Quy hoạch dài hạn phải được đo bằng đời sống
Quy hoạch tổng thể TP.HCM là khung định hướng tổ chức không gian, dân cư, kinh tế và hạ tầng cho giai đoạn 2025–2050, đồng thời chuẩn bị các điều kiện phát triển với tầm nhìn 100 năm. Đây không phải lời hứa rằng đời sống sẽ đổi khác ngay, mà là lựa chọn dài hạn về nơi thành phố phát triển và cách nguồn lực được phân bổ. Ngày 30/10/2026, HĐND TP.HCM thông qua Nghị quyết số 123/NQ-HĐND; ngày 31/10, Chủ tịch UBND thành phố ban hành quyết định phê duyệt quy hoạch. Trước đó, Bộ Chính trị cơ bản thống nhất với các quan điểm, mục tiêu và định hướng chiến lược chủ yếu, đồng thời yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hồ sơ. Quy mô sau sắp xếp khiến việc phối hợp trở nên cấp thiết: thành phố rộng khoảng 6.772,59 km², gồm 168 đơn vị hành chính.

Việc làm và nhà ở: cơ hội phải đến gần hơn
Lợi ích dễ nhận thấy nhất nếu quy hoạch thành hiện thực là người dân có thêm lựa chọn nơi làm việc và nơi ở, thay vì mọi cơ hội tiếp tục dồn về khu vực lõi. Mô hình được đề xuất gồm 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển; mục tiêu là kết nối các địa bàn thành mạng lưới bổ trợ nhau. Các định hướng phân vai cho những khu vực như trung tâm tài chính, đổi mới sáng tạo, công nghiệp, logistics, cảng biển, giáo dục và y tế có thể mở thêm việc làm ở nhiều nơi. Với nhà ở TP.HCM, quy hoạch ưu tiên nhà ở xã hội, nhà cho thuê và nhà phù hợp khả năng chi trả; đồng thời đặt mục tiêu diện tích sàn bình quân khoảng 40 m² mỗi người. Con số và định hướng này có ý nghĩa, nhưng không tự bảo đảm nhà vừa túi tiền: cần theo dõi dự án thực tế, vị trí và khả năng tiếp cận của người cần nhà.
Đi lại, trường học, bệnh viện và không gian công cộng
Quy hoạch chỉ gần với đời sống khi các khu dân cư mới được kết nối bằng giao thông thuận tiện và đi kèm dịch vụ thiết yếu. Đại diện Ban Đô thị HĐND TP.HCM nêu những lợi ích hướng tới gồm cơ hội việc làm, nhà ở phù hợp khả năng chi trả, đi lại thuận tiện và tiếp cận tốt hơn với trường học, bệnh viện, không gian công cộng. Đây là những tiêu chí người dân có thể dùng để đánh giá tiến độ, thay vì chỉ nhìn vào bản đồ hay các dự án lớn. Định hướng ưu tiên giao thông công cộng có thể giảm thời gian di chuyển và sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân nếu hạ tầng được đầu tư đồng bộ. Quy hoạch cũng đặt mục tiêu quy mô 40–50 giường bệnh trên 10.000 dân và ưu tiên nâng cấp dịch vụ công ở khu vực xa trung tâm, phát triển nhanh hoặc còn khó tiếp cận. Việc bảo vệ hành lang sông, sinh thái và mở rộng không gian công cộng cũng cần được giám sát: đó là phần chất lượng sống không thể thay bằng tăng trưởng xây dựng.
Tầm nhìn không thay thế kết quả thực hiện
Tầm nhìn 100 năm hướng đến một đô thị toàn cầu, đáng sống, thông minh và hiện đại; các mục tiêu, chỉ tiêu định lượng của kỳ quy hoạch được xác định đến năm 2050, còn định hướng sau đó là cơ sở nghiên cứu, dự trữ không gian và chuẩn bị điều kiện phát triển. Vì vậy, không nên hiểu viễn cảnh dài hạn như cam kết rằng trường học, bệnh viện hay nhà ở sẽ sớm xuất hiện tại mọi khu vực. Bước tiếp theo là UBND thành phố xây dựng kế hoạch thực hiện, nêu rõ lộ trình, các giai đoạn, dự án ưu tiên, nguồn lực và trách nhiệm; những quy hoạch, chương trình đang triển khai cần được rà soát để tránh gián đoạn. Quy hoạch mở ra cơ hội, còn việc tổ chức thực hiện quyết định người dân nhận được bao nhiêu từ cơ hội ấy. Thước đo thuyết phục nhất sẽ là việc làm có thể tiếp cận, nhà phù hợp khả năng chi trả, đường đi bớt bất tiện và dịch vụ công theo kịp dân cư.






