Vòng đàm phán thứ 8: Một bước lùi căng thẳng, chưa phải bước ngoặt
Vòng đàm phán Mỹ Trung thứ 8 về kinh tế - thương mại tại New York là cuộc tham vấn song phương tập trung vào các biện pháp giảm thuế đối ứng, gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại và thiết lập cơ chế mới về thương mại, đầu tư, trong nỗ lực ổn định quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đây là một bước lùi căng thẳng chứ chưa phải bước ngoặt: Washington và Bắc Kinh rõ ràng muốn tránh kịch bản đối đầu thuế quan toàn diện, nhưng cả hai vẫn giữ thế phòng thủ chiến lược. Các nhóm đàm phán được mô tả là trao đổi "thẳng thắn, sâu sắc và mang tính xây dựng", song việc kết quả chỉ dừng ở đồng thuận mang tính khung cho thấy hai bên mới giải quyết phần vỏ của cuộc chiến thuế, chưa chạm trần những bất đồng cốt lõi về công nghệ, an ninh và địa chính trị.
Giảm thuế đối ứng và gia hạn đình chiến: Hạ nhiệt hay câu giờ?
Điểm sáng rõ ràng nhất từ vòng đàm phán là đồng thuận về giảm thuế đối ứng và gia hạn các thỏa thuận thương mại đã ký trước đó, trong đó có thỏa thuận đình chiến thương mại vốn giúp củng cố sự tạm ngừng mong manh của cuộc chiến thuế giữa hai cường quốc. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thừa nhận thỏa thuận tạm thời này ban đầu dự kiến hết hiệu lực vào ngày 10/11, và hai bên nay đã nhất trí kéo dài thêm hai tháng, đến ngày 10/1 năm sau. Đây là một câu nói mang tính trấn an thị trường: "Washington và Bắc Kinh đã nhất trí gia hạn thỏa thuận ‘đình chiến thương mại’ thêm hai tháng, đến ngày 10/1 năm sau". Nhưng gia hạn không đồng nghĩa giải quyết; khoảng thời gian bổ sung giống một chiếc đồng hồ đếm ngược, ép hai bên phải biến cam kết giảm thuế quan đối ứng thành lộ trình thực thi cụ thể, nếu không công cụ thuế sẽ lại bị sử dụng như vũ khí chính trị.
Hội đồng Thương mại, Đầu tư và cuộc chơi dài hơi về AI
Việc hai bên nhất trí thành lập Hội đồng Thương mại và Hội đồng Đầu tư cho thấy đàm phán Mỹ Trung đang chuyển từ xử lý khủng hoảng sang xây dựng cơ chế lâu dài. Các hội đồng này, nếu hoạt động thực chất, sẽ trở thành kênh cảnh báo sớm và giảm rủi ro cho doanh nghiệp trong bối cảnh thuế quan, kiểm soát đầu tư và quy định an ninh ngày càng chồng chéo. Nhưng đáng chú ý hơn là lần đầu tiên trưởng đoàn hai bên – Phó Thủ tướng Hà Lập Phong và Bộ trưởng Scott Bessent – đối thoại về trí tuệ nhân tạo (AI). Bắc Kinh chưa tiết lộ nội dung, song việc AI được chính thức đưa lên bàn thương mại cho thấy cuộc chơi kinh tế đã gắn chặt với cạnh tranh công nghệ. Các cuộc trao đổi về AI được Bessent mô tả là đã "đạt tiến triển", và nhiều khả năng sẽ nối tiếp bằng một cuộc gặp tại Thâm Quyến bên lề thượng đỉnh kinh tế APEC, nơi AI sẽ không chỉ là chủ đề kỹ thuật mà là thước đo niềm tin chiến lược.
Đàm phán trong vùng xám: Ceasefire kéo dài, bất ổn bám trụ
Những tiến triển mới diễn ra trong bối cảnh hai bên cố duy trì kênh đối thoại để kiểm soát bất đồng về thuế quan, thương mại và đầu tư, trong khi chiến tranh thương mại vẫn âm ỉ như một vùng xám chưa được giải mã. Nỗ lực của Washington nhằm siết chặt các dòng tiền liên quan tới Iran, trong đó đặt câu hỏi về vai trò của Trung Quốc, cho thấy đàm phán kinh tế không tách rời các hồ sơ an ninh và địa chính trị. Điều này làm thượng đỉnh kinh tế sắp tới giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình – dự kiến tại Washington và sau đó là khuôn khổ APEC ở Thâm Quyến – trở thành phép thử: hai nhà lãnh đạo có biến đồng thuận kỹ thuật ở New York thành quyết định mang tính chính trị đủ mạnh để ổn định lộ trình giảm thuế đối ứng và mở rộng đầu tư, hay ceasefire sẽ lại bị kéo dài từng đoạn ngắn, giữ cả thế giới trong tâm trạng chờ đợi.
