Từ Hong Kong đến vai trò dẫn dắt APEC tài chính
APEC tài chính 2027 là tiến trình hợp tác chính sách giữa các Bộ trưởng Tài chính APEC, nơi nền kinh tế chủ nhà định hướng ưu tiên về tài chính, kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững cho cả khu vực trong một năm, thông qua chuỗi hội nghị, đối thoại và sáng kiến chung nhằm củng cố ổn định, tăng trưởng và liên kết kinh tế khu vực. Trong khuôn khổ Năm APEC 2026, Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33 diễn ra tại Hong Kong (Trung Quốc) trong hai ngày 20–21/10 với các phiên họp kín, phiên toàn thể và tiếp xúc song phương. Chính tại đây, lễ chuyển giao vai trò chủ trì Tiến trình Bộ trưởng Tài chính APEC (FMP) cho năm APEC tài chính 2027 diễn ra trọng thể, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đại diện Việt Nam tiếp nhận trọng trách từ nền kinh tế chủ nhà. Đây không chỉ là nghi thức ngoại giao mà là bước ngoặt: Việt Nam từ vị thế tham gia chuyển sang vị thế dẫn dắt chương trình nghị sự tài chính khu vực.
Nền tảng vĩ mô mạnh: Lý do Việt Nam được tin tưởng
Việt Nam không nhận vai trò chủ trì APEC tài chính 2027 như một món quà ngoại giao, mà trên nền tảng vĩ mô đang gây chú ý trong khu vực. Tại phiên thảo luận trọng tâm về kinh tế vĩ mô, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn là một trong các diễn giả chính cùng lãnh đạo Bộ Tài chính Trung Quốc và Hoa Kỳ – vị trí cho thấy Việt Nam được nhìn nhận như một tiếng nói có trọng lượng. Theo các tổ chức như IMF, ADB và AIIB, triển vọng tăng trưởng khu vực đang chịu tác động đan xen giữa rủi ro địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, El Niño đẩy lạm phát khu vực lên khoảng 4,2%, và động lực mới từ trí tuệ nhân tạo. Trong bức tranh đầy rủi ro đó, Việt Nam nổi bật với tăng trưởng GDP 9,01% trong 9 tháng đầu năm, CPI 4,52%, nợ công duy trì khoảng 35–36% GDP. Đây là những con số có sức thuyết phục: “Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trên cơ sở giữ vững ổn định vĩ mô và đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ”.
Bốn ưu tiên chiến lược: Việt Nam muốn định hình điều gì?
Điểm đáng chú ý nhất trong vai trò Bộ trưởng Tài chính APEC của Việt Nam là việc chủ động đưa ra một gói ưu tiên rõ ràng cho APEC tài chính 2027. Trên cương vị nền kinh tế chủ nhà, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn công bố bốn chủ đề: củng cố thị trường vốn để khơi thông nguồn vốn tư nhân cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; thúc đẩy tài chính dựa trên dữ liệu nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa; đa dạng hóa các nguồn lực tài chính phục vụ phát triển; và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ trong lĩnh vực tài chính. Đây không phải danh sách chung chung. Việt Nam đang gửi đi thông điệp: muốn dẫn dắt kinh tế khu vực thì phải chạm vào đúng “điểm nghẽn” – vốn cho đổi mới sáng tạo, tài chính cho MSMEs, nguồn lực phát triển và chất lượng nhân lực. Bốn ưu tiên này cho thấy Việt Nam lãnh đạo kinh tế khu vực theo hướng bền vững, bao trùm, thay vì chạy theo tăng trưởng ngắn hạn.
Tài chính bền vững và hợp tác khu vực: Cơ hội hay thách thức?
Trong bối cảnh xung đột địa chính trị, gián đoạn vận tải năng lượng và áp lực lạm phát, việc một nền kinh tế đang lên như Việt Nam chủ trì tiến trình Bộ trưởng Tài chính APEC mở ra cơ hội tái thiết cách tiếp cận hợp tác tài chính khu vực. Việt Nam tuyên bố sẽ phối hợp chặt chẽ với Ban Thư ký APEC, các nền kinh tế thành viên và các tổ chức tài chính quốc tế để duy trì đà hợp tác, đồng thời thúc đẩy sáng kiến phát triển kinh tế khu vực theo hướng bền vững, bao trùm. Điều này đặt Việt Nam vào vị trí “nhạc trưởng” của hợp tác tài chính khu vực: từ đối thoại chính sách, chuẩn hóa cách tiếp cận tài chính dựa trên dữ liệu, đến chia sẻ kinh nghiệm huy động vốn cho chuyển đổi xanh và hạ tầng số. Việc tiếp nhận vai trò chủ trì FMP được đánh giá là cơ hội để Việt Nam nâng cao tiếng nói về tài chính bền vững và hợp tác kinh tế khu vực, đóng góp tích cực hơn vào chương trình nghị sự tài chính chung.
Từ chương trình nghị sự APEC đến tham vọng tăng trưởng hai con số
Câu hỏi quan trọng là: Việt Nam sẽ làm gì tiếp theo với quyền chủ trì Bộ trưởng Tài chính APEC? Trước mắt, đoàn công tác Bộ Tài chính Việt Nam tiếp tục tham dự các phiên họp và tiếp xúc song phương trong ngày 21/10, trước khi chính thức tiếp nhận vai trò chủ trì tiến trình Bộ trưởng Tài chính APEC tài chính 2027 khi Hội nghị kết thúc. Nhưng câu chuyện dài hơi hơn nằm ở chỗ Việt Nam muốn dùng APEC như một không gian thử nghiệm và lan tỏa các ưu tiên chính sách của mình. Với mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần một môi trường khu vực ổn định, mở và hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Nếu bốn ưu tiên về thị trường vốn, tài chính dữ liệu, đa dạng hóa nguồn lực và nhân lực trẻ được chuyển hóa thành sáng kiến cụ thể, APEC có thể trở thành “bệ phóng” cho cả khu vực, đồng thời củng cố vị thế Việt Nam lãnh đạo kinh tế trong một trật tự đang dịch chuyển. Vai trò chủ trì FMP vì thế là phép thử cho năng lực thiết kế chính sách khu vực của Việt Nam, không chỉ là một danh hiệu ngoại giao.
