Đề xuất gặp ba bên còn cách xa một thỏa thuận
Thượng đỉnh Nga–Mỹ–Trung là cuộc gặp dự kiến giữa Vladimir Putin, Donald Trump và Tập Cận Bình, được đề xuất tổ chức bên lề Hội nghị APEC để tạo cơ hội đối thoại trực tiếp về các vấn đề quốc tế. Nhưng triển vọng ấy chưa đồng nghĩa với một cuộc đàm phán đã được thống nhất: Điện Kremlin xác nhận các bên đang bàn khả năng gặp nhau, đồng thời nói chưa có đồng thuận rõ ràng về cuộc họp hay chương trình nghị sự. Điểm cần giữ tỉnh táo là phân biệt ý tưởng tổ chức với kết quả ngoại giao. Đề xuất thượng đỉnh có thể tạo thêm một kênh liên lạc giữa ba cường quốc, song chưa chứng minh được rằng họ đã nhất trí về cách chấm dứt xung đột Ukraine. Trước khi kỳ vọng vào đột phá, cần biết cuộc gặp có được xác nhận hay không và vấn đề nào sẽ thực sự nằm trên bàn.
Từ cuộc điện đàm đến phản hồi thận trọng của Bắc Kinh
Theo một cựu quan chức tình báo Nga, Putin nêu ý tưởng gặp ba bên trong cuộc điện đàm với Trump ngày 9/10. Thông tin này đặt đề xuất vào bối cảnh tiếp xúc trực tiếp giữa lãnh đạo Nga và Mỹ, nhưng không thể xem lời kể đó là xác nhận rằng một hội nghị đã được chốt. Khi được hỏi về khả năng tổ chức cuộc gặp để bàn việc chấm dứt khủng hoảng Ukraine, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh trả lời: “Hiện tại tôi không có thông tin nào để cung cấp”. Đây là phản hồi dè dặt, không phải lời đồng ý hay bác bỏ công khai. Sự im lặng về thông tin khiến vai trò của Bắc Kinh trở thành biến số đáng chú ý: nếu Trung Quốc chưa xác nhận, việc biến ý tưởng thành lịch trình và nghị trình chung sẽ khó được coi là chắc chắn. Vì thế, đàm phán xung đột Ukraine vẫn chỉ là mục tiêu được nêu trong thông tin về đề xuất.
Kỳ vọng rộng hơn APEC không bảo đảm tiến triển về Ukraine
Nga mô tả cuộc gặp không chỉ qua lăng kính Ukraine. Ngày 25/10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nói dư luận quốc tế đặt kỳ vọng lớn vào khả năng Putin Trump Tập Cận Bình gặp nhau, trong lúc quan hệ quốc tế trải qua giai đoạn cam go và địa chính trị liên tục biến động. Theo bà, hàng tỉ người mong các bên tìm tiếng nói chung để ngăn thế giới trượt sâu vào hỗn loạn, khôi phục ổn định và trật tự. Kỳ vọng này rộng hơn nhiều so với mục tiêu bàn cách chấm dứt xung đột Ukraine: nó gắn cuộc gặp với vai trò đối thoại giữa ba cường quốc trước bất ổn toàn cầu. Tuy vậy, lời kêu gọi ổn định không phải một nghị trình cụ thể, càng không phải bằng chứng rằng ba bên đã thống nhất giải pháp cho chiến sự. Gộp hai tầng kỳ vọng làm một sẽ dễ thổi phồng ý nghĩa của một cuộc gặp còn chưa được xác nhận.
Cửa sổ gặp gỡ có thật, đột phá vẫn chưa được bảo đảm
Trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov cho biết phương án gặp Putin, Trump và Tập Cận Bình bên lề APEC tại Thâm Quyến ngày 18–19/11 đã được thảo luận; phía Mỹ trước đó cũng đề cập khả năng hội đàm ba bên tại Trung Quốc. Mốc thời gian tạo ra một cơ hội ngoại giao cụ thể, nhưng chưa thay thế được sự đồng thuận còn thiếu về cuộc họp và chương trình nghị sự. Bởi vậy, đánh giá hợp lý nhất hiện nay là xem đây như một đề xuất có thể mở kênh đối thoại, chứ không phải con đường đã định sẵn để kết thúc chiến sự. Nếu cuộc gặp diễn ra, giá trị đầu tiên có thể nằm ở việc các nhà lãnh đạo trực tiếp trao đổi; còn tiến triển về Ukraine sẽ phụ thuộc vào việc họ có thống nhất biến chủ đề được nêu thành thương lượng thực chất hay không. Kỳ vọng giảm bất ổn toàn cầu đáng ghi nhận, nhưng không nên nhầm với cam kết giải quyết xung đột.
