Từ bản ghi nhớ đến kết nối việc làm
Hợp tác lao động Việt Nam – Saskatchewan là nỗ lực kết nối nhu cầu tuyển dụng của tỉnh bang Canada với nguồn nhân lực Việt Nam thông qua các tiêu chuẩn tuyển chọn, cơ chế tiếp nhận và bảo đảm quyền lợi được hai bên thống nhất. Đây là hướng đi đáng chú ý, nhưng giá trị của nó sẽ được đo bằng những vị trí việc làm cụ thể và quy trình an toàn, chứ không phải bằng các tuyên bố chung.
Từ ngày 26 đến 30/10/2026, đoàn công tác Bộ Nội vụ do Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng dẫn đầu làm việc tại Canada để thúc đẩy hợp tác với Saskatchewan. Chuyến đi tập trung cụ thể hóa Bản ghi nhớ về hợp tác lao động giữa Bộ Nội vụ và Chính quyền tỉnh bang, ký tại Hà Nội ngày 4/8. Ngày 27/10, đoàn làm việc với Bộ Di trú và Đào tạo nghề Saskatchewan; ngày 28/10, Diễn đàn hợp tác lao động Việt Nam – Saskatchewan quy tụ đại diện cơ quan tỉnh bang và các hiệp hội ngành nghề.
Bối cảnh tạo cơ hội nhưng cũng đặt ra áp lực triển khai: Saskatchewan dự kiến cần bổ sung khoảng 130.000 lao động trong 5 năm tới để phục vụ các dự án lớn và ứng phó tình trạng già hóa dân số. Con số này cho thấy dư địa hợp tác đáng kể, song không đồng nghĩa mọi lao động Việt Nam đều phù hợp; điều cốt yếu là ghép đúng kỹ năng với đúng vị trí.
Ưu tiên ngành nghề và tiêu chuẩn tiếp nhận
Nhu cầu Saskatchewan tập trung vào sản xuất chế tạo, khai khoáng, y tế, nông nghiệp và năng lượng; tỉnh bang hiện có khoảng 6.000 người sử dụng lao động được cấp phép tuyển lao động nước ngoài. Đây là những lĩnh vực có yêu cầu nghề nghiệp khác nhau, nên việc xác định vị trí và tiêu chuẩn tuyển dụng theo từng ngành cần đi trước hoạt động đưa người lao động sang làm việc.
Tại các cuộc trao đổi, hai bên thống nhất cần nghiên cứu quy trình tuyển dụng, tiêu chí lựa chọn và cách công nhận trình độ, văn bằng, chứng chỉ. Saskatchewan cũng lưu ý ứng viên cần có năng lực ngoại ngữ, trình độ học vấn phổ thông, kỹ năng nghề phù hợp đã qua đào tạo và hiểu biết về pháp luật, văn hóa sở tại. Vì vậy, chuẩn bị nguồn lao động không thể chỉ dừng ở việc lập danh sách ứng viên: đào tạo kỹ năng, ngoại ngữ và cung cấp thông tin rõ ràng về môi trường làm việc mới sẽ quyết định khả năng đáp ứng thực tế.
Tại diễn đàn, đoàn Việt Nam giới thiệu khái quát về nguồn nhân lực và kinh nghiệm đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Việt Nam hiện có khoảng 900.000 người lao động làm việc tại 57 quốc gia và vùng lãnh thổ, thuộc hơn 70 ngành nghề; mỗi năm khoảng 150.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Quy mô này là nền tảng, nhưng chất lượng ghép nối và sự phù hợp nghề nghiệp mới là thước đo của hợp tác.
Quyền lợi phải là điều kiện tiên quyết
Điểm đáng chú ý trong nội dung hợp tác là nguyên tắc người lao động Việt Nam không phải trả phí tuyển dụng và chi phí vé máy bay từ Việt Nam sang Saskatchewan; người sử dụng lao động tại tỉnh bang chịu các khoản này. Đây là cam kết có ý nghĩa thiết thực, giúp hạn chế gánh nặng chi phí ban đầu và giảm nguy cơ người lao động bị đặt vào thế bất lợi trước khi bắt đầu công việc.
Tuy nhiên, miễn phí tuyển dụng và vé máy bay mới là một phần của bảo vệ lao động. Hai bên còn trao đổi về trách nhiệm của chủ sử dụng lao động trong việc tuân thủ pháp luật, thực hiện đúng quy định về tiền lương, hợp đồng, giờ làm và nghỉ ngơi, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn lao động, bảo hiểm xã hội cũng như giải quyết tranh chấp. Những nội dung này cần được chuyển thành hướng dẫn dễ hiểu và cơ chế giám sát, để quyền lợi không chỉ tồn tại trên giấy.
Một lộ trình khác là Chương trình Đề cử Người nhập cư Saskatchewan (SINP), dành cho ứng viên đáp ứng yêu cầu về trình độ, kỹ năng, kinh nghiệm và nhu cầu thị trường địa phương. Người đủ điều kiện có thể nộp hồ sơ xin thường trú nhân và, theo các điều kiện áp dụng, đưa vợ/chồng cùng con phụ thuộc vào hồ sơ. Đây không phải con đường tự động: ứng viên còn phải đáp ứng yêu cầu về ngoại ngữ, học vấn, chuyên môn, thư mời làm việc hợp lệ và điều kiện nhập cư liên bang.
Bước kế tiếp là biến trao đổi thành quy trình
Sau chuyến đi, việc cần làm trước hết là xây dựng kế hoạch thực hiện Bản ghi nhớ và thiết lập đầu mối liên lạc giữa các cơ quan để cập nhật nhu cầu tuyển dụng, số lượng và ngành nghề cần lao động. Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng đề nghị hai bên tiếp tục trao đổi qua các đầu mối được chỉ định, làm rõ từng vị trí cùng yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, trình độ, chứng chỉ và kinh nghiệm. Đây là bước then chốt: khi thông tin tuyển dụng còn chung chung, người lao động khó chuẩn bị đúng và cơ quan quản lý khó kiểm soát chất lượng tuyển chọn.
Đoàn cũng làm việc với Thứ trưởng Bộ Thương mại và Phát triển xuất khẩu Saskatchewan, thăm Đại học Regina, Trường Bách khoa Saskatchewan và trung tâm tuyển dụng nhân lực ngành chăm sóc sức khỏe để tìm hiểu khả năng hợp tác đào tạo, phát triển kỹ năng và kết nối nhân lực. Những hoạt động này gợi mở cách làm thiết thực hơn việc chỉ tuyển người có sẵn: phối hợp đào tạo để kỹ năng của lao động Việt Nam khớp với yêu cầu công việc.
Kết luận, chuyến công tác đã đặt ra các trụ cột cần thiết cho hợp tác lao động: xác định nhu cầu, thống nhất tiêu chuẩn, kết nối nhà tuyển dụng và bảo vệ quyền lợi. Cơ hội tại Saskatchewan là có thật, nhưng chỉ trở thành lựa chọn đáng tin cậy khi các bước tiếp theo tạo ra quy trình minh bạch, thông tin cụ thể và trách nhiệm rõ ràng cho cả người tuyển dụng lẫn người lao động.
