Thông tư 85 là gì và điểm mấu chốt phụ huynh cần nắm
Thông tư 85 của Bộ Giáo dục và Đào tạo là văn bản quy định rõ hai nhóm hoạt động ngoài chương trình chính khóa trong trường phổ thông: giáo dục tăng cường bắt buộc phải miễn phí và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học được phép thu tiền trên tinh thần tự nguyện, nhằm minh bạch hóa quy định học phí và tránh biến giờ học thành dạy thêm trá hình. Điểm cốt lõi mà phụ huynh đang bỏ lỡ là: Thông tư 85 không cấm thu tiền tiếng Anh một cách tuyệt đối, mà chỉ siết chặt với phần nội dung được coi là “cơ bản, nền tảng, cần thiết” mà mọi học sinh phải được hưởng như nhau. Những lớp tiếng Anh tích hợp, luyện chứng chỉ quốc tế, hay chương trình cao hơn chuẩn sách giáo khoa có thể được thu phí nếu tổ chức đúng nhóm “giáo dục theo nhu cầu người học”. Circular 85/2026/TT-BGDĐT được giới thiệu là tạo “khung pháp lý minh bạch”, phân định rành mạch giữa hoạt động tăng cường miễn phí và các hoạt động mở rộng theo nhu cầu.
Giáo dục tăng cường: miễn phí nhưng không phải mọi nội dung đều miễn
Theo Thông tư 85, giáo dục tăng cường là phần trường tổ chức để bảo đảm mọi học sinh được tiếp cận đầy đủ nội dung giáo dục khi học 2 buổi/ngày hoặc trên lộ trình tiến tới 2 buổi/ngày, và hoạt động này không được thu tiền người học. Nội dung tăng cường là các phần cơ bản, nền tảng, ví dụ: củng cố kỹ năng ngoại ngữ theo chương trình giáo dục phổ thông qua luyện tập, giao tiếp, trải nghiệm – những thứ lẽ ra học sinh nào cũng phải được hưởng như nhau. Nói cách khác, nếu đó chỉ là “học thêm” để hoàn thành chương trình sách giáo khoa, phụ đạo cho học sinh yếu, hay tăng số tiết để kịp tiến độ thì tuyệt đối không được biến thành dịch vụ thu tiền dưới bất kỳ tên gọi nào. Thông tư cũng nhấn mạnh không được dạy trước, dạy lại nội dung đã có trong chương trình, không ôn tập, luyện thi, không tổ chức như hoạt động dạy thêm – học thêm trá hình. Đây là ranh giới pháp lý rất rõ, nhưng trong thực tế nhiều trường đang lẫn lộn khi đưa các tiết STEM, kỹ năng số, tiếng Anh toán, khoa học vào thời khóa biểu xen giữa các môn chính và gọi là “tăng cường”.
Lớp tiếng Anh tích hợp, luyện chứng chỉ quốc tế: được thu tiền khi nào?
Điều phụ huynh cần hiểu cho đúng là: Thông tư 85 không cấm thu tiền cho các lớp tiếng Anh tích hợp, chương trình IELTS, Cambridge hay các khóa chuẩn bị chứng chỉ quốc tế trong trường phổ thông. Văn bản này tách riêng một nhóm hoạt động là giáo dục theo nhu cầu người học, bao gồm “phát triển năng lực ngoại ngữ theo chuẩn quốc tế, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, hoặc thông qua phương pháp giáo dục tích hợp nội dung và ngôn ngữ; dạy các ngôn ngữ khác ngoài Ngoại ngữ 1, Ngoại ngữ 2 trong chương trình chính thức”. Những chương trình tiếng Anh tích hợp, tiếng Anh chuẩn IELTS, Cambridge… nếu được thiết kế với mục tiêu, nội dung, điều kiện đúng như quy định, hoàn toàn có thể tổ chức dưới nhóm này và được phép thu tiền trên cơ sở tự nguyện của người học, cha mẹ hoặc người giám hộ. Ở trường công, mức thu phải nằm trong danh mục được phê duyệt và không vượt quá mức do UBND cấp tỉnh quyết định. Quy định này mang tính hợp lý: nâng cao chất lượng, đa dạng hóa lựa chọn, nhưng không để trường biến nội dung cơ bản – vốn phải miễn phí – thành gói dịch vụ bắt buộc có trả tiền. Thông tư cũng nghiêm cấm việc “chuyển nội dung giáo dục tăng cường sang giáo dục theo nhu cầu người học để thu tiền”.
Sự nhầm lẫn giữa tăng cường và liên kết: vì sao trường và phụ huynh hoang mang?
Dù Thông tư 85 đặt ra ranh giới pháp lý khá rõ, thực tế tại nhiều trường cho thấy cả giáo viên lẫn phụ huynh đều chưa phân biệt được đâu là giáo dục tăng cường (miễn phí) và đâu là hoạt động liên kết, giáo dục theo nhu cầu được phép thu tiền. Ở một trường tiểu học, hiệu trưởng nêu ví dụ: câu lạc bộ Bạn yêu sách, Toán–STEM, khoa học tự nhiên có thể coi là tăng cường, giáo viên trường chủ động tổ chức; còn tin học quốc tế, kỹ năng sống, phòng STEM phải thuê máy, đầu tư cơ sở vật chất, liên kết đơn vị bên ngoài thì cần kinh phí, tức là hoạt động dịch vụ. Một giáo viên THCS thừa nhận ngay chính thầy cô cũng không rõ: các tiết STEM, kỹ năng số, tin học quốc tế, tiếng Anh bản ngữ đang được xếp xen giữa tiết chính khóa có phải nội dung tăng cường theo Thông tư 85 hay không. Phụ huynh thành phố thì đặt câu hỏi: các nội dung như STEM, tiếng Anh toán, khoa học, tiếng Anh qua phần mềm hiện con đang học thuộc nhóm miễn phí hay sẽ phải đóng tiền? Thậm chí có trường đưa học sinh vào lớp “liên kết, tăng cường” ngay sau khi có danh sách tuyển sinh mà không hỏi ý kiến phụ huynh, chỉ sửa lại thành đăng ký tự nguyện sau khi bị phản ứng. Sự lẫn lộn này không chỉ gây hoang mang mà còn mở đường cho những khoản thu thiếu minh bạch nếu không được chấn chỉnh kịp thời.
Phân định rõ để bảo vệ quyền lợi học sinh và giảm áp lực học phí
Từ góc nhìn phụ huynh, áp lực học phí và các khoản thu “gộp lại đôi ba triệu” mỗi năm học là gánh nặng dễ thấy, nhất là ở đô thị lớn. Vì vậy, quy định giáo dục tăng cường không được thu tiền được kỳ vọng sẽ giảm phần nào chi phí và loại bỏ khoản thu không phù hợp. Nhưng kỳ vọng đó chỉ thành hiện thực nếu nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý cùng làm rõ ranh giới giữa ba nhóm: chương trình chính khóa, giáo dục tăng cường miễn phí, và hoạt động theo nhu cầu/ liên kết được phép thu tiền. Về nguyên tắc, bất cứ nội dung nào thuộc chương trình phổ thông, hoặc phần bổ trợ để tất cả học sinh đạt chuẩn đầu ra, phải được tổ chức miễn phí trong khung chính khóa hoặc tăng cường. Những gì mang tính mở rộng, nâng cao, chuyên sâu như luyện chứng chỉ quốc tế, tiếng Anh tích hợp, ngôn ngữ thứ ba… được phép thu tiền nhưng phải: tự nguyện, tách khỏi thời khóa biểu chính thức, không dùng để đánh giá kết quả học tập, hạnh kiểm, khen thưởng; đầy đủ thông tin về chương trình, giáo viên, thời lượng, khoản thu; và không được ép buộc, gây sức ép nào với học sinh. Nhiều lãnh đạo trường mong sớm có hướng dẫn cụ thể từ cấp sở và UBND địa phương về nội dung nào tiếp tục triển khai, nội dung nào cần điều chỉnh để tránh tranh cãi và bảo vệ quyền lợi học sinh.
