Nhà ở xã hội Quảng Ninh: từ chỉ tiêu đến bài toán an cư
Nhà ở xã hội Quảng Ninh trong giai đoạn 2026-2030 là chương trình phát triển quỹ nhà để bán, cho thuê và thuê mua với giá phù hợp, được Nhà nước hỗ trợ về đất đai, thủ tục và cơ chế, nhằm đáp ứng nhu cầu an cư của người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp và các nhóm yếu thế, đồng thời gắn chỗ ở với nơi làm việc để giảm chi phí và thời gian di chuyển cho người lao động. Theo Nghị quyết 303/NQ-CP ngày 30/9/2026, Quảng Ninh được giao hoàn thành 15.387 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trong giai đoạn 2026-2030. Về con số, đây là một phần trong mục tiêu ít nhất 1 triệu căn trên cả nước. Nhưng điều đáng bàn hơn là cách tỉnh biến chỉ tiêu thành cơ hội an cư thực sự cho người lao động, thay vì thêm một bộ số đẹp trong báo cáo.
Khung pháp lý mới: vì sao Nghị quyết 201 và 303 là bước ngoặt
Điểm khác của giai đoạn này là Quảng Ninh không còn đi một mình, mà đứng trên một khung pháp lý mới khá rõ ràng. Ngày 29/5/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết 201/2025/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, có hiệu lực từ 1/6/2025, tạo thêm cơ sở pháp lý để khơi thông nguồn lực và mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở cho các nhóm đối tượng có nhu cầu. Tiếp đó, Nghị quyết 303/NQ-CP ngày 30/9/2026 giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cho từng địa phương giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu ít nhất 1 triệu căn trên cả nước và yêu cầu đưa chỉ tiêu vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm. Nói cách khác, nhà ở xã hội không còn là “phần phụ” mà trở thành nhiệm vụ bắt buộc, có số đo, có thời hạn và có trách nhiệm giải trình.
Quyết định 04: tháo nút thắt khoảng cách cho người lao động
Điểm tiến bộ nhất trong chính sách nhà ở 2026-2030 của Quảng Ninh là dám nhìn thẳng vào thực tế: nhiều người có nhà nhưng vẫn… xa nhà. UBND tỉnh ban hành Quyết định 04/2026/QĐ-UBND ngày 20/1/2026 để cụ thể hóa Khoản 2 Điều 9 Nghị quyết 201, tập trung tháo gỡ vướng mắc tiếp cận nhà ở xã hội cho người lao động. Theo đó, người có nhà ở duy nhất nhưng cách nơi làm việc từ 30km trở lên (lực lượng vũ trang từ 10km trở lên), và làm việc liên tục tại tỉnh tối thiểu 12 tháng, được hưởng chính sách nhà ở xã hội. Không dừng ở điều kiện, Quyết định 04 còn quy định người lao động thuộc diện này được đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội tại các dự án nằm trong phạm vi dưới 15km từ nơi làm việc, với lực lượng vũ trang là dưới 7km. Đây là cách tiếp cận coi thời gian và chi phí di chuyển là một phần của bài toán an cư, chứ không chỉ là chuyện “có nhà hay không”.
Nguồn cung 15.387 căn: tham vọng có đủ lớn cho nhu cầu thực?
Về nguồn cung, Quảng Ninh không khởi động từ con số 0. Tỉnh hiện có 21 dự án nhà ở xã hội với tổng quy mô khoảng 24.913 căn; riêng 21 dự án này có 9.526 căn nhà ở xã hội, tương đương khoảng 62% so với tổng chỉ tiêu 15.387 căn được giao cho cả giai đoạn 2026-2030. Trong 15.387 căn, có 14.057 căn để bán, cho thuê mua và 1.330 căn nhà ở cho thuê. Theo kế hoạch, cuối năm 2026, địa phương dự kiến cất nóc 3 dự án nhà ở xã hội với tổng 1.238 căn, một số dự án khác đã khởi công phần móng từ giữa năm 2026 và dự kiến đưa vào khai thác trong năm 2027. Cùng với đó, Kế hoạch 322/KH-UBND về phát triển nhà ở cho thuê giai đoạn 2026-2030 được xem là nền tảng để bổ sung nguồn cung tại các khu vực tập trung đông công nhân khu công nghiệp và người lao động. Câu hỏi đặt ra là tiến độ có theo kịp tốc độ đô thị hóa và thu hút lao động hay không.
Từ chính sách đến đời sống: điều kiện để người thu nhập thấp chạm được căn nhà
Điểm đáng mừng là các chính sách đã bắt đầu chạm tới đời sống. Một công nhân chia sẻ rằng nhờ quy định mới về khoảng cách tại Quyết định 04, gia đình anh đủ điều kiện mua một căn nhà ở xã hội gần chỗ làm, qua đó ổn định cuộc sống và yên tâm lao động sản xuất. Khi nơi ở được bố trí gần nơi làm việc, chính sách không chỉ tạo thêm chỗ ở mà còn giảm áp lực đi lại và giúp người lao động gắn bó hơn với doanh nghiệp, khu công nghiệp. Trong bối cảnh Quảng Ninh tiếp tục đô thị hóa, phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế và thu hút lực lượng lao động, việc gắn phát triển nhà ở xã hội với quy hoạch đô thị, việc làm và hạ tầng giao thông sẽ quyết định chất lượng sống của người dân. Nếu tỉnh duy trì được minh bạch trong xét duyệt, đẩy nhanh tiến độ dự án và giữ đúng tinh thần hỗ trợ người thu nhập thấp, 15.387 căn nhà ở xã hội sẽ không chỉ là con số, mà là nền tảng cho một lực lượng lao động ổn định và gắn bó lâu dài.
