không còn là “phương án xa xỉ”, mà là bài toán chiến lược nếu Việt Nam muốn tránh rơi vào vòng luẩn quẩn thiếu điện – cắt giảm tăng trưởng.
Giải phóng mặt bằng 97,5%: Tín hiệu cho thấy dự án không còn trên giấy
Con số 97,5% giải phóng mặt bằng cho Ninh Thuận 2 nghe có vẻ khô khan, nhưng đó là chỉ dấu rõ ràng nhất rằng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận không còn dừng ở mức ý tưởng. Petrovietnam cho biết khoảng 97,5% diện tích đất cần thiết cho dự án Ninh Thuận 2 đã được giải phóng, phần còn lại dự kiến sẽ sớm hoàn tất, tạo điều kiện để dự án có thể được triển khai. Nói cách khác, những tranh luận về “có nên làm hạt nhân hay không” đang dần bị thay bằng câu hỏi thực tế hơn: “làm như thế nào, với ai và bằng công nghệ gì”.
Địa phương đã và đang gánh phần việc khó nhất: bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người dân, trong khi Quốc hội đã tách dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành 3 dự án độc lập để tăng tính linh hoạt trong triển khai. Cách chia tách này giúp Ninh Thuận 1 (do EVN làm chủ đầu tư) và Ninh Thuận 2 (do Petrovietnam phụ trách) có không gian thiết kế lộ trình riêng, thay vì bị khóa chặt trong một gói đầu tư cứng nhắc. Đối với Ninh Thuận 2, việc mặt bằng gần như hoàn tất là “cam kết bằng hành động” gửi tới các đối tác như KEPCO: Việt Nam không mời gọi trên giấy, mà đã sẵn sàng chỗ đứng cho nhà máy hạt nhân cụ thể.
Petrovietnam – KEPCO: Bắt tay chiến lược cho nhà máy hạt nhân Việt Nam
Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện điện hạt nhân Ninh Thuận hiện nay là trục hợp tác Petrovietnam KEPCO hợp tác. Hai bên đã thống nhất tăng cường trao đổi, phối hợp nghiên cứu các phương án về công nghệ, đầu tư và tài chính cho dự án Ninh Thuận 2, đồng thời thúc đẩy sự hỗ trợ của các cơ quan hữu quan hai nước. Đây không phải là sự hợp tác “làm cho có”, bởi Ninh Thuận 2 được xem là nhà máy hạt nhân Việt Nam đầu tiên mà Petrovietnam đóng vai trò chủ đầu tư trung tâm, chịu trách nhiệm từ chuẩn bị đầu tư đến lựa chọn đối tác và phát triển dự án.
KEPCO không đến Ninh Thuận 2 với hai bàn tay trắng. Tập đoàn Hàn Quốc nhấn mạnh kinh nghiệm triển khai nhà máy điện hạt nhân Barakah tại UAE và bày tỏ mong muốn đồng hành cùng Petrovietnam trong việc nghiên cứu phương án triển khai hiệu quả dự án điện hạt nhân tại Việt Nam. Với những phương án trước đây cho thấy Ninh Thuận 2 có thể gồm hai tổ máy tổng công suất khoảng 2.400 MW, dự án đòi hỏi nguồn vốn rất lớn và cấu trúc tài chính dài hạn. Việc Petrovietnam cùng lúc làm việc với KEPCO, ngân hàng KEXIM và công ty bảo hiểm KSURE của Hàn Quốc cho thấy chiến lược rõ ràng: không chỉ mua công nghệ, mà “gói” luôn cả giải pháp tài chính để giảm rủi ro cho ngân sách nhà nước.
An ninh năng lượng và cuộc đua hạt nhân: Vì sao Việt Nam không thể chậm thêm
Việt Nam đang có những bước đi quyết liệt nhằm chuẩn bị các điều kiện triển khai dự án điện hạt nhân, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng và mục tiêu giảm phát thải ngày càng rõ ràng. Chính phủ đã phân công Rosatom hợp tác với EVN cho Ninh Thuận 1, trong khi Ninh Thuận 2 được giao cho Petrovietnam với đối tác tiềm năng là KEPCO. Cách “chia đôi” này không chỉ là đa dạng hóa đối tác, mà là chiến lược phân tán rủi ro: không đặt toàn bộ tương lai hạt nhân vào một nhà cung cấp, một công nghệ hay một kênh vốn duy nhất.
Điện hạt nhân khó có thể là câu trả lời duy nhất, nhưng chắc chắn là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh an ninh năng lượng. Hai bên kỳ vọng sự kết hợp giữa quyết tâm triển khai dự án của Việt Nam và kinh nghiệm, năng lực của KEPCO sẽ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Nếu tiếp tục chậm trễ, Việt Nam sẽ đứng trước nguy cơ phụ thuộc sâu hơn vào nhập khẩu nhiên liệu, trong khi lưới điện phải “gồng mình” với các nguồn cung thiếu ổn định. Ngược lại, nếu tận dụng được giai đoạn chuẩn bị hiện nay để chốt được công nghệ, đối tác và cấu trúc tài chính phù hợp, Ninh Thuận có thể trở thành biểu tượng cho một thế hệ nhà máy hạt nhân Việt Nam an toàn hơn, minh bạch hơn và gắn chặt với lợi ích dài hạn của nền kinh tế.
