Tuyến 86km Vĩnh Long – Cần Thơ là gì và vì sao quan trọng?
Tuyến cao tốc Vĩnh Long Cần Thơ dài khoảng 86km là đoạn trung tâm của dự án cao tốc TP Hồ Chí Minh – Vĩnh Long – Cần Thơ – Cà Mau (CT33) với tổng chiều dài 283km, giữ vai trò kết nối trục dọc phía Đông đồng bằng sông Cửu Long với mạng lưới đường bộ quốc gia, hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa, qua đó tái định hình hạ tầng giao thông Mekong theo hướng gắn kết vùng ven biển với các cực tăng trưởng đô thị lớn.
Điểm đáng chú ý là sau khi quy hoạch mạng lưới đường bộ giai đoạn 2021 – 2030 được điều chỉnh theo Quyết định 1088, hướng tuyến CT33 thay đổi, buộc các địa phương phải “đàm phán lại” cách đặt đường để phù hợp thực tế phát triển mới. Việc UBND tỉnh Vĩnh Long và TP Cần Thơ ngồi lại ngày 7/9 để thống nhất hướng tuyến cho đoạn cao tốc Vĩnh Long – Cần Thơ cho thấy sự chủ động nắm cơ hội hạ tầng hiếm có, thay vì chờ dự án trễ thêm một thập kỷ.
Hướng tuyến 86km: Quyết định kỹ thuật mang tính kinh tế vùng
Trong tổng chiều dài 283km của tuyến CT33, đoạn cao tốc Vĩnh Long – Cần Thơ dài khoảng 86km, với 62km thuộc Vĩnh Long và 24km thuộc Cần Thơ; sơ bộ tổng mức đầu tư của toàn tuyến khoảng 47.472 tỷ đồng. Đây không chỉ là con số kỹ thuật mà là lựa chọn về không gian phát triển: đường đi đâu, vùng nào được kết nối, khu nào phải nhường đất. Hướng tuyến mới được thống nhất có điểm đầu tại nút giao IC-01 trên quốc lộ 57C (xã Lương Phú, Vĩnh Long) và điểm cuối tại IC-07 trên cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng (CT34) ở xã Tài Văn.
Hướng này chạy song song, tránh chồng lấn với quy hoạch Khu công nghiệp Đại Ngãi và giữ khoảng cách an toàn với cầu Đại Ngãi, quốc lộ 91B. Đó là quyết định cho thấy tư duy hạ tầng giao thông Mekong đang chuyển từ “đi cho nhanh nhất” sang “đi thông minh nhất”: giảm xung đột với khu công nghiệp, tránh cắt nát đất lúa và thủy sản, đồng thời tối ưu khả năng kết nối với các trục giao thông hiện hữu của Cần Thơ.
Cú hích hạ tầng cho kinh tế ven biển phía Đông
Khi hoàn thành, CT33 được xác định là tuyến giao thông quan trọng kết nối TP Hồ Chí Minh với tuyến đường bộ ven biển vùng đồng bằng sông Cửu Long, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông trục dọc phía Đông, phát huy hiệu quả cảng biển, cảng thủy nội địa và logistics. Nói cách khác, cao tốc Vĩnh Long Cần Thơ là đoạn “mắt xích” quyết định việc vùng ven biển phía Đông có thật sự bước vào chuỗi giá trị mới hay tiếp tục lệ thuộc đường sông, quốc lộ chật hẹp. Một câu trích dẫn tiêu biểu ở thời điểm này là: “Dự án cao tốc này sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông trục dọc phía Đông của vùng, phát huy hiệu quả hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa, logistics, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của các địa phương trong vùng”.
Kết nối trực tiếp với cao tốc CT34 tạo ra trục liên hoàn từ Châu Đốc, Cần Thơ, Sóc Trăng đến Vĩnh Long rồi về TP Hồ Chí Minh. Với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa thời gian vận chuyển hàng nông sản, thủy sản ra các cảng biển phía Đông được rút ngắn, giảm chi phí logistics – nút thắt lâu nay của phát triển kinh tế vùng ven biển. Với người dân, mạng lưới nút giao được nghiên cứu kỹ để tránh mất nhiều đất và vẫn bảo đảm đi lại thuận tiện.
Cầu cạn: Lựa chọn ít đau thương nhất cho đất lúa, thủy sản
Một điểm đáng mừng là cả Cần Thơ và Vĩnh Long đều khẳng định ưu tiên giải pháp cầu cạn tại các vùng sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và có hệ thống thủy lợi. Đây không chỉ là chi tiết kỹ thuật mà là thái độ với sinh kế của nông dân. Làm cao tốc trên nền đắp truyền thống ở đồng bằng thấp, đất yếu không chỉ tốn khối lượng cát khổng lồ mà còn cắt đôi ruộng đồng, phá vỡ thủy văn nội đồng, gây ngập úng hoặc khô hạn cục bộ.
Giải pháp cầu cạn giúp hạn chế chia cắt đất canh tác, giảm áp lực lên nguồn cát san lấp đang khan hiếm, đồng thời tăng độ ổn định nền đường về lâu dài. Quan trọng hơn, nó cho thấy dự án hạ tầng giao thông Mekong có thể vừa hiện đại vừa tôn trọng tính mong manh của hệ sinh thái lúa – cá – tôm đặc trưng. Đó là khác biệt giữa phát triển kinh tế vùng ven biển “bằng mọi giá” và phát triển có trách nhiệm.
Thách thức tiếp theo: Quy hoạch tốt hay bỏ lỡ chuỗi giá trị ven biển?
Sau khi thống nhất hướng tuyến, bước tiếp theo là tỉnh Vĩnh Long hoàn thiện hồ sơ để trình Bộ Xây dựng thực hiện các thủ tục đầu tư, đồng thời Cần Thơ hoàn tất ý kiến chính thức sau khi báo cáo Thường trực Thành ủy. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long khẳng định hai địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ để cụ thể hóa dự án. Nhưng chính ở giai đoạn chi tiết này, nguy cơ “cao tốc đi rồi, phát triển không đến” là rất lớn nếu không có quy hoạch đi kèm cho công nghiệp, dịch vụ cảng, logistics và đô thị ven đường.
Nếu các nút giao chỉ phục vụ xe qua lại, không gắn với khu công nghiệp, trung tâm logistics hoặc vùng nguyên liệu, tuyến CT33 sẽ bị thu hẹp thành một con đường nhanh chứ không phải trục kinh tế. Ngược lại, nếu các địa phương chủ động điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quanh tuyến, ưu tiên các ngành gắn với phát triển kinh tế vùng ven biển, cao tốc Vĩnh Long Cần Thơ có thể trở thành bước ngoặt giúp cả vùng thoát khỏi giới hạn “vựa nông sản giá rẻ” và tiến lên chuỗi giá trị cao hơn.
