Cao tốc ven biển Vĩnh Long - Cần Thơ là gì và vì sao 86km này mang tính bước ngoặt?
Cao tốc ven biển Vĩnh Long - Cần Thơ là đoạn tuyến dài khoảng 86km thuộc đường cao tốc CT33 TP.HCM - Vĩnh Long - Cần Thơ - Cà Mau, được quy hoạch 4 làn xe và định vị như trục giao thông dọc phía Đông mới của Đồng bằng sông Cửu Long, kết nối các trung tâm kinh tế, cảng biển và logistics của toàn vùng. Việc thống nhất hướng tuyến cho 86km này không chỉ là một mốc kỹ thuật, mà là bước ngoặt chiến lược cho kết nối và phân bố không gian phát triển của khu vực.
Chiều 7/9, UBND tỉnh Vĩnh Long và UBND TP Cần Thơ đã làm việc và thống nhất phương án hướng tuyến cho đoạn cao tốc Vĩnh Long - Cần Thơ, một trong những nội dung quan trọng đầu tiên để triển khai dự án. Theo phương án, điểm đầu đặt tại nút giao IC-01 trên Quốc lộ 57C thuộc xã Lương Phú (Vĩnh Long) và điểm cuối tại nút giao IC-07 trên tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng (CT34) thuộc xã Tài Văn (TP Cần Thơ). Việc chốt tuyến cho thấy cả hai địa phương cùng nhìn dự án như một ưu tiên phát triển mới, chứ không chỉ là một tuyến đường trong quy hoạch.
CT33: Từ tuyến cao tốc 283km đến quyết định kéo dài xuống Cà Mau
Đoạn Vĩnh Long - Cần Thơ chỉ là mắt xích của một chiến lược lớn hơn: đường cao tốc CT33 dài khoảng 283km, bắt đầu từ TP.HCM và kết thúc tại Cà Mau, được chia thành 3 đoạn và quy mô quy hoạch 4 làn xe. Ba đoạn gồm: TP.HCM - Vĩnh Long (khoảng 64km), Vĩnh Long - Cần Thơ (khoảng 86km) và Cần Thơ - Cà Mau (khoảng 133km), trong đó đoạn cuối kết nối với cao tốc Bắc - Nam phía Đông tại Cà Mau.
Điểm đáng chú ý về mặt chính sách là tuyến cao tốc này nay được điều chỉnh để kéo dài đến Cà Mau thay vì kết thúc ở Sóc Trăng như định hướng trước đây. Điều chỉnh này cho thấy tư duy quy hoạch đã chuyển từ “đủ dùng” sang “dẫn dắt phát triển”, đặt Đồng bằng sông Cửu Long vào một trục dọc liên tục từ TP.HCM đến cực Nam. Như vậy, câu chuyện không còn là mở thêm một lối ra cho vùng, mà là tái cấu trúc toàn bộ mạng lưới kết nối Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm kinh tế phía Nam.
Lợi ích vùng: Từ giảm tải quốc lộ đến tái phân bố không gian kinh tế
Nếu nhìn ở tầm vùng, cao tốc ven biển Vĩnh Long - Cần Thơ là “đoạn then” giúp đường cao tốc CT33 phát huy vai trò trục động lực kết nối Đồng bằng sông Cửu Long. CT33 được đánh giá là tuyến giao thông quan trọng, kết nối TP.HCM với tuyến đường bộ ven biển vùng này, góp phần hoàn thiện trục dọc phía Đông, phát huy hiệu quả hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa và logistics, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Khi hoàn thành, tuyến cao tốc CT33 dự kiến nâng cao năng lực vận tải, giảm áp lực lên các quốc lộ và tuyến đường hiện hữu, đặc biệt là những trục đang quá tải. Quan trọng hơn, tuyến này mở ra không gian phát triển đô thị, công nghiệp, logistics và du lịch dọc hành lang đi qua, góp phần tái phân bố hoạt động kinh tế thay vì dồn về các đô thị lớn. Ở góc độ người dân và doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa với chi phí logistics thấp hơn, thời gian di chuyển rút ngắn và cơ hội tiếp cận các chuỗi giá trị mới cho nông sản, thủy sản trong vùng.
Cần Thơ – Vĩnh Long: Cầu cạn, bảo tồn cộng đồng và “mắt xích” hạ tầng liên hoàn
Quyết định hướng tuyến không chỉ dựa vào yếu tố kỹ thuật mà còn là lựa chọn mang màu sắc chính sách xã hội. Phương án hiện nay cho thấy tuyến cao tốc đi song song và cách cầu Đại Ngãi 1 khoảng 1,5km, cầu Đại Ngãi 2 khoảng 2,5km, cách Quốc lộ 91B (đường Nam Sông Hậu) khoảng 3,5km, nhằm tránh chồng lấn với quy hoạch Khu công nghiệp Đại Ngãi đã được phê duyệt. Lãnh đạo TP Cần Thơ cũng yêu cầu nghiên cứu kỹ khu vực điểm cuối để hạn chế tối đa ảnh hưởng đến chùa chiền, cơ sở tôn giáo và khu dân cư của đồng bào dân tộc thiểu số.
Trên bình diện hạ tầng giao thông Cần Thơ, hai địa phương thống nhất rằng tuyến phải được xem xét trong tổng thể quy hoạch giao thông của thành phố và toàn vùng, bảo đảm kết nối đồng bộ với hệ thống cao tốc, quốc lộ, đường đô thị và đường sắt, tránh tình trạng đầu tư riêng lẻ, thiếu liên kết. TP Cần Thơ còn kiến nghị ưu tiên làm cầu cạn tại các khu vực sản xuất nông nghiệp để hạn chế chia cắt đất canh tác, hệ thống thủy lợi nội đồng và giảm áp lực nguồn cát san lấp, đồng thời tăng ổn định nền đường trong dài hạn. Cách tiếp cận này cho thấy bài toán kỹ thuật đang được lồng ghép với bảo vệ sinh kế nông nghiệp và thích ứng điều kiện địa chất – thủy văn đặc thù của vùng.
Thách thức triển khai: Tiến độ, vốn và yêu cầu đồng bộ hóa quy hoạch
Đằng sau các con số chiều dài 86km hay 283km là thách thức triển khai không nhỏ. Sơ bộ tổng mức đầu tư đoạn cao tốc Vĩnh Long - Cần Thơ được dự kiến ở mức trên 47.400 tỷ đồng, trong đó phần đi qua Vĩnh Long dài khoảng 62km có vốn hơn 34.000 tỷ đồng, qua TP Cần Thơ dài khoảng 24km với vốn dự kiến khoảng 13.407 tỷ đồng. Đây là gánh nặng không chỉ về tài chính mà cả về tổ chức thực hiện, nhất là khi dự án được triển khai theo phương thức đối tác công tư và phụ thuộc nhiều vào chất lượng chuẩn bị đầu tư.
Tỉnh Vĩnh Long đã làm việc với các bộ, ngành Trung ương, chủ động đề xuất chia đường cao tốc CT33 thành 2 giai đoạn, trong đó giai đoạn đầu dự kiến trình đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, ưu tiên đoạn qua Vĩnh Long và kết nối trực tiếp với TP Cần Thơ. Vấn đề là, đẩy sớm tiến độ – từ sau 2030 lên giai đoạn 2026-2030 – như đề xuất mà phía Cần Thơ đánh giá cao, chỉ có ý nghĩa khi đi kèm hồ sơ dự án tốt, giải pháp kỹ thuật phù hợp (như cầu cạn ở vùng sản xuất nông nghiệp) và sự phối hợp liên tỉnh thực chất. Nếu không, CT33 rất dễ rơi vào vòng xoáy quen thuộc: quy hoạch đẹp trên giấy, thi công chắp vá và kết nối Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục lỡ hẹn.
