Công trình mở cửa chưa đồng nghĩa đã sẵn sàng
Trường nội trú biên giới là cơ sở giáo dục liên cấp được xây dựng tại các xã biên giới, kết hợp dạy học với nơi ăn, ở để học sinh vùng xa có điều kiện học tập ổn định hơn. Vì vậy, một ngôi trường chỉ thực sự vận hành khi các hạng mục phục vụ sinh hoạt hoàn chỉnh, chứ không phải khi khối lớp học vừa mở cửa.
Thực tế đang cho thấy khoảng cách giữa tiến độ xây trường và khả năng phục vụ trọn vẹn. Tại Quảng Ngãi, bốn trường đã hoạt động từ ngày 5/9, phục vụ hơn 5.200 học sinh trong năm học 2026-2027, nhưng nhiều hạng mục như nhà đa năng, sân thể thao, bể bơi, giếng khoan và nhà xe vẫn chưa hoàn thành đồng bộ. Mưa kéo dài cùng những yêu cầu xử lý kỹ thuật phát sinh đã làm chậm các phần việc phụ trợ. Tỉnh yêu cầu hoàn tất phần việc theo hợp đồng trước ngày 30/10, còn hạ tầng phát sinh dự kiến xong trước ngày 15/11.
Bức tranh chung cũng chưa thể xem là đã về đích: đến ngày 20/10, trong 108 trường giai đoạn đầu, 42 trường hoàn thành toàn bộ hạng mục, còn 66 trường vẫn vừa tổ chức dạy học, nuôi dưỡng học sinh vừa thi công phần phụ trợ. Mở lớp trước có thể đáp ứng nhu cầu cấp bách, nhưng đưa học sinh vào một công trường chưa hoàn thiện đòi hỏi giám sát an toàn nghiêm ngặt.
Ở Gia Lai, thiếu bếp và chỗ nghỉ đồng nghĩa chưa thể nội trú
Dự án tại Gia Lai gồm bảy trường tiểu học và trung học cơ sở ở các xã biên giới, tổng mức đầu tư hơn 1.516 tỷ đồng, quy mô 212 lớp cho 7.108 học sinh trên diện tích gần 60 ha. Đây là khoản đầu tư lớn, nhưng giá trị của trường liên cấp phải được đo bằng khả năng học sinh học tập, ăn ở an toàn, không chỉ bằng khối lượng xây dựng.
Cả bảy điểm trường đã đưa khu lớp học và nhà hiệu bộ vào hoạt động, song trường Ia O vẫn chưa hoàn tất nhiều hạng mục và hệ thống kỹ thuật. Nhà ăn, bếp cùng khu nghỉ chưa xong, khiến trường chưa đủ điều kiện tổ chức nội trú; học sinh tạm học một buổi mỗi ngày từ 1/11 và địa phương bố trí chín ô tô đưa đón. Ở một trường khác, khu bếp và khu nội trú chưa hoàn thành khiến học sinh tiếp tục học hai buổi tại cơ sở hiện có, phụ huynh phải đưa đón bốn lượt mỗi ngày; bụi từ công trình cũng ảnh hưởng việc học.
Thời tiết mùa mưa, thiếu vật liệu và nhân lực, cộng với nhà thầu chậm tiến độ, đã tác động trực tiếp đến kế hoạch bàn giao. Điều đó cho thấy phần sinh hoạt không thể bị xem là hạng mục phụ: nếu chưa có bếp và chỗ nghỉ, mục tiêu nội trú vẫn chưa thành hiện thực.
Mốc hoàn thành phải gắn với vận hành an toàn
Kế hoạch của Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai đặt mốc cho Ia Púch, Ia Nan và Ia Mơ hoàn thành, nghiệm thu, bàn giao từ ngày 30/10/2026 và tổ chức ăn ở nội trú từ ngày 1/11. Bốn trường Ia Pnôn, Ia Dom, Ia Chia và Ia O dự kiến hoàn thành ngày 30/11, bắt đầu nội trú từ ngày 1/12. Tuy nhiên, tiến độ thực tế ở các điểm trường còn lại được dự kiến hoàn thành trước ngày 15/11, cho thấy giữa kế hoạch và thi công vẫn có khoảng cách cần được kiểm tra sát sao.
Tỉnh yêu cầu chấn chỉnh nhà thầu, huy động thêm nhân lực và thiết bị, tranh thủ thời tiết thuận lợi, thi công theo phương châm “3 ca, 4 kíp”; quân đội và công an cũng được huy động hỗ trợ xây dựng. Chủ đầu tư đang đôn đốc hoàn thiện, còn ngành giáo dục chuẩn bị bếp ăn, nguồn thực phẩm và nhân lực cấp dưỡng. Đây là những bước cần thiết, nhưng chạy đua tiến độ không nên biến thành lý do nghiệm thu vội.
Ưu tiên cuối cùng phải là an toàn và khả năng vận hành đầy đủ. Với học sinh vùng biên, một trường nội trú chỉ hoàn thành khi các em có thể học, ăn và nghỉ tại chỗ trong điều kiện bảo đảm, thay vì phải chờ công trình tiếp tục thi công sau ngày khai giảng.
