Nhà ở xã hội Quảng Ninh: từ chỉ tiêu 15.387 căn đến bài toán an cư lao động
Nhà ở xã hội Quảng Ninh là hệ thống các dự án nhà ở để bán, thuê mua và cho thuê, được tỉnh quy hoạch và huy động nguồn lực triển khai theo Nghị quyết 303/NQ-CP, nhằm vừa hoàn thành chỉ tiêu 15.387 căn giai đoạn 2026-2030 vừa giải quyết nhu cầu an cư lao động gắn với các khu công nghiệp, khu kinh tế và đô thị trên địa bàn. Điểm đáng nói là Quảng Ninh tiếp cận mục tiêu này như một chiến lược phát triển nguồn nhân lực, chứ không phải nhiệm vụ xây thêm vài khu nhà. Nghị quyết số 303/NQ-CP ngày 30/9/2026 của Chính phủ giao cho địa phương hoàn thành 15.387 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trong giai đoạn 2026-2030, trong đó 14.057 căn để bán, cho thuê mua và 1.330 căn cho thuê. Đây là một phần trong mục tiêu quốc gia phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê trên cả nước. Câu hỏi quan trọng không phải là “có làm được không”, mà là “Quảng Ninh sẽ dùng cơ chế nào để biến chỉ tiêu thành những căn hộ thực sự phù hợp với đời sống người lao động”.
Chuẩn bị nguồn lực: Quảng Ninh đi trước một bước về quy hoạch và quỹ dự án
Để không bị động khi Nghị quyết 303 NQ-CP được ban hành, Quảng Ninh đã chuẩn bị trước về quy hoạch, quỹ dự án và nguồn lực thực hiện. Hiện tỉnh có 21 dự án nhà ở xã hội với tổng quy mô khoảng 24.913 căn, cùng một dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang khoảng 620 căn và một dự án nhà ở lưu trú công nhân khoảng 384 căn. Riêng 21 dự án nhà ở xã hội đã tương đương 9.526 căn, chiếm khoảng 62% tổng chỉ tiêu 15.387 căn mà Chính phủ giao cho cả giai đoạn. Theo kế hoạch, cuối năm 2026, địa phương dự kiến cất nóc 3 dự án nhà ở xã hội với tổng số 1.238 căn, tạo bước đệm quan trọng cho việc hoàn thành mục tiêu đến 2030. Dự án tại phường Việt Hưng và phường Hoành Bồ đã khởi công phần móng từ tháng 6/2026 với quy mô 1.128 căn, dự kiến đưa vào khai thác trong năm 2027. Những con số này cho thấy Quảng Ninh không chờ cơ chế rồi mới làm, mà chủ động tạo sẵn “hàng hóa” để khi chính sách mở ra là có thể giải quyết ngay nhu cầu an cư lao động.
Nghị quyết 201 và Quyết định 04: gắn chính sách với thực tế đi lại của người lao động
Nếu nguồn cung là điều kiện cần, thì cơ chế tiếp cận là điều kiện đủ để nhà ở xã hội Quảng Ninh thực sự đến tay người lao động. Ngày 29/5/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, có hiệu lực từ 1/6/2025, tạo thêm cơ sở pháp lý để khơi thông nguồn lực và mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở cho các nhóm đối tượng có nhu cầu. Trên nền tảng đó, UBND Quảng Ninh ban hành Quyết định số 04/2026/QĐ-UBND ngày 20/1/2026 để cụ thể hóa Khoản 2 Điều 9 Nghị quyết 201, tập trung tháo gỡ vướng mắc tiếp cận nhà ở xã hội cho người lao động. Điểm đột phá là thừa nhận thực tế nhiều người đã có nhà nhưng cách nơi làm việc quá xa, nên được đưa vào diện thụ hưởng nếu nhà ở duy nhất cách địa điểm làm việc từ 30km trở lên (10km với lực lượng vũ trang) và có thời gian làm việc liên tục trên địa bàn tỉnh tối thiểu 12 tháng. Quy định khoảng cách được tính theo tuyến đường ngắn nhất, gồm đường bộ hoặc đường thủy, giúp thống nhất cách xác định đối tượng và tránh mỗi nơi hiểu một kiểu. Đây là cách làm cho thấy Quảng Ninh coi trọng trải nghiệm thực tế của người lao động hơn là những tiêu chí hành chính cứng nhắc.
Chính sách nhà ở cho thuê: mảnh ghép còn thiếu để giữ chân lao động
Một điểm mới trong Nghị quyết 303 NQ-CP là yêu cầu rõ ràng về phát triển chính sách nhà ở cho thuê, thay vì chỉ tập trung vào bán hoặc thuê mua. Trong tổng số 15.387 căn phải hoàn thành đến năm 2030, Quảng Ninh có 1.330 căn nhà ở cho thuê, hướng tới nhóm lao động trẻ, lao động thời vụ, người chưa đủ điều kiện mua nhà nhưng cần chỗ ở ổn định gần nơi làm việc. Tỉnh đã chuẩn bị từ sớm với Kế hoạch số 322/KH-UBND ngày 9/7/2026 về phát triển nhà ở cho thuê giai đoạn 2026-2030, làm cơ sở để tăng nguồn cung tại các khu vực tập trung đông công nhân, người lao động. Đặc biệt, dự án nhà ở xã hội cho thuê tại phường Uông Bí đã được khởi công với quy mô khoảng 150 căn hộ, sử dụng nguồn vốn từ Quỹ phát triển nhà ở của Quảng Ninh, dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Theo kế hoạch, địa phương sẽ tiếp tục triển khai dự án này và tham mưu thêm một dự án nhà ở cho thuê quy mô lớn trong quý IV/2026. Nếu các dự án cho thuê được đặt đúng vị trí, gần khu công nghiệp và khu kinh tế, chúng sẽ trở thành công cụ giữ chân lao động hiệu quả hơn bất kỳ khẩu hiệu thu hút nhân lực nào.
Từ chính sách đến đời sống: an cư lao động mới là thước đo thành công
Điểm thuyết phục nhất trong cách Quảng Ninh triển khai Nghị quyết 303 và Nghị quyết 201 là đặt bài toán an cư lao động ở trung tâm. Quyết định 04/2026/QĐ-UBND quy định người lao động có nhà ở cách nơi làm việc từ 30km trở lên được đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội tại các dự án nằm trong phạm vi dưới 15km tính từ địa điểm làm việc; với lực lượng vũ trang là dưới 7km. Cách tiếp cận này hướng trực tiếp đến bài toán an cư của người lao động: nếu nhà ở xã hội nằm xa nơi làm việc, chi phí thuê trọ, đi lại và thời gian di chuyển vẫn là gánh nặng. Theo chia sẻ của anh Nguyễn Tiến Dũng, một công nhân làm việc tại Hạ Long, gia đình anh trước đây chịu áp lực lớn vì nhà cách nơi làm việc gần 40km, nhưng nhờ quy định mới về khoảng cách, gia đình đã đủ điều kiện mua một căn nhà ở xã hội gần chỗ làm, giúp ổn định cuộc sống và yên tâm lao động sản xuất. Câu chuyện này cho thấy thành công của chính sách không nằm ở số căn hộ được xây, mà ở số gia đình công nhân thực sự bớt cảnh “sáng đi tối về” trên những cung đường dài. Từ nay đến 2030, thách thức của Quảng Ninh không nhỏ: phải hoàn thành 15.387 căn, đẩy nhanh tiến độ dự án, hỗ trợ chủ đầu tư tiếp cận vốn ưu đãi và tháo gỡ thủ tục đất đai, đầu tư, xây dựng. Nhưng nếu tỉnh tiếp tục giữ nguyên tinh thần gắn nơi ở với nơi làm việc, coi an cư lao động là thước đo, thì nhà ở xã hội Quảng Ninh có cơ hội trở thành hình mẫu cho cách làm chính sách sát với đời sống, thay vì chỉ là những con số trong báo cáo.
