Từ vỉa hè Sài Gòn, Hà Nội đến hàng dài trên phố New York
Ẩm thực đường phố Việt là hệ sinh thái món ăn bình dân như phở, bánh mì, bún, cơm tấm… vốn gắn với vỉa hè, quán nhỏ và nhịp sống lao động, nhưng ngày càng trở thành sản phẩm văn hóa có giá trị trải nghiệm cao, vươn ra các đô thị lớn trên thế giới và tạo nên những hàng dài thực khách chờ đợi. Hiện tượng bánh mì chảo New York là ví dụ rõ ràng nhất cho bước nhảy này. Ngày 4/6, chuyên mục ẩm thực của một tờ báo lớn tại Mỹ đưa tên quán Phê vào danh sách những địa chỉ ăn uống nổi bật của thành phố. Từ đó, những hàng người xếp kín vỉa hè, dài gần nửa con phố dưới cái nóng mùa hè để chờ tới lượt vào ăn đã trở thành khung cảnh quen thuộc trước cửa quán. Đây không còn là câu chuyện lạ lùng, mà là tín hiệu cho thấy ẩm thực đường phố Việt đã bước sang một chương mới.
Phê NYC: khi một chiếc chảo gang tái hiện cả vỉa hè Việt giữa Manhattan
Điều khiến Phê NYC bùng nổ không chỉ nằm ở món bánh mì chảo, mà ở cách quán quyết liệt tái dựng trải nghiệm ẩm thực đường phố Việt giữa một khu phố đông đúc của New York. Thực khách bước vào một không gian với bàn ghế nhựa thấp, tường gạch, cổng sắt, quầy bếp inox và những chiếc chảo gang nóng hổi được mang thẳng ra bàn. Sau hàng giờ đứng chờ, khách được nghe tiếng thịt cháy xèo xèo, nhìn trứng ốp lòng đào, thịt bò, giò lụa, pate, phô mai, đồ chua bốc khói trên chảo, dùng với bánh mì vỏ mỏng giòn kiểu Việt Nam. Với người Việt xa quê, không gian đó “gợi nhớ hàng ăn bình dân ở Việt Nam”, còn với người lần đầu thử, đó là trải nghiệm thú vị đến mức phải thốt lên “rất đáng để chờ”. Món ăn, giá trị ở đây không chỉ là vị ngon, mà là cảm giác được chạm vào một đời sống khác.
Đầu bếp Mỹ bán bánh mì 88.000 đồng: khi người nước ngoài học nói tiếng Việt bằng… ổ bánh mì
Ở chiều ngược lại, ngay tại TPHCM, một đầu bếp Mỹ tên Chad lại đang “xếp hàng ngược”: anh khiến người Việt kiên nhẫn chờ đợi để mua ổ bánh mì 88000 đồng. Quầy mở cửa từ 8h30 nhưng chỉ sau khoảng 2 tiếng đã hết sạch, nhiều tài xế công nghệ đến nơi phải quay xe vì không còn hàng. Khách buộc phải đặt trước một ngày, để lại tên, số lượng, thậm chí gửi email đặt trước vì sợ đến muộn sẽ mất phần. Một ổ bánh mì ở đây có giá 88.000 đồng, hoặc 100.000 đồng nếu kèm nước, cao hơn mặt bằng bánh mì bình dân phổ biến tại TPHCM. Tuy nhiên, Chad chủ động giới hạn 50–70 ổ mỗi ngày và không đặt mục tiêu bán hàng trăm ổ, mà “muốn giữ quy mô vừa phải và tập trung vào chất lượng”. Câu chuyện này đi ngược định kiến: người nước ngoài không chỉ đến ăn ẩm thực đường phố Việt, họ còn trở thành người kể lại bằng chính ngôn ngữ ẩm thực Việt.
Từ tô phở trong bảo tàng đến tham vọng Little Vietnam mới
Nếu bánh mì chảo và bánh mì 88000 đồng là hiện tượng bề nổi, thì phở bảo tàng TPHCM cho thấy chiều sâu của ẩm thực đường phố Việt. Tại đây, từ một tô phở quen thuộc, người ta thiết kế cả hành trình trải nghiệm bằng mắt, tai, việc học hỏi, rồi kết lại bằng hương vị trong một tô phở nóng. Một tour trọn gói có giá 750.000 đồng cho người lớn và 500.000 đồng cho trẻ em, bao gồm hướng dẫn, phim tài liệu, quà lưu niệm và một tô phở đặc biệt; với người muốn tham quan linh hoạt, các gói cơ bản dao động từ 200.000 đến 350.000 đồng, còn phở lẻ từ 125.000 đồng. Từ bên kia bán cầu, vợ chồng đầu bếp đứng sau Phê NYC lại đặt mục tiêu biến khu phố nơi họ kinh doanh thành một “Little Vietnam”, nơi món ăn, không gian và cách phục vụ cùng gợi nhắc đời sống Việt Nam. Khi phở bước vào bảo tàng, bánh mì chảo bước vào kế hoạch kiến tạo cả khu phố, ẩm thực đường phố Việt không còn là chuyện ăn vội, mà trở thành nền tảng cho những không gian văn hóa mới.
Ẩm thực đường phố Việt: ký ức bình dân, sức hút toàn cầu
Điểm chung của các câu chuyện này là cảm giác bình dân nhưng đầy tự hào mà ẩm thực đường phố Việt mang lại. Tại Phê ở New York, không gian với bàn nhựa thấp, tường gạch, cổng sắt gợi nhớ hàng quán nhỏ ở quê nhà, khiến người Việt xa xứ vừa xúc động vừa tự hào khi món ăn quê hương hấp dẫn bạn bè quốc tế. Với khách Mỹ hay du khách từng ghé Việt Nam, những chiếc chảo gang nóng hổi, cách ngồi sát nhau trên ghế nhựa, tự xé bánh mì chấm pate, thịt, trứng… mang lại cảm giác bước vào một thế giới khác, gần gũi và sống động hơn nhà hàng sang trọng. Trong nước, mô hình bảo tàng phở hay quầy bánh mì 88000 đồng cho thấy người Việt sẵn sàng trả giá cao hơn để đổi lấy câu chuyện, trải nghiệm và chất lượng. Ẩm thực đường phố Việt đang tự nâng cấp mình mà không đánh mất cốt lõi: sự mộc mạc, hào sảng và nỗi nhớ quê hương trong mỗi miếng ăn.
