Thành phố thông minh: không phải khẩu hiệu, mà là dịch vụ công cộng số hữu ích
Ứng dụng thành phố thông minh là những nền tảng số tích hợp nhiều dịch vụ công cộng, cho phép người dân tra cứu thông tin, sử dụng tiện ích đô thị và báo cáo vấn đề an ninh – hạ tầng ngay trên điện thoại, giúp giảm thời gian đi lại, tăng minh bạch và biến chính quyền đô thị thành một hệ thống phản hồi theo thời gian thực thay vì các thủ tục giấy tờ chậm chạp. Nhìn vào Đà Nẵng và Hà Nội, có thể thấy rõ một quan điểm đáng tranh luận: thành phố thông minh không nằm ở những khẩu hiệu hoành tráng hay các dự án công nghệ xa vời, mà ở việc giải quyết các nhu cầu hết sức bình thường – từ tra cứu nhà vệ sinh công cộng đến báo cáo an ninh trực tuyến. Khi dịch vụ công cộng số chạm đúng những “nỗi khổ nhỏ” nhưng thường xuyên của công dân, chuyển đổi số đô thị mới có cơ hội đi vào đời sống thay vì nằm trên các slide trình chiếu.
Đà Nẵng: từ "WC cộng đồng" đến thông tin chuyến bay trong một ứng dụng
Đà Nẵng là ví dụ tiêu biểu cho cách một ứng dụng thành phố thông minh có thể gắn chặt với trải nghiệm hàng ngày của người dân. Mô hình Nhà vệ sinh cộng đồng mang khẩu hiệu “Thoải mái như ở nhà – Comfort as home” đã được triển khai miễn phí tại các khách sạn, nhà hàng, quán cà phê, cửa hàng trên địa bàn, với gần 400 cơ sở tham gia và được tích hợp trên ứng dụng Danang Smart City, cho phép người dùng tra cứu nhanh vị trí gần nhất khi cần. Thay vì phải đi vòng vèo hỏi han, một thao tác tra cứu nhà vệ sinh công cộng trên mục “Bản đồ” hay chuyên mục “Văn hóa và du lịch” là đủ để giải quyết nhu cầu rất thực tế. Quan trọng hơn, cách làm này tiết kiệm ngân sách xây mới, vận hành nhà vệ sinh công cộng, đồng thời tạo hình ảnh một thành phố thân thiện và biết chăm chút trải nghiệm nhỏ của người dân và du khách. Đây chính là kiểu dịch vụ công cộng số nên được nhân rộng: chi phí không nhất thiết lớn, nhưng lợi ích xã hội thì rõ ràng.
Theo dõi chuyến bay từ nhà: khi Danang Smart City cạnh tranh với bảng điện tử sân bay
Việc Đà Nẵng tích hợp thông tin chuyến bay lên Danang Smart City cho thấy tư duy chuyển đổi số đã bước qua giai đoạn thử nghiệm hình thức để đi vào những kịch bản rất cụ thể. Sở Khoa học và Công nghệ thành phố phối hợp với Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng triển khai tiện ích “Thông tin chuyến bay”, dựa trên chia sẻ dữ liệu thời gian thực từ hệ thống Airport Operations Database (AODB). Nhờ đó, hành khách có thể tra cứu giờ bay, nhà ga, quầy check-in, cửa khởi hành và tình trạng chuyến bay ngay trên điện thoại mà không cần ra khu màn hình điện tử tại sân bay. Ở đây, câu chuyện không chỉ là thêm một tính năng trên ứng dụng. Việc người dùng được nhận thông báo khi lịch trình, giờ đi – đến hay cửa lên máy bay thay đổi, giúp họ chủ động hơn, giảm rủi ro lỡ chuyến và tối ưu thời gian. Theo thông tin từ trung tâm vận hành, ứng dụng Danang Smart City đặt mục tiêu đạt 1,8 triệu lượt tải vào năm 2025 với hơn 90 tiện ích thiết thực, từ chatbot hỗ trợ thủ tục hành chính đến cảnh báo lũ thời gian thực. Đó là tham vọng hợp lý nếu sản phẩm tiếp tục bám sát nhu cầu cụ thể như hiện nay.
Hà Nội với Smart Police trên nền tảng iHanoi: minh bạch an ninh từ chiếc điện thoại
Nếu Đà Nẵng tập trung vào giao thông và tiện ích đô thị, Hà Nội đang chọn một hướng rất nhạy cảm nhưng cần thiết: an ninh trật tự. Ứng dụng Smart Police của Công an thành phố đã được đưa vào vận hành như một mini app trên nền tảng iHanoi, trở thành kênh tương tác trực tiếp, hai chiều, minh bạch và gần gũi giữa lực lượng công an và người dân Thủ đô. Tận dụng hạ tầng sẵn có, Smart Police phục vụ hơn 6,4 triệu người dùng nền tảng iHanoi, đặt ra chuẩn mực mới cho việc báo cáo an ninh trực tuyến. Điểm đáng chú ý là tính năng phản ánh an ninh trật tự cho phép người dân gửi phản ánh tức thời kèm hình ảnh, video, tọa độ thực địa, nhưng mọi thông tin cá nhân được hệ thống mặc định ẩn, cán bộ xử lý ở cấp xã, phường không thể tiếp cận. Đây là bước đi mạnh về minh bạch và bảo vệ người tố giác. Tiến độ, kết quả xử lý được cập nhật công khai theo thời gian thực, khép lại vòng tròn tương tác khi người dân có thể đánh giá mức độ hài lòng về cách lực lượng công an giải quyết vụ việc. Nếu nói an ninh là lĩnh vực khó số hóa, Hà Nội đang chứng minh điều ngược lại: công nghệ có thể làm tăng trách nhiệm và niềm tin.
Bài học chung: bắt đầu từ nhu cầu nhỏ, hướng tới minh bạch lớn
Từ chức năng tra cứu nhà vệ sinh công cộng ở Đà Nẵng đến kênh báo cáo an ninh trực tuyến trên nền tảng iHanoi ở Hà Nội, mẫu số chung là rõ ràng: dịch vụ công cộng số chỉ hiệu quả khi gắn với nhu cầu cụ thể, được cập nhật dữ liệu thời gian thực và đặt minh bạch làm trung tâm. Danang Smart City không chỉ hỗ trợ người dân tìm “WC cộng đồng” hay thông tin sân bay, mà còn tích hợp nhiều tiện ích khác như tra cứu giá đất, phản ánh hiện trường, đăng ký và tra cứu dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa, du lịch, thông tin xe buýt, thanh toán điện nước và phí môi trường. Đó là bức tranh một nền tảng đô thị số ngày càng đầy đủ chức năng. Ở chiều ngược lại, Hà Nội cho thấy thành phố thông minh không thể bỏ qua câu chuyện kỷ cương, trách nhiệm. Smart Police đặt vấn đề rõ ràng: mỗi tín hiệu SOS, mỗi phản ánh là một yêu cầu phải xử lý đúng địa bàn, kịp thời, có cập nhật tiến độ và kết quả công khai. Đà Nẵng thì tiếp tục yêu cầu các phường, xã rà soát danh sách cơ sở tham gia “WC cộng đồng”, đảm bảo thông tin chính xác, đồng thời vận động thêm doanh nghiệp, cửa hàng, khách sạn tham gia trước mốc 15/9/2026 để mở rộng hệ sinh thái. Đây không chỉ là kế hoạch kỹ thuật, mà là lời khẳng định: ứng dụng thành phố thông minh phải sống cùng dữ liệu thật và trách nhiệm thật, nếu muốn trở thành hạ tầng cơ bản của đời sống đô thị.
