Công nghệ mở thêm lối vào tri thức pháp luật
Phổ biến pháp luật bằng công cụ số là cách chuyển tải quy định qua những định dạng trực quan, nền tảng trực tuyến và nội dung có hỗ trợ AI, nhằm giúp người dân dễ tiếp cận, hiểu và vận dụng hơn. Giá trị của cách làm này không nằm ở việc đưa công nghệ vào cho mới, mà ở khả năng nối thông tin chính thống với đời sống hằng ngày, nhất là tại những địa bàn người dân còn ít cơ hội tiếp cận tư vấn pháp lý.
Quảng Ninh đang ghép nhiều kênh thay vì trông cậy vào một giải pháp. Trang thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật của tỉnh đăng hàng nghìn tin, bài từ năm 2022 và ghi nhận gần 1,7 triệu lượt truy cập; từ tháng 4/2025, Sở Tư pháp mở rộng tuyên truyền qua Zalo OA, nơi đã có hàng trăm bài viết và gần 1.000 người theo dõi. Đây là nền tảng đáng chú ý: thông tin có thể được tra cứu trực tuyến, nhưng cũng cần hiện diện ở nơi người dân thường sử dụng.
Quảng Ninh kết hợp Zalo, nội dung trực quan và AI
Điểm mạnh của Zalo phổ biến pháp luật tại Quảng Ninh là tạo thêm một đường dẫn thường xuyên giữa chính quyền và người dân. Infographic, video clip và tài liệu tương tác điện tử thay cho cách truyền tải chủ yếu bằng văn bản, giúp nội dung dễ tiếp nhận, ghi nhớ và vận dụng vào thực tế. Ở xã Quảng Đức, nhóm Zalo cộng đồng và cổng thông tin còn song hành với các buổi tuyên truyền trực tiếp; nền tảng “Tammi OA - Chính quyền số xã Quảng Đức” hỗ trợ chuyển thông báo, lịch công tác và chỉ đạo đến cơ sở, tạo thêm kênh kết nối chính quyền với người dân.
Tháng 8/2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước TP Quảng Ninh phối hợp tổ chức hội nghị tại Quảng Đức, Quảng Hà và Đầm Hà, dùng hình ảnh, video, nhân vật minh họa và tình huống do AI hỗ trợ để trình bày quy định. AI tại Quảng Ninh vì thế đóng vai trò làm nội dung pháp luật cụ thể, dễ hình dung hơn, chứ không thay thế kênh tư vấn hay hoạt động trực tiếp. Cuộc thi ứng dụng công nghệ số ở Quảng Đức cũng cho thấy kỹ năng tạo nội dung và khả năng dùng công nghệ cần được bồi đắp cùng lúc.
Lào Cai đặt trọng tâm vào vấn đề sát đời sống
Lào Cai chọn cách đưa AI vào những chuyên đề gắn với rủi ro cụ thể tại địa phương. Trong hai ngày 9 và 10/11/2026, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh phối hợp với các xã Yên Bình, Thác Bà và phường Văn Phú tổ chức hội nghị theo Đề án 07-ĐA/TU, gắn với phòng, chống vi phạm và tội phạm xâm hại trẻ em, đồng thời thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15. Nội dung được lựa chọn từ các vấn đề nổi lên trong đời sống, trong bối cảnh kinh tế khó khăn và hiểu biết pháp luật còn hạn chế tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Khác với mạng lưới kênh số thường xuyên của Quảng Ninh, mô hình Lào Cai nổi bật ở hội nghị trực tiếp có AI đọc, thuyết trình, trình chiếu slide và video. Ba chuyên đề đề cập tảo hôn, hôn nhân cận huyết, xâm hại trẻ em, trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên và cơ chế khởi kiện vụ án dân sự công ích. Hơn 370 người dự các hội nghị tại ba địa bàn. Cách làm này cho thấy AI tuyên truyền pháp luật hữu ích nhất khi hình thức hiện đại đi cùng nội dung được chọn đúng vấn đề người dân cần nhận diện.
Hiệu quả phụ thuộc vào khả năng tiếp cận và kiểm chứng
Hai địa phương cùng dùng công nghệ nhưng không nên xem đây là cuộc đua nền tảng. Quảng Ninh xây nhiều điểm chạm số, từ trang thông tin, Zalo đến sản phẩm AI tại hội nghị; Lào Cai lấy tuyên truyền trực tiếp làm trục rồi dự kiến đăng slide và video chuyên đề lên trang mạng xã hội của Viện Kiểm sát để mở rộng phạm vi tiếp cận. Cả hai hướng đều cần duy trì kênh trực tiếp: có nội dung trên mạng chưa đồng nghĩa người dân đã nhận được, hiểu đúng hoặc biết cách áp dụng.
Với pháp luật dân tộc thiểu số, câu hỏi thực tế là người dân có thiết bị, kết nối và kỹ năng để xem nội dung hay không; ngôn ngữ, cách diễn đạt có đủ gần gũi không; và thông tin AI hỗ trợ có được cán bộ chuyên môn rà soát để bảo đảm đúng quy định hiện hành không. Tài liệu được cung cấp chưa trả lời các câu hỏi đó, nên không thể mặc định công nghệ tự giải quyết rào cản tiếp cận hay bảo đảm độ chính xác. Kết luận cần rõ: AI và nền tảng số có thể làm pháp luật dễ đến gần hơn, nhưng chỉ phát huy tác dụng khi nội dung được kiểm chứng, trình bày dễ hiểu và đi cùng hỗ trợ trực tiếp.
