Một Eugene Onegin rất Nga, rất hiện đại – và rất Việt Nam
Ballet Eugene Onegin là bản chuyển thể đương đại tác phẩm thơ chương của Alexander Pushkin, do biên đạo Boris Eifman xây dựng trên nền âm nhạc Pyotr Tchaikovsky kết hợp rock, nay được Eifman Ballet of St. Petersburg mang tới sân khấu Việt Nam như một sự kiện nổi bật của nghệ thuật cổ điển. Đây không phải một vở ballet Nga kiểu bảo tàng, mà là lời khẳng định rằng khán giả Việt đã sẵn sàng đối thoại với di sản văn học và âm nhạc thế giới bằng ngôn ngữ biểu cảm của hiện tại. Eifman Ballet Việt Nam lần này không còn là cuộc “thử nước” dè dặt; tám đêm diễn ở TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội cho thấy nhà tổ chức tin rằng thị trường đã trưởng thành đủ để đón nhận một tác phẩm khó, dài, không lời thoại, nhưng dày đặc xung đột tâm lý và xã hội.
Khi Pushkin, Tchaikovsky và rock viết lại nước Nga sau 1991
Thay vì tái hiện nguyên xi nước Nga thế kỷ XIX trong nguyên tác Eugene Onegin, Boris Eifman đặt câu chuyện vào nước Nga sau năm 1991, thời hậu Liên Xô, nơi tiền bạc và địa vị xã hội chi phối nhiều lựa chọn cá nhân. Cốt truyện về tình yêu, kiêu hãnh, lựa chọn và hối tiếc được giữ lại, nhưng Onegin, Tatyana hay Lensky không còn là những nhân vật lãng mạn cổ điển, mà là những con người mắc kẹt giữa chủ nghĩa tiêu dùng và khoảng trống tinh thần. Trên nền những trích đoạn của Pyotr Tchaikovsky, Eifman ghép nhạc rock do Alexander Sitkovetsky sáng tác, biến Pushkin Tchaikovsky thành một đối thoại gai góc giữa truyền thống và hiện đại. Ballet cổ điển được đặt cạnh ngôn ngữ âm nhạc mạnh, thiết kế sân khấu đương đại và hình thể dữ dội, khiến vở ballet Eugene Onegin trở thành một tuyên ngôn nghệ thuật hơn là bản minh họa văn học thuần túy.
Giá vé từ 500.000 đến 20 triệu: cú nhảy của thị trường nghệ thuật cổ điển
Eugene Onegin sẽ có 8 suất diễn: 4 đêm tại Nhà hát Hòa Bình từ 21–24/10 ở TP. Hồ Chí Minh, và 4 đêm tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô từ 28–31/10 ở Hà Nội, các suất bắt đầu lúc 19h30. Vé mở bán từ ngày 26/6 trên nhiều nền tảng, chia thành 6 hạng từ 500.000 đồng đến 20 triệu đồng, trong đó hai hạng cao nhất 7 triệu và 20 triệu đồng dành cho số lượng ghế giới hạn ở trung tâm khán phòng, kèm dịch vụ riêng. Khoảng cách lớn giữa các mức giá là quyết định gây tranh luận, nhưng cũng là chỉ dấu quan trọng: một mặt, chương trình vẫn giữ các hạng vé thấp để tiếp cận công chúng phổ thông; mặt khác, sự xuất hiện phân khúc sẵn sàng chi 7–20 triệu cho một buổi tối nghệ thuật cho thấy thị trường giải trí cao cấp đã bắt đầu hình thành.
Từ Anna Karenina cháy vé đến khán giả mới của nghệ thuật hàn lâm
Sự trở lại của Eifman Ballet với Eugene Onegin đặt trên nền thành công của Anna Karenina cuối năm 2025, khi 4.000 vé cho 5 suất diễn bán hết trong hơn hai tuần và chương trình phải tăng lên 7 đêm, chuyển từ diễn trích đoạn sang trọn vở. Đáng chú ý là cấu trúc khán giả: bên cạnh những gương mặt quen thuộc của giới yêu nhạc cổ điển, còn có các gia đình dẫn con đi xem, nhóm bạn trẻ, các cặp vợ chồng chọn một buổi tối không màn hình. Điều này cho thấy người Việt đang “đu trend” với nghệ thuật hàn lâm, nhưng không phải bằng tâm thế thưởng thức xa lạ, mà bằng mong muốn trải nghiệm trực tiếp tại nhà hát. Khi dòng tiền dịch chuyển từ sở hữu sang trải nghiệm, ballet đương đại – loại hình khó bán nhất, không ngôi sao, không lời thoại – trở thành phép thử trung thực nhất cho sức sống mới của nghệ thuật cổ điển tại Việt Nam.
Một vở ballet Nga dành cho khán giả Việt hôm nay
Eugene Onegin của Boris Eifman từng gây tranh luận: một số nhà phê bình khen ngợi kỹ thuật và sức hút sân khấu, nhưng cho rằng cách xử lý hình thể quá mạnh và cấu trúc nhiều phân cảnh khiến chiều sâu tâm lý nhân vật chưa được khai thác trọn vẹn. Tuy nhiên, chính sự không “an toàn” ấy làm nên giá trị của vở ballet Nga này với khán giả Việt hôm nay. Nó buộc người xem đối diện những xung đột tâm lý và xã hội phía sau câu chuyện, hơn là thư giãn trong một bức tranh cổ điển đẹp đẽ. Với dải vé từ 500.000 đồng đến 20 triệu đồng, chương trình hướng tới nhiều lớp khán giả: người yêu nghệ thuật cổ điển lâu năm, các gia đình muốn mở rộng trải nghiệm văn hóa cho con, nhóm trẻ tìm một tối không màn hình, và cả phân khúc tìm kiếm trải nghiệm cao cấp. Nếu Anna Karenina là cú chạm đầu tiên, Eugene Onegin sẽ là bài kiểm tra xem nghệ thuật hàn lâm có thể trở thành một phần tự nhiên của đời sống giải trí Việt Nam hay không.
