Ninh Thuận 2: dự án điện hạt nhân trở lại tâm điểm chiến lược
Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2 là một trong hai nhà máy điện hạt nhân Việt Nam đang được tái khởi động, do Petrovietnam làm chủ đầu tư và hướng tới trở thành cấu phần quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn, thông qua hợp tác công nghệ, tài chính và kinh nghiệm quốc tế với các đối tác như KEPCO. Điểm đáng chú ý của diễn biến mới không phải là việc khởi động lại chủ trương, mà là cách Việt Nam chọn con đường đi: gắn tiến độ chuẩn bị trong nước với một mô hình hợp tác quốc tế cụ thể. Khi Petrovietnam gặp KEPCO tại Seoul ngày 8/9 để bàn triển khai các thỏa thuận điện hạt nhân, thông điệp được gửi đi khá rõ ràng: Việt Nam muốn đẩy nhanh, nhưng không đơn độc.
Mặt bằng đạt 97,5%: nền tảng cứng cho các cuộc đàm phán mềm
Việc tiến độ giải phóng mặt bằng điện hạt nhân Ninh Thuận 2 đạt khoảng 97,5% đã thay đổi thế cân bằng trong đàm phán hợp tác quốc tế. Đây không chỉ là một con số kỹ thuật; nó cho thấy phía Việt Nam đã hoàn thành phần việc khó và nhạy cảm nhất ở cấp địa phương, từ bồi thường đến tái định cư, trước khi yêu cầu đối tác nước ngoài cam kết sâu hơn. Theo Petrovietnam, khoảng 97,5% diện tích đất cần thiết cho dự án đã được hoàn tất giải phóng, phần còn lại dự kiến sẽ sớm xử lý. Khi mặt bằng – điều kiện tiên quyết cho mọi nhà máy điện hạt nhân Việt Nam – gần như sẵn sàng, mọi cuộc thảo luận về công nghệ, vốn và tiến độ không còn là những bản vẽ trên giấy mà gắn với một địa điểm cụ thể, với rủi ro chuẩn bị giảm đáng kể. Quan điểm ở đây rõ ràng: Việt Nam đang chứng minh “thiện chí thực thi” chứ không chỉ là mong muốn chính sách.
Petrovietnam–KEPCO hợp tác: vì sao Hàn Quốc thành đối tác được ưu ái?
Sau biên bản ghi nhớ được ký tháng 4 dưới sự chứng kiến lãnh đạo cấp cao hai nước, cuộc gặp ngày 8/9 giữa Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường và Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc KEPCO Kim Dong-cheol cho thấy hợp tác đã bước vào giai đoạn “việc phải làm ngay”, không còn dừng ở biểu tượng ngoại giao. Hai bên thống nhất tiếp tục tăng cường trao đổi, phối hợp nghiên cứu các phương án về công nghệ, đầu tư, tài chính và huy động vốn cho các dự án điện hạt nhân hiện tại và tương lai. Việc KEPCO chia sẻ kinh nghiệm triển khai tổ hợp điện hạt nhân Barakah tại UAE cho thấy Hàn Quốc không đến đây với vai trò nhà cung cấp thiết bị đơn thuần, mà đề xuất một mô hình tổng thể từ công nghệ đến cách tổ chức dự án. Đó là điều Petrovietnam cần: một đối tác đã đi toàn bộ đường vòng đời dự án, để giúp Việt Nam giảm sai số khi xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2.
Hai nhà máy tại Ninh Thuận: bức tranh điện hạt nhân Việt Nam rộng hơn
Không thể hiểu điện hạt nhân Ninh Thuận 2 nếu tách khỏi bức tranh hai nhà máy tại cùng địa điểm. Quốc hội đã tách dự án Ninh Thuận thành ba dự án độc lập, trong đó Ninh Thuận 1 do EVN làm chủ đầu tư và hợp tác với Rosatom, còn Ninh Thuận 2 do Petrovietnam đảm trách. Cách phân tách này tạo đường ray riêng cho mỗi nhà máy điện hạt nhân Việt Nam, cho phép các chủ đầu tư lựa chọn đối tác, công nghệ, cấu trúc vốn theo thế mạnh của mình thay vì bị ràng buộc trong một gói tổng hợp. Đồng thời, việc Việt Nam song song làm việc với đối tác Nga cho Ninh Thuận 1 và đối tác Hàn Quốc cho Ninh Thuận 2 thể hiện một tư duy đa dạng hóa nguồn công nghệ, tránh phụ thuộc vào một bên duy nhất. Về mặt an ninh năng lượng, điều này có ý nghĩa: hệ thống cung cấp điện trong tương lai sẽ bớt rủi ro nếu được xây dựng trên nhiều nền tảng và chuỗi cung ứng khác nhau.
An ninh năng lượng và những câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ
Đưa điện hạt nhân trở lại kế hoạch phát triển năng lượng là quyết định chiến lược để đáp ứng nhu cầu điện tăng liên tục cùng tăng trưởng kinh tế dài hạn. Ninh Thuận 2, nếu được triển khai trơn tru, sẽ trở thành một trụ cột mới trong bảo đảm an ninh năng lượng, giảm sức ép lên than và khí, đồng thời mở rộng dư địa cho năng lượng tái tạo. Tuy vậy, những nội dung cốt lõi như công nghệ cụ thể được lựa chọn, tổng mức đầu tư, cơ cấu vốn và tỷ lệ tham gia của các bên vẫn chưa được công bố; cuộc gặp mới dừng ở việc tăng cường trao đổi và thúc đẩy đàm phán. Quan điểm hợp lý lúc này là thừa nhận: Việt Nam đã đi một bước dài ở khâu chuẩn bị – từ mặt bằng đến khung hợp tác Petrovietnam KEPCO – nhưng giai đoạn thiết kế chi tiết và bảo đảm tiêu chuẩn an toàn vẫn là chặng đường dài phía trước. Đẩy nhanh là cần thiết, song không thể đồng nghĩa với bỏ qua thận trọng trong một lĩnh vực nhạy cảm như điện hạt nhân.
