Đường hư hỏng không chỉ là chuyện mặt đường
Đường xuống cấp là tuyến giao thông bị hư hại đến mức cản trở việc đi lại an toàn, làm xáo trộn sinh hoạt và sinh kế của những người phải sử dụng hằng ngày. Hai câu chuyện tại Quảng Ngãi và TP.HCM cho thấy, khi sửa chữa chậm hơn nhu cầu thực tế, người dân phải tự gánh hậu quả: hoặc chờ một dự án bị đưa khỏi kế hoạch, hoặc đi qua con đường tạm đang lún sâu. Đây không phải hai sự cố giống nhau, nhưng cùng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm duy trì lối đi an toàn trong lúc phương án lâu dài chưa thành hình. Với cư dân, một kế hoạch trên giấy không thay thế được mặt đường có thể lưu thông; sửa chữa tạm cũng chỉ có ý nghĩa nếu được thực hiện kịp thời và kiểm tra thường xuyên.
Điểm chung đáng lo là chi phí của sự chậm trễ không nằm trên hồ sơ dự án mà hiện ra trong từng chuyến đi, việc buôn bán và nguy cơ mất an toàn. ĐH09 đã hư hỏng nhiều năm; còn tại Tân Đông Hiệp, đường tạm phục vụ cư dân và công nhân được ghi nhận có đoạn sụt sâu khoảng 30 cm.
ĐH09: dự án được duyệt rồi rời khỏi kế hoạch
Đường ĐH09 Quảng Ngãi dài khoảng 7,3 km, nối thôn Mỹ Long An với thôn Tây Phước 2, xã Bình Minh, đồng thời kết nối địa phương với xã Bình An. Sau hơn 20 năm sử dụng, mặt đường bong tróc, lồi lõm, nhiều ổ voi và ổ gà; một số cầu trên tuyến cũng xuống cấp. Mùa nắng, bụi phủ nhà cửa và cây cối; mùa mưa, ổ gà thành vũng bùn trơn trượt, đặc biệt đáng ngại với học sinh và người lớn tuổi. Một người dân cho biết khách đi qua ít dừng mua hàng vì đường xấu, bụi nhiều, khiến việc buôn bán thêm khó khăn.
Ngày 14-3-2025, chủ tịch UBND huyện Bình Sơn cũ phê duyệt dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường với tổng mức đầu tư 72 tỉ đồng. Nhưng công trình chưa được triển khai thì dự án bị đưa khỏi kế hoạch đầu tư công trung hạn; dự án cũng không có trong danh mục dự kiến giai đoạn 2026–2030. Tỉnh giải thích việc rà soát nguồn lực, mục tiêu và hiệu quả cho thấy một số dự án cấp huyện trước đây chưa phù hợp điều kiện nguồn lực chung. Lý do có thể giải thích quyết định ngân sách, nhưng không làm con đường an toàn hơn cho người dân đang đi lại hôm nay.
Địa phương từng đổ cấp phối tại một số điểm hư hỏng nặng, song đây chỉ là biện pháp giảm khó khăn trước mắt. Khi chưa có phương án đầu tư lâu dài, người dân Bình Minh vẫn phải sử dụng tuyến đường cũ và tiếp tục chờ đợi.
Tân Đông Hiệp: lối đi tạm cũng không thể để mặc
Tại phường Tân Đông Hiệp, TP.HCM, đường tạm dân sinh sát Tổ hợp giáo dục FPT bị sụt lún ở nhiều đoạn, gây trở ngại cho hàng chục hộ dân và cả công nhân ra vào công trình. Ghi nhận sáng 2-11 cho thấy xe máy, ô tô phải qua các hố lún sâu; một xe tải nghiêng hẳn khi đi qua. Biển giới hạn tải trọng dưới 3 tấn và camera đã được lắp ở đầu đường, nhưng các biện pháp kiểm soát không thể thay thế việc khắc phục mặt đường. Khi tuyến tạm đồng thời phục vụ cư dân và hoạt động dự án, an toàn của người đi đường không nên bị xem là vấn đề thứ yếu.
Chiều 30-10, UBND phường Tân Đông Hiệp họp với đại diện chủ đầu tư và các hộ dân để trao đổi về lối đi, bồi thường, hỗ trợ cùng những vấn đề phát sinh. Chủ đầu tư thống nhất phối hợp bổ sung vật liệu, gia cố và lu lèn các vị trí hư hỏng; phương tiện dưới 3 tấn được lưu thông trên đường tạm tối đa 12 tháng. Đây là bước xử lý cần thiết, nhưng thời hạn lưu thông cũng cho thấy giải pháp tạm có giới hạn và phải được giám sát sát sao.
Về lâu dài, phường xác định đẩy nhanh dự án đường D14 (DT14) là một hướng giải quyết nhu cầu đi lại, đồng thời phối hợp tháo gỡ vướng mắc về bồi thường và giải phóng mặt bằng. Người dân cần được bảo đảm lối đi an toàn trong thời gian chờ dự án, chứ không chỉ được thông báo về một kế hoạch tương lai.
Sửa chữa đúng lúc là trách nhiệm thiết yếu
Hai trường hợp khác nhau về quy mô và bối cảnh, nhưng cùng cho thấy tác động trực tiếp khi đường hư hỏng chưa được xử lý kịp thời. Ở Bình Minh, dự án nâng cấp đường từng được phê duyệt nhưng nay không nằm trong kế hoạch; tại Tân Đông Hiệp, biện pháp gia cố tạm đã được thống nhất, còn phương án lâu dài phụ thuộc tiến độ đường D14. Người dân không thể tự chọn tuyến thay thế hay quyết định thời điểm bố trí vốn, nhưng họ phải chịu bụi, bùn, sụt lún và rủi ro mỗi ngày.
Vì vậy, điều cần thiết không chỉ là hứa hẹn đầu tư mà còn là công khai lộ trình, xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm và kiểm tra chất lượng khắc phục trong thời gian chờ. Với đường tạm sụt lún, việc gia cố cần đi cùng biển báo và giám sát tải trọng; với ĐH09, người dân cần biết phương án sửa chữa trước mắt và hướng đầu tư tiếp theo. Nếu thiếu những bước cụ thể ấy, quyết định và cuộc họp vẫn chưa chuyển thành cải thiện đủ sức cảm nhận trên đường.
Một tuyến đường an toàn là điều kiện cơ bản để người dân đi học, làm việc, vận chuyển nông sản và duy trì sinh kế. Quảng Ngãi và TP.HCM cần những phản hồi khác nhau cho từng tình huống, nhưng cùng một nguyên tắc: không để việc chờ dự án biến thành trạng thái chịu đựng kéo dài. Khi đường xuống cấp, sửa chữa kịp lúc không phải phần việc phụ sau quy hoạch; đó là trách nhiệm thiết yếu với cộng đồng đang sử dụng đường.
