Cơ hội lớn, nhưng chưa phải chương trình tuyển dụng hoàn chỉnh
Hợp tác lao động Việt Nam – Saskatchewan là nỗ lực xây dựng cơ chế kết nối người lao động Việt Nam với nhu cầu tuyển dụng của tỉnh bang Canada, đồng thời bảo đảm quy trình tuyển chọn minh bạch và quyền lợi của người lao động. Sau khi ký bản ghi nhớ vào tháng 8/2026, hai bên đang chuyển từ cam kết sang bàn bạc các bước thực hiện cụ thể. Từ ngày 26 đến 30/10, đoàn công tác Bộ Nội vụ do Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng dẫn đầu đã làm việc tại Canada để thúc đẩy hợp tác với Saskatchewan. Đây là hướng đi đáng chú ý, nhưng chưa đồng nghĩa người lao động có thể nộp hồ sơ theo một chương trình tuyển dụng chung ngay lúc này. Điều quan trọng trước mắt là biến nhu cầu nhân lực thành vị trí việc làm xác định, tiêu chuẩn rõ ràng và cơ chế tiếp nhận có thể kiểm chứng.
Quy mô nhu cầu giải thích vì sao hai bên đẩy nhanh trao đổi: Saskatchewan dự kiến cần bổ sung khoảng 130.000 lao động trong 5 năm tới, trong bối cảnh triển khai các dự án lớn và dân số già hóa. Tuy nhiên, con số này không phải số lượng việc làm dành riêng cho lao động Việt Nam. Tỉnh bang có khoảng 6.000 người sử dụng lao động được cấp phép tuyển dụng lao động nước ngoài, còn nhu cầu tập trung ở sản xuất chế tạo, khai khoáng, y tế, nông nghiệp và năng lượng. Với người tìm việc làm Canada, cơ hội thực tế sẽ phụ thuộc vào kỹ năng, chuyên môn và yêu cầu của từng vị trí, chứ không chỉ vào tổng nhu cầu tuyển dụng.
Những điều kiện cần chốt trước khi kết nối
Các cuộc làm việc cho thấy phần việc còn lại không nhỏ: hai bên cần thiết kế quy trình tuyển dụng, xác định tiêu chí ứng viên và thống nhất cách công nhận trình độ, văn bằng, chứng chỉ. Kỹ năng nghề, ngoại ngữ, kinh nghiệm làm việc và trình độ học vấn phổ thông cũng nằm trong nhóm tiêu chuẩn đầu vào được trao đổi. Đây không phải thủ tục phụ; nếu yêu cầu không được công bố rõ từ đầu, người lao động khó chuẩn bị đúng và doanh nghiệp khó tuyển đúng người. Hai bên còn phải xác định ngành nghề, vị trí đang cần tuyển và số lượng theo từng lĩnh vực, thay vì để con số tổng 130.000 tạo kỳ vọng rằng mọi nhóm lao động đều có cơ hội như nhau.
Ngày 28/10/2026, Diễn đàn hợp tác lao động Việt Nam – Saskatchewan có sự tham dự của đại diện các cơ quan tỉnh bang và hiệp hội ngành nghề; các đại biểu bước đầu bàn lộ trình thực hiện, kế hoạch triển khai và đầu mối liên lạc để trao đổi nhu cầu tuyển dụng. Bước tiếp theo được nêu là duy trì trao đổi qua các đầu mối được chỉ định, làm rõ yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, trình độ, chứng chỉ và kinh nghiệm cho từng vị trí. Chỉ khi những nội dung này được cụ thể hóa, chương trình kết nối mới có thể chuyển từ định hướng hợp tác sang tuyển dụng có thông tin đủ rõ cho người lao động.
Bảo vệ người lao động phải là điều kiện vận hành
Điểm đáng ghi nhận là nguyên tắc phân định chi phí đã được trao đổi cụ thể: người lao động Việt Nam không phải trả phí tuyển dụng và vé máy bay từ Việt Nam sang Saskatchewan; người sử dụng lao động tại tỉnh bang chi trả các khoản này. Dù vậy, miễn hai khoản chi phí không đủ để bảo đảm một việc làm an toàn. Các bên còn thảo luận trách nhiệm của chủ sử dụng lao động trong việc tuân thủ quy định về tiền lương, hợp đồng, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn lao động, bảo hiểm xã hội và giải quyết tranh chấp. Những điều khoản này cần được đưa thành quy trình và thông tin dễ tiếp cận, để lao động Việt Nam biết rõ quyền của mình trước khi ký hợp đồng và có kênh tìm trợ giúp khi phát sinh vấn đề.
Người lao động cũng cần thận trọng trước lời mời tuyển dụng chưa xác nhận, nhất là khi cơ chế tuyển chọn và vị trí cụ thể còn đang được xây dựng. Saskatchewan có Chương trình Đề cử Người nhập cư của tỉnh bang (SINP), qua đó người đáp ứng yêu cầu có thể được đề cử để nộp hồ sơ xin thường trú nhân; đây là lộ trình riêng, không nên hiểu là quyền định cư tự động đi kèm mọi việc làm. Kết quả hợp tác vì thế không nên chỉ đo bằng số người được đưa sang, mà còn ở mức độ rõ ràng của hợp đồng, tiêu chuẩn tuyển dụng và bảo vệ quyền lợi. Khi các chi tiết ấy được hoàn thiện, nhu cầu của Saskatchewan mới có thể trở thành cơ hội đáng tin cậy cho lao động Việt Nam.
