Từ bản ghi nhớ đến kết nối việc làm
Hợp tác lao động Việt Nam–Saskatchewan là nỗ lực xây dựng cơ chế tuyển dụng có tổ chức, kết nối kỹ năng của người lao động Việt Nam với vị trí việc làm tại tỉnh bang Canada, đồng thời đặt quyền lợi và an toàn của người lao động làm điều kiện xuyên suốt. Đây là trọng tâm chuyến công tác Canada của đoàn Bộ Nội vụ do Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng dẫn đầu, nhằm triển khai bản ghi nhớ hợp tác lao động ký hồi tháng 8.
Ngày 27/10/2026, đoàn làm việc với Bộ Di trú và Đào tạo nghề Saskatchewan để trao đổi nhu cầu tuyển dụng và cách tiếp nhận lao động Việt Nam. Ngày 28/10, diễn đàn hợp tác lao động Việt Nam–Saskatchewan quy tụ đại diện cơ quan tỉnh bang và các hiệp hội ngành nghề; đến ngày 30/10, đoàn thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Ottawa và báo cáo Đại sứ Phạm Vinh Quang về kết quả chuyến đi. Những bước này cho thấy thỏa thuận đang được cụ thể hóa, nhưng giá trị thực tế sẽ phụ thuộc vào việc biến trao đổi thành quy trình tuyển chọn rõ ràng và có thể kiểm chứng.
Theo Saskatchewan, tỉnh bang cần bổ sung khoảng 130.000 lao động trong 5 năm tới để triển khai các dự án lớn và ứng phó tình trạng già hóa dân số. Đây là động lực rõ ràng cho hợp tác, nhưng con số nhu cầu không đồng nghĩa với số việc làm Canada sẵn có cho ứng viên Việt Nam: cơ hội còn tùy thuộc ngành nghề, kỹ năng và tiêu chuẩn tiếp nhận.
Nhu cầu tuyển dụng phải gặp đúng kỹ năng
Nhu cầu lao động Saskatchewan tập trung ở sản xuất chế tạo, khai khoáng, y tế, nông nghiệp và năng lượng; tỉnh bang đặc biệt quan tâm người có tay nghề và chuyên môn phù hợp. Saskatchewan hiện có khoảng 6.000 người sử dụng lao động được cấp phép tuyển dụng lao động nước ngoài. Quy mô này mở ra khả năng kết nối, nhưng không xóa bỏ yêu cầu sàng lọc: ứng viên cần năng lực ngoại ngữ, học vấn phổ thông, kỹ năng nghề được đào tạo phù hợp vị trí và hiểu biết về pháp luật, văn hóa sở tại.
Phía Việt Nam cho biết khoảng 900.000 người lao động đang làm việc tại 57 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong hơn 70 ngành nghề; mỗi năm có khoảng 150.000 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đây là nền tảng nhân lực đáng kể, nhưng muốn biến tiềm năng thành tuyển dụng phù hợp, hai bên phải xác định cụ thể ngành nghề, tiêu chí và cách công nhận văn bằng, chứng chỉ. Chuẩn bị đúng năng lực sẽ quan trọng hơn việc chạy theo lời quảng bá chung về việc làm Canada.
Người lao động cũng có thể tìm hiểu Chương trình Đề cử Người nhập cư Saskatchewan (SINP). Ứng viên đủ điều kiện có thể được tỉnh bang đề cử để nộp hồ sơ thường trú; trong một số trường hợp, vợ hoặc chồng và con phụ thuộc có thể cùng tham gia hồ sơ. Tuy nhiên, chương trình có yêu cầu về ngoại ngữ, học vấn, kinh nghiệm, chuyên môn, thư mời làm việc hợp lệ và điều kiện nhập cư liên bang. Vì vậy, đây là hướng đi cần chuẩn bị kỹ, không phải lời hứa định cư tự động.
Bảo vệ người lao động là phép thử của thỏa thuận
Một điểm thiết thực trong các trao đổi là người lao động Việt Nam không phải trả phí tuyển dụng và chi phí vé máy bay từ Việt Nam sang Saskatchewan; người sử dụng lao động tại tỉnh bang chịu các khoản này. Quy định về trách nhiệm chi trả có thể giúp hạn chế gánh nặng ban đầu và làm rõ trách nhiệm của bên tuyển dụng. Điều quan trọng là nguyên tắc ấy phải được ghi cụ thể trong quy trình, hợp đồng và cách giám sát, thay vì chỉ dừng ở tuyên bố.
Đoàn công tác cũng trao đổi với Bộ Quan hệ Lao động và An toàn nơi làm việc Saskatchewan về tiền lương, hợp đồng, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn lao động, bảo hiểm xã hội, giải quyết tranh chấp và an toàn tại nơi làm việc. Đây là phần không thể thiếu của hợp tác: tuyển được người không đồng nghĩa đã bảo đảm một chương trình thành công nếu người lao động thiếu thông tin, hỗ trợ hoặc cơ chế khiếu nại trong quá trình làm việc.
Hai bên đã thống nhất tiếp tục nghiên cứu quy trình tuyển dụng, tiêu chuẩn nghề nghiệp, công nhận văn bằng và điều kiện tiếp nhận theo hướng minh bạch, công bằng, có đạo đức. Những nguyên tắc này cần được chuyển thành hướng dẫn dễ hiểu cho ứng viên, để họ biết rõ yêu cầu, quyền lợi và trách nhiệm trước khi quyết định.
Việc cần làm tiếp theo
Các đại biểu đã trao đổi bước đầu về lộ trình thực hiện bản ghi nhớ, gồm xây dựng kế hoạch và thiết lập đầu mối liên lạc giữa các cơ quan để chia sẻ thông tin tuyển dụng cũng như số lượng lao động theo từng ngành nghề. Đây là bước chuyển quan trọng từ đối thoại sang phối hợp vận hành. Giai đoạn tiếp theo cần làm rõ vị trí tuyển dụng thực tế, tiêu chí chọn ứng viên, cơ chế công nhận trình độ và trách nhiệm của các bên trong từng khâu.
Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng cho biết Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Saskatchewan và các cơ quan Canada, đồng thời chuẩn bị chất lượng nhân lực, chuyên môn, kỹ năng nghề và ngoại ngữ để đáp ứng yêu cầu tuyển dụng. Ông cũng đặt hợp tác lao động trong bối cảnh quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam–Canada được nâng cấp trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 9/2026.
Triển vọng của thỏa thuận vì thế không nên đo bằng quy mô thiếu hụt lao động của Saskatchewan, mà bằng số cơ hội phù hợp được triển khai minh bạch và mức độ bảo vệ người lao động sau tuyển dụng. Nếu hai bên duy trì được các chuẩn tuyển chọn rõ ràng, chia sẻ thông tin đáng tin cậy và thực thi cam kết về chi phí, an toàn, quyền lợi, nhân lực Việt Nam có thể tiếp cận cơ hội nghề nghiệp thực chất. Đó mới là thước đo thuyết phục cho hợp tác lao động.
