Tăng vốn đầu tư công: Hải Phòng chọn tăng tốc thay vì an toàn
Hải Phòng đầu tư công là chiến lược thành phố sử dụng nguồn ngân sách tăng thu và thưởng vượt dự toán để mở rộng quy mô vốn, ưu tiên các dự án hạ tầng then chốt, đồng thời gắn với điều chỉnh thu hồi đất và giải phóng mặt bằng nhằm rút ngắn tiến độ, giảm điểm nghẽn cho phát triển đô thị và công nghiệp. Hội đồng nhân dân thành phố Hải Phòng đã thông qua Nghị quyết số 42/NQ-HĐND, điều chỉnh lần thứ 4 kế hoạch đầu tư công năm 2026, bổ sung 8.448,671 tỷ đồng và dừng phát hành 1.094 tỷ đồng trái phiếu chính quyền địa phương đã dự toán. Sau điều chỉnh, tổng vốn đầu tư công tăng từ 36.780,680 tỷ đồng lên 44.135,351 tỷ đồng, tức tăng thêm 7.354,671 tỷ đồng. Đây không chỉ là động thái kỹ thuật ngân sách, mà là lựa chọn chính sách: ưu tiên tăng tốc hạ tầng thay vì giữ trạng thái an toàn, cầm chừng.
Cấu trúc dòng vốn: từ tăng thu ngân sách đến các quỹ đất và tái định cư
Điểm đáng chú ý trong kế hoạch Hải Phòng đầu tư công là thành phố không dựa vào vay nợ mới, mà dùng nguồn tăng thu và thưởng vượt dự toán để mở rộng đầu tư. Trong 8.448,671 tỷ đồng bổ sung, có 6.077,671 tỷ đồng đến từ nguồn tăng thu và dự toán chi còn lại ngân sách cấp thành phố năm 2025, cùng 2.371 tỷ đồng từ nguồn thưởng vượt dự toán các khoản thu phân chia giữa ngân sách Trung ương và địa phương, đầu tư trở lại theo cơ chế đặc thù. Thành phố phân bổ 3.282 tỷ đồng cấp vốn điều lệ cho các quỹ tài chính ngoài ngân sách, trong đó 1.282 tỷ đồng bổ sung Quỹ Đầu tư phát triển để thực hiện mục tiêu, chức năng của Quỹ nhà ở địa phương và 2.000 tỷ đồng cho Quỹ Phát triển đất. Cách làm này cho thấy Hải Phòng coi quỹ đất và nhà ở là công cụ tài chính – hạ tầng dài hạn, chứ không chỉ là chi phí hỗ trợ dự án.
Giải phóng mặt bằng và tái định cư: tháo nút thắt cho dự án hạ tầng
Nếu chỉ tăng vốn mà không xử lý giải phóng mặt bằng, các dự án hạ tầng Hải Phòng sẽ tiếp tục chậm. Thành phố đã dành 1.070,671 tỷ đồng cho các dự án do cấp thành phố quản lý, trong đó 544,360 tỷ đồng phục vụ giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, gồm 377,285 tỷ đồng xây dựng hạ tầng tái định cư và 167,075 tỷ đồng di chuyển, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, nghĩa trang, trường học. Cùng với đó, 50 tỷ đồng được bố trí cho hạ tầng khu tái định cư tại phường An Hải và 150,282 tỷ đồng cho các khu tái định cư tại các phường Hồng Bàng, Hồng An. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược: ưu tiên giải phóng mặt bằng và tái định cư như điều kiện tiên quyết, thay vì coi đó là phần phụ của dự án. Khi mặt bằng sạch, các tuyến đường, đường sắt, khu công nghiệp mới có cơ hội hoàn thành đúng tiến độ.
Thu hồi đất quy mô lớn: nền tảng cho khu công nghiệp và hạ tầng mới
Song song với tăng vốn, thu hồi đất Hải Phòng được điều chỉnh mạnh. Theo một nghị quyết mới, có tổng cộng 27 dự án, công trình được bổ sung vào danh mục thu hồi đất, với tổng diện tích phải thu hồi là 572,95 ha. Dự án lớn nhất là Khu công nghiệp Tiên Lãng 1 tại xã Hùng Thắng, với diện tích thu hồi 416,06 ha, chiếm khoảng 72,6% tổng diện tích thu hồi của 27 dự án. Một dự án then chốt khác là xây dựng hạ tầng tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, với diện tích thu hồi 32,75 ha. Ngoài ra còn có các khu tái định cư tập trung, dự án tu bổ Di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Trình Quốc công Nguyễn Bỉnh Khiêm, nhà máy đốt chất thải phát điện, nhà máy xử lý chất thải xây dựng và nhiều dự án khu dân cư, giao thông. Điều này cho thấy thành phố đang chuẩn bị quỹ đất lớn cho cả công nghiệp, đô thị và môi trường.
Kết hợp vốn, hạ tầng và thu hồi đất: chiến lược phát triển hạ tầng Hải Phòng
Điểm mạnh của chiến lược hiện nay là sự đồng bộ: tăng vốn, điều chỉnh danh mục thu hồi đất và tập trung giải phóng mặt bằng cùng lúc. Thành phố phân bổ 631 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu cho 23 dự án quan trọng, cấp bách tại các xã, phường, đặc khu, chủ yếu phục vụ giao thông, kết nối hạ tầng và chỉnh trang đô thị. Đồng thời, 2.371 tỷ đồng nguồn thưởng vượt dự toán được dành cho các dự án giao thông, hạ tầng kết nối và tái định cư như tuyến đường nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10 đoạn tránh thị trấn Vĩnh Bảo, dự án phát triển thành phố thích ứng với biến đổi khí hậu vay vốn WB, tuyến đường bộ ven biển, các tuyến kết nối khu công nghiệp và đường sau các bến cảng Lạch Huyện. Khi các dự án hạ tầng Hải Phòng được gắn với thu hồi đất có kế hoạch và giải phóng mặt bằng chủ động, thành phố đang đặt cược vào một chu kỳ tăng trưởng mới dựa trên hạ tầng giao thông, khu công nghiệp và đô thị hiện đại.
