Thỏa thuận đang chuyển từ cam kết sang chuẩn bị thực thi
Hợp tác lao động Việt Nam – Saskatchewan là khuôn khổ phối hợp giữa cơ quan hai bên nhằm kết nối nhân lực Việt Nam với vị trí tuyển dụng tại tỉnh bang Canada, đồng thời đặt ra quy trình tuyển chọn và nguyên tắc bảo vệ người lao động. Đây là hướng đi có triển vọng, nhưng chưa đồng nghĩa với việc đã có chương trình tuyển dụng hoàn chỉnh.
Từ ngày 26 đến 30/10, đoàn công tác Bộ Nội vụ do Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng dẫn đầu đến Canada để thúc đẩy hợp tác với Saskatchewan và cụ thể hóa Bản ghi nhớ được ký tại Hà Nội ngày 4/8. Chuyến đi tập trung trao đổi với cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và tổ chức tuyển dụng về nhu cầu nhân lực, tiêu chuẩn tiếp nhận và cơ chế bảo vệ người lao động. Ngày 30/10, đoàn cũng thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Ottawa và báo cáo Đại sứ Phạm Vinh Quang về kết quả chuyến công tác.
Ý nghĩa của thỏa thuận tuyển dụng nằm ở bước tiếp theo: biến nhu cầu của doanh nghiệp thành vị trí cụ thể mà ứng viên Việt Nam có thể chuẩn bị và ứng tuyển. Hai bên còn phải thống nhất tiêu chí tuyển chọn, công nhận văn bằng, chứng chỉ và cách tổ chức tiếp nhận; vì vậy, cơ hội đang được mở đường chứ chưa thể xem là lời mời làm việc đại trà.
Nhu cầu lớn, nhưng cơ hội sẽ dành cho người đáp ứng nghề nghiệp
Saskatchewan cho biết cần bổ sung khoảng 130.000 lao động trong năm năm tới để phục vụ các dự án lớn và ứng phó tình trạng già hóa dân số; tỉnh hiện có khoảng 6.000 chủ sử dụng lao động được cấp phép tuyển lao động nước ngoài. Đây là quy mô đáng chú ý, nhưng không nên hiểu rằng mọi vị trí đều sẵn sàng dành cho ứng viên Việt Nam.
Nhu cầu tập trung vào sản xuất chế tạo, khai khoáng, y tế, nông nghiệp và năng lượng, đặc biệt ưu tiên người có tay nghề và chuyên môn phù hợp. Phía tỉnh bang cũng nêu các yêu cầu về ngoại ngữ, học vấn phổ thông, kỹ năng nghề đã qua đào tạo, cùng hiểu biết về pháp luật và văn hóa sở tại. Vì thế, việc làm tại Saskatchewan sẽ phụ thuộc vào độ khớp giữa năng lực ứng viên và yêu cầu từng vị trí, chứ không chỉ vào con số thiếu hụt nhân lực.
Quy mô nguồn cung trong nước cho thấy tiềm năng kết nối: Việt Nam có khoảng 900.000 người lao động làm việc tại 57 quốc gia và vùng lãnh thổ, thuộc hơn 70 ngành nghề; mỗi năm khoảng 150.000 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Tuy nhiên, muốn biến tiềm năng thành tuyển dụng thực chất, hai bên cần ghép đúng kỹ năng, chứng chỉ và nhu cầu ngành nghề.
Chi phí tuyển dụng và quyền lợi phải được đặt làm điều kiện
Điểm đáng chú ý nhất đối với người lao động là nguyên tắc phân định chi phí: người Việt Nam không phải trả phí tuyển dụng hoặc vé máy bay từ Việt Nam sang Saskatchewan; người sử dụng lao động tại tỉnh bang sẽ chi trả các khoản này. Nếu được đưa vào quy trình cụ thể và giám sát nghiêm, cam kết ấy có thể giảm gánh nặng ban đầu và hạn chế rủi ro thu phí tuyển dụng thiếu minh bạch.
Hai bên cũng trao đổi về hợp đồng, tiền lương, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi, bảo hiểm, an toàn lao động, trách nhiệm của chủ sử dụng lao động và cơ chế giải quyết tranh chấp. Đây không phải phần phụ của hợp tác lao động Canada: tuyển được người chỉ là một nửa mục tiêu, nửa còn lại là bảo đảm họ làm việc trong điều kiện an toàn và có cách khiếu nại khi quyền lợi bị ảnh hưởng.
Ứng viên cũng có thể tìm hiểu Chương trình Đề cử Người nhập cư Saskatchewan (SINP), một hướng dành cho người đáp ứng yêu cầu về trình độ, kỹ năng, kinh nghiệm và nhu cầu thị trường. Người đủ điều kiện có thể nộp hồ sơ thường trú, đồng thời đưa vợ hoặc chồng và con phụ thuộc vào hồ sơ; chương trình có các điều kiện nghiêm ngặt về ngoại ngữ, học vấn, kinh nghiệm và thư mời làm việc hợp lệ. Đây là lộ trình riêng, không nên nhầm với quyền định cư tự động khi tham gia tuyển dụng.
Bước kế tiếp là hoàn thiện quy trình, không chỉ công bố nhu cầu
Hai bên đã trao đổi bước đầu về kế hoạch triển khai Bản ghi nhớ và thiết lập đầu mối liên lạc để cập nhật nhu cầu tuyển dụng, số lượng lao động theo từng ngành. Họ còn cần làm rõ chuẩn nghề nghiệp, cách công nhận bằng cấp và chứng chỉ, điều kiện tiếp nhận cũng như quy trình tuyển dụng công bằng, minh bạch và có đạo đức. Đây là những bước quyết định liệu kết nối có tạo ra cơ hội đáng tin cậy hay chỉ dừng ở tuyên bố hợp tác.
Trong chuyến công tác, đoàn làm việc với cơ quan thương mại của Saskatchewan, Đại học Regina, Trường Bách khoa Saskatchewan và trung tâm tuyển dụng nhân lực ngành chăm sóc sức khỏe để tìm hiểu khả năng đào tạo, phát triển kỹ năng và kết nối nhân lực. Các cuộc trao đổi này gợi mở một hướng thiết thực: chuẩn bị ứng viên theo yêu cầu nghề nghiệp trước khi tuyển, thay vì chỉ tìm người sau khi vị trí đã phát sinh.
Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng khẳng định hợp tác lao động là một trụ cột trong quan hệ Việt Nam – Canada, phù hợp với quan hệ Đối tác Chiến lược được nâng cấp trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada vào tháng 9/2026. Dẫu vậy, kết quả sẽ được đo bằng việc làm phù hợp, quy trình tuyển chọn rõ ràng và quyền lợi được thực thi. Với lao động Việt Nam Canada, đó mới là thước đo đáng tin cậy của một thỏa thuận thành công.
