Nhà ở xã hội Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc chưa từng có
Nhà ở xã hội Việt Nam là hệ thống các dự án nhà ở được Nhà nước định hướng phát triển với giá bán, giá thuê và tiêu chí tiếp cận ưu tiên cho người thu nhập thấp, công nhân, người lao động và một số nhóm đối tượng chính sách, nhằm giải quyết nhu cầu chỗ ở cơ bản, ổn định an sinh và cân bằng lại thị trường nhà ở vốn đang nghiêng mạnh về phân khúc thương mại trung – cao cấp. Theo Nghị quyết 303, tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê giao cho các địa phương giai đoạn 2026-2030 lên tới 899.857 căn, trong đó 708.834 căn để bán, cho thuê mua và 191.023 căn để cho thuê. Đây là con số thể hiện rõ một cuộc tăng tốc có chủ đích, thay vì những nỗ lực rời rạc như trước.
Điểm đáng nói là lần này, nỗ lực phát triển nhà ở xã hội không chỉ dừng ở chỉ tiêu trên giấy. Nhiều địa phương đồng loạt mở nhận hồ sơ, công bố giá bán, giá thuê và khởi công, cho thấy một chiến lược tổng lực thay vì khẩu hiệu. Thông tin "Tin vui cho người lao động: 900.000 căn nhà ở xã hội, nhà cho thuê được thúc đẩy" không chỉ là một lời nhắn truyền thông, mà là tín hiệu cho thấy nhà ở xã hội đã trở lại vị trí ưu tiên trong chính sách đô thị và thị trường căn hộ xã hội.
Đà Nẵng và Bắc Ninh: mở hồ sơ, kéo dân vào trung tâm cuộc chơi
Khi nói đến làn sóng dự án nhà ở xã hội, Đà Nẵng và Bắc Ninh đang là hai cái tên cho thấy sự chuyển động rõ rệt nhất ở cấp địa phương. Tại Đà Nẵng, Sở Xây dựng đã công bố việc tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua 277 căn hộ xã hội tại khu đất B4-1, B4-2 thuộc khu tái định cư Hòa Hiệp 4, dự án Ecohome Hòa Hiệp, với giá bán 19.442.039 đồng/m² đã gồm VAT nhưng chưa gồm kinh phí bảo trì. Thời gian nhận hồ sơ kéo dài từ 25/10 đến 30/11, làm việc từ thứ 2 đến thứ 7, biến thủ tục đăng ký từ khái niệm mơ hồ thành một cửa sổ thời gian cụ thể cho người dân.
Bắc Ninh nhà ở xã hội cũng trở nên sôi động không kém. Sở Xây dựng đã công bố giá bán bình quân tại dự án nhà ở xã hội Newstar Homes ở phường Nếnh là 23.719.346 đồng/m² sử dụng, đã gồm VAT nhưng chưa gồm phí bảo trì, cùng giá cho thuê 158.239 đồng/m²/tháng, đã gồm VAT và kinh phí bảo trì. Đồng thời, tỉnh này cũng công khai thông tin dự án nhà ở xã hội trên quỹ đất 20% tại phường Tiên Du với giá bán dự kiến 24-25 triệu đồng/m². Việc hai địa phương cùng lúc mở bán, mở nhận hồ sơ cho thấy các dự án nhà ở xã hội không còn là kế hoạch bằng powerpoint, mà là sản phẩm cụ thể với bảng giá, lịch tiếp nhận rõ ràng.
Ninh Bình nhà ở xã hội: mục tiêu 6.053 căn và áp lực về đích
Nếu Đà Nẵng và Bắc Ninh đang nổi bật ở khâu mở hồ sơ và bán hàng, thì Ninh Bình lại trở thành ví dụ điển hình cho áp lực về đích ở khâu thi công. Những tháng cuối năm, tỉnh này tập trung tháo gỡ khó khăn, đôn đốc chủ đầu tư và nhà thầu đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội, nhằm hoàn thành chỉ tiêu và đáp ứng nhu cầu nhà ở của công nhân, người lao động thu nhập thấp. Theo kế hoạch, Ninh Bình phấn đấu hoàn thành 6.053 căn nhà ở xã hội trong năm 2026. Đây không phải con số nhỏ, nhất là trong bối cảnh nhiều dự án trước đây thường chậm tiến độ.
Trên công trường dự án nhà ở xã hội Bảo Minh tại phường Trường Thi, không khí thi công được tăng tốc với quy mô 848 căn hộ, tổng vốn khoảng 500 tỉ đồng. Hai tòa C1, C2 đã đổ đến sàn tầng 3, còn C3, C4 chuẩn bị ép cọc, chủ đầu tư đặt mục tiêu bàn giao 130 căn ngay trong năm. Ở hai dự án nhà ở xã hội cho cán bộ, bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, mức độ hoàn thành phần xây lắp khoảng 80%, với mục tiêu xong khối nhà trong tháng 10 và hoàn thiện toàn bộ trong tháng 12, cung cấp hơn 400 căn cho đội ngũ y bác sĩ. Đây là những mốc thời gian cụ thể cho thấy Ninh Bình không chỉ nói về chỉ tiêu mà đang chạy đua từng tháng.
Từ chỉ tiêu gần 900.000 căn đến cuộc đua giữa các địa phương
Nền tảng cho cuộc tăng tốc lần này là các quyết định chính sách khá rõ ràng. Nghị quyết 303 ngày 30/9 ghi nhận phát triển nhà ở xã hội đã có chuyển biến, nhưng nguồn cung vẫn thiếu, cơ cấu sản phẩm nghiêng về sở hữu trong khi nhu cầu thuê giá hợp lý của người lao động rất lớn. Cùng lúc, Nghị quyết 07 đặt cho Ninh Bình chỉ tiêu hoàn thành 24.336 căn nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030, buộc địa phương phải chia nhỏ chỉ tiêu theo từng dự án và năm. Đây là cách phân rã mục tiêu từ cấp quốc gia xuống địa phương, biến con số gần 900.000 căn thành nhiều mốc cụ thể.
Điều đáng chú ý là nhiều tỉnh, thành không chờ nhau. Đà Nẵng thông báo nhận hồ sơ 277 căn hộ xã hội, Bắc Ninh chuẩn bị nhận hồ sơ ở hai dự án tại phường Nếnh và Tiên Du, trong khi các địa phương khác cũng đang khởi công và giao đất cho doanh nghiệp làm nhà ở xã hội. Khi "rất nhiều dự án nhà ở xã hội sắp nhận hồ sơ" được công bố công khai, người mua không còn nhìn nhà ở xã hội như một cơ hội hiếm hoi, mà như một lựa chọn có thể so sánh giữa các khu vực. Với thị trường căn hộ xã hội, đây là bước chuyển từ thế độc quyền địa lý sang trạng thái có cạnh tranh mềm giữa các tỉnh.
Cơ hội và áp lực cho người mua nhà, chính quyền và nhà đầu tư
Với người lao động, làn sóng dự án nhà ở xã hội mới đúng nghĩa là "tin vui" khi gần 900.000 căn nhà ở xã hội và nhà cho thuê được thúc đẩy. Một mặt, nguồn cung tăng lên giúp cơ hội tiếp cận nhà ở giá phù hợp rộng hơn, thay vì phải cạnh tranh khốc liệt cho vài trăm suất nhỏ giọt. Mặt khác, việc nhiều tỉnh đồng loạt mở hồ sơ đặt người mua vào thế phải hiểu rõ điều kiện, tiêu chí để không bị loại từ vòng nộp giấy – điều mà ngay cả các kênh thông tin cũng nhắc lại qua câu hỏi "bạn có đủ điều kiện để mua hay không?".
Đối với chính quyền và nhà đầu tư, cuộc đua này là bài kiểm tra năng lực triển khai, chứ không chỉ là khả năng đặt mục tiêu. Ninh Bình đang huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tổ chức nhiều mũi thi công để rút ngắn thời gian nhưng vẫn đảm bảo chất lượng và an toàn. Bắc Ninh công khai giá bán, giá thuê, còn Đà Nẵng công bố chi tiết lịch nhận hồ sơ, thể hiện yêu cầu minh bạch hơn với dự án nhà ở xã hội. Nếu các địa phương giữ được nhịp độ này, nhà ở xã hội Việt Nam có cơ hội thoát khỏi hình ảnh "chậm, ít, khó tiếp cận" để trở thành một phân khúc thực sự cạnh tranh và đáng tin cậy trên thị trường.
