Kết nối chuyên gia là một hướng đi chiến lược
Mạng lưới chuyên gia Việt Nhật là cầu nối để chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực nghiên cứu giữa các chuyên gia Việt Nam, Nhật Bản, từ đó mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực công nghệ hai nước cùng quan tâm. Chiều 8-11, trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam gặp đại diện chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Nhật Bản trong các lĩnh vực chiến lược. Cuộc gặp diễn ra khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền kinh tế; đồng thời, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản có mức độ tin cậy chính trị cao và hợp tác thực chất. Vì vậy, lời kêu gọi mở rộng kết nối không nên dừng ở giao lưu cộng đồng: giá trị của mạng lưới nằm ở khả năng biến quan hệ cá nhân thành hợp tác nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng.
Danh mục ưu tiên phản ánh nhu cầu dài hạn
Các lĩnh vực được đề nghị kết nối trải rộng từ AI và bán dẫn đến công nghệ vũ trụ, công nghệ lượng tử, khoa học biển, kỹ thuật số và khai thác, phát triển đất hiếm. Danh sách còn có công nghệ y học, sinh học tiên tiến và nông nghiệp công nghệ cao sử dụng hydrogen. Phạm vi rộng cho thấy Việt Nam không chỉ tìm kiếm chuyên gia cho một vài ngành đang được chú ý, mà muốn tiếp cận năng lực nghiên cứu và kinh nghiệm triển khai ở nhiều mắt xích công nghệ. Tuy nhiên, một danh mục dài tự nó chưa tạo ra hợp tác. Đề nghị chia sẻ những kết quả nghiên cứu có thể áp dụng để tăng năng suất lao động là điểm cần được nhấn mạnh: nó đặt câu hỏi về đầu ra và khả năng ứng dụng, thay vì chỉ đo thành công bằng số cuộc gặp hay biên bản hợp tác.
Nguồn lực đã có, bài toán là chuyển hóa
Quy mô cộng đồng chuyên môn tạo cơ sở đáng kể cho lời kêu gọi. Hiện có hơn 260 nhà khoa học người Việt giữ các vị trí giáo sư, phó giáo sư và tiến sĩ; gần 1.000 chuyên gia được Nhật Bản xếp vào nhóm nhà khoa học trình độ cao trong các lĩnh vực chuyên môn, kỹ thuật và quản lý. Nhiều người đã tích lũy kinh nghiệm nghiên cứu, hợp tác và hiểu cách đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất tại Nhật Bản. Đây là lợi thế mà chương trình hợp tác thông thường khó thay thế: trí thức Việt tại Nhật có thể giúp đối tác hai nước hiểu cả năng lực khoa học lẫn cách tổ chức triển khai. Nhưng nguồn lực chỉ phát huy khi có cơ chế để chuyên gia tham gia lâu dài, cùng xác định bài toán, đào tạo nhân lực và phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu trong nước.
Từ lời kêu gọi đến hợp tác có kết quả
Thách thức tiếp theo là tạo những kênh làm việc đủ rõ để kết nối nhà nước, doanh nghiệp và trường đại học. Tại cuộc gặp, lãnh đạo Việt Nam đề nghị chuyên gia đóng góp khuyến nghị chính sách, chia sẻ những điểm nghẽn về thể chế, môi trường đầu tư, hạ tầng, chất lượng nhân lực và năng lực công nghệ; đồng thời thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và kết nối doanh nghiệp hai nước. Những hướng này giúp mạng lưới chuyên gia tiến gần hơn tới nhu cầu thực tế, thay vì chỉ là danh sách liên hệ. Kết luận, lời kêu gọi mở rộng mạng lưới là bước đi có cơ sở, nhờ lực lượng chuyên gia đã trưởng thành và danh mục hợp tác cụ thể. Thành công sẽ phụ thuộc vào việc biến tri thức thành dự án, năng lực nghiên cứu và ứng dụng có thể đóng góp cho Việt Nam.
