Một tuyến cao tốc – cầu vượt biển đủ sức thay đổi cực Nam
Tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi gắn với tuyến cao tốc cầu vượt biển ra Hòn Khoai là một dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn, kết hợp đường cao tốc, cầu vượt biển và cảng biển tổng hợp để tạo nên một hành lang logistics mới, được kỳ vọng đóng vai trò cửa ngõ kết nối kinh tế khu vực Đồng bằng sông Cửu Long với các trung tâm kinh tế khác.
Điểm mấu chốt của dự án là sự kết hợp giữa cao tốc Cà Mau - Đất Mũi, tuyến đường vượt biển ra Hòn Khoai và cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai. Cao tốc dài hơn 81 km với hai đoạn Cà Mau - Cái Nước và Cái Nước - Đất Mũi, được đầu tư quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, có 2 làn dừng khẩn cấp, tốc độ thiết kế 100 km/h, tổng vốn đầu tư gần 59.000 tỷ đồng, khởi công ngày 19/8/2025 và dự kiến hoàn thành cuối năm 2028. Tuyến đường vượt biển ra Hòn Khoai có tổng vốn đầu tư hơn 25.700 tỷ đồng, dài khoảng 18 km, trong đó phần cầu chính dài hơn 17 km và khi hoàn thành dự kiến trở thành cầu vượt biển dài nhất Việt Nam, vượt cầu Tân Vũ - Lạch Huyện.
Tiến độ dự án 2028: Chạy đua với thời gian và điều kiện thiên nhiên
Nếu chỉ nhìn con số gần 59.000 tỷ đồng và mốc hoàn thành cuối năm 2028, nhiều người sẽ nghĩ đây là một dự án dài hơi, có đủ thời gian để “từ tốn” triển khai. Thực tế trên công trường cho thấy bức tranh ngược lại: sau một năm thi công, dự án đang bước vào giai đoạn tăng tốc, đối mặt cùng lúc nền đất yếu, thời tiết mưa nhiều và nguồn vật liệu khan hiếm.
Đoạn Cà Mau - Cái Nước hiện là minh chứng rõ nhất cho sức ép tiến độ. Trên chiều dài khoảng 36 km, có tới 32 cây cầu (25 cầu chính, 7 cầu nhánh) đang được triển khai, nhưng giá trị thực hiện mới đạt hơn 12% so với hợp đồng. Việc tổ chức nhiều mũi thi công đồng loạt, tăng cường nhân lực và máy móc chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là phải kiểm soát rủi ro kỹ thuật từ nền đất yếu và mưa kéo dài. Nói cách khác, mốc “tiến độ dự án 2028” không phải đích đến dễ đạt nếu không có chiến lược quản lý rủi ro hạ tầng nghiêm ngặt và linh hoạt.
Hệ sinh thái hạ tầng: Từ cao tốc đến cảng Hòn Khoai
Điểm đáng chú ý nhất của cao tốc Cà Mau - Đất Mũi không chỉ là chiều dài hay số vốn, mà là việc nó được thiết kế như trục xương sống cho một hệ sinh thái hạ tầng mới ở cực Nam. Khi cao tốc nối ra cầu vượt biển Hòn Khoai và gắn với cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, toàn bộ cấu trúc giao thông – logistics của Đồng bằng sông Cửu Long có thể thay đổi hướng, từ “ngược lên” các cửa ngõ truyền thống sang “vươn ra biển”.
Cảng Hòn Khoai được quy hoạch công suất khoảng 20 triệu tấn hàng hóa mỗi năm trong giai đoạn đầu, có khả năng tiếp nhận tàu đến 250.000 DWT. Cùng với tuyến cao tốc cầu vượt biển, đây là nền tảng để hình thành một cửa ngõ logistics mới cho vùng, nơi dòng hàng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các cảng hiện hữu phía Đông. Nếu hành lang Cần Thơ - Cà Mau - Đất Mũi - Hòn Khoai vận hành trơn tru, vùng đất từng bị xem là “tận cùng bản đồ” sẽ trở thành điểm đầu của chuỗi kết nối mới.
Kết nối kinh tế khu vực: Cơ hội cho Cà Mau và cả Đồng bằng sông Cửu Long
Không gian kết nối mới từ cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, nối tiếp Cà Mau - Đất Mũi rồi vươn ra Hòn Khoai được kỳ vọng tạo ra một tuyến kết nối liên hoàn từ trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long đến điểm cực Nam đất nước. Ở góc độ kết nối kinh tế khu vực, đây là cơ hội hiếm có để Cà Mau bứt khỏi vị thế “tỉnh cuối tuyến”, trở thành nút giao quan trọng trong mạng lưới giao thông và logistics vùng.
Sự kết hợp giữa cao tốc, tuyến đường vượt biển và cảng Hòn Khoai được kỳ vọng mở rộng khả năng kết nối của Cà Mau với các trung tâm kinh tế trong vùng, đồng thời hình thành cửa ngõ logistics mới cho Đồng bằng sông Cửu Long. Không gian kết nối này không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn được kỳ vọng thúc đẩy giao thương, du lịch, logistics và khai thác kinh tế biển. Về dài hạn, đây có thể trở thành nền tảng hạ tầng quan trọng để Cà Mau mở rộng không gian phát triển và tạo thêm động lực cho kinh tế – xã hội trong những thập niên tới.
Đặt trong bức tranh hạ tầng quốc gia: Bài học từ các dự án khác
Cao tốc Cà Mau - Đất Mũi và cầu vượt biển Hòn Khoai không tồn tại riêng lẻ; chúng là một mắt xích trong làn sóng dự án hạ tầng giao thông trên cả nước. Trong cùng bức tranh ấy, nhiều địa phương đang thúc đẩy các tuyến trục lớn theo hình thức đối tác công - tư, như tuyến đại lộ Đông Bắc - Nam ở Huế với chiều dài khoảng 75 km, 6 làn xe, chạy song song tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và nối các trục quốc lộ, khu công nghiệp và đô thị mới.
Việc các địa phương cùng đặt cược vào hạ tầng quy mô lớn cho thấy một chuyển dịch quan trọng: thay vì chờ tuyến quốc gia đi qua, họ chủ động tạo trục phát triển riêng, rồi kết nối vào mạng lưới chung. Với Cà Mau, bài học từ những dự án tương tự là phải vừa đẩy nhanh tiến độ, vừa giữ kỷ luật kỹ thuật. Nếu chất lượng cầu vượt biển, nền đường trên đất yếu hay hạ tầng cảng không được đảm bảo, lợi thế kết nối kinh tế khu vực sẽ bị bào mòn trước khi kịp phát huy.
