Du lịch bốn mùa: Khi điểm đến không còn phụ thuộc mùa hè
Du lịch bốn mùa là cách các địa phương thiết kế sản phẩm và trải nghiệm xuyên suốt từ cuối mùa hè sang mùa thu, mùa đông và đầu xuân, để điểm đến không còn phụ thuộc vài tháng cao điểm mà trở thành nơi có thể ghé thăm quanh năm với mức chi tiêu cao hơn, thời gian lưu trú dài hơn và lý do quay trở lại rõ ràng cho nhiều nhóm du khách khác nhau. Từ cuối tháng 8 đến hết tháng 12, Sầm Sơn tung ra hàng loạt sản phẩm và sự kiện mới, với kỳ vọng biến phố biển vốn đông khách mùa hè thành điểm đến quanh năm. Song song, Hà Nội chuyển từ mô hình “du lịch theo sự kiện” sang “trải nghiệm quanh năm”, dùng lễ hội làm cánh cửa dẫn tới hành trình khám phá văn hóa sâu hơn, lưu trú lâu hơn và quay trở lại nhiều lần. Câu hỏi không còn là “mùa đông có gì?” mà là “điểm đến dám thay đổi thế nào để có khách bốn mùa?”.
Sầm Sơn: Biến du lịch mùa đông thành lợi thế chiến lược
Nếu trước đây Sầm Sơn sống nhờ du lịch biển mùa hè, thì nay địa phương chủ động coi du lịch mùa đông và mùa thu là cơ hội để tái định vị mình như một điểm đến quanh năm. Từ cuối tháng 8 đến hết tháng 12/2026, chuỗi sản phẩm mới được triển khai: mở màn bằng Festival Diều Sầm Sơn lần đầu tiên với chủ đề “Bay cùng gió biển Sầm Sơn”, diễn ra từ 30/8 đến 1/9, kết hợp pháo hoa tầm thấp và chương trình nghệ thuật dịp Quốc khánh. Bước sang tháng 10 là loạt sự kiện mùa thu: giải marathon, tuần lễ ẩm thực hải sản, hội thi dân vũ, không gian trưng bày sản phẩm OCOP và lưu niệm, cùng các hoạt động chào mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Đến tháng 11 có Gala Sao Mai – Điểm hẹn VTV và tuần lễ giảm giá dịch vụ lưu trú, trước khi kết lại bằng chương trình “Sầm Sơn chào xuân” cuối tháng 12.
Đáng chú ý, Sầm Sơn không chỉ đặt cược vào sự kiện mà còn mở rộng trải nghiệm văn hóa Việt thông qua chương trình “Chạm nhịp sống làng chài Sầm Sơn” với kéo lưới, khám phá chợ cá, chế biến và thưởng thức hải sản ngay tại địa phương. Đi kèm là định hướng xây dựng không gian văn hóa, phố đi bộ, chợ đêm, kết hợp ẩm thực, mua sắm, sản phẩm địa phương với nghệ thuật đường phố và âm nhạc. Đây là cách phố biển tạo lý do để khách quay lại ngoài mùa tắm biển, chia sẻ lại hình ảnh “biển mùa đông” yên bình, trong lành, nhưng giàu trải nghiệm nghỉ dưỡng cuối tuần, văn hóa, ẩm thực và thể thao. Khi chính quyền khẳng định phải trả lời cụ thể câu hỏi “đến mùa đông du khách sẽ làm gì, ăn gì, chơi gì?”, đó là dấu hiệu một tư duy phát triển sản phẩm đã chín, không còn trông chờ vào nắng hè.
Giá, tour và hệ sinh thái: Điều kiện để mùa thấp điểm có khách
Chiến lược kéo dài mùa du lịch chỉ hiệu quả khi mùa thấp điểm không còn mang tư duy giá cao, dịch vụ thấp. Lãnh đạo phường Sầm Sơn nhấn mạnh: mùa thu – đông phải có chính sách giá phù hợp, công khai giá, nâng chất lượng phục vụ và tạo gói sản phẩm hấp dẫn. Đến nay, cơ bản các khách sạn đã cam kết giảm giá trên 80%, tạo điều kiện để doanh nghiệp lữ hành xây dựng tour với mức giá cạnh tranh. Đây là một câu nói đáng trích dẫn, vì nó cho thấy sự chuyển hướng rõ ràng sang “du lịch mùa đông” như một sản phẩm chiến lược chứ không phải giải pháp tình thế. Tuy nhiên, giảm giá chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là hình thành hệ sinh thái du lịch mùa thu – đông: lễ hội ẩm thực, marathon, cắm trại trên biển, chợ đêm, phố đi bộ cùng nhiều hoạt động trải nghiệm khác. Không gian du lịch được mở rộng qua các tour kết nối Sầm Sơn với Thành nhà Hồ, Lam Kinh, suối cá thần Cẩm Lương và những điểm đến thiên nhiên như Pù Luông, Bến En.
Từ góc nhìn người dân và du khách, tác động thực tế là rõ ràng: mùa thấp điểm không còn đồng nghĩa với hàng quán đóng cửa và khách sạn đắt đỏ nhưng vắng người. Thay vào đó, du khách có nhiều lựa chọn du lịch cuối tuần, nghỉ dưỡng, hội nghị – hội thảo, trải nghiệm văn hóa và tâm linh trong không gian biển yên bình. Nhà hàng, cơ sở lưu trú có thêm nguồn thu thay vì “ngủ đông”, công ty lữ hành có dữ liệu ổn định hơn để thiết kế tour quanh năm. Chính quyền cũng sử dụng tốt hơn hạ tầng du lịch thay vì để chúng quá tải mùa hè rồi nhàn rỗi mùa đông. Trong bối cảnh Sầm Sơn đã đón khoảng 8,7 triệu lượt khách với doanh thu gần 18.000 tỉ đồng tính đến trung tuần tháng 8, việc dịch chuyển từ “mùa biển” sang “điểm đến quanh năm” là lựa chọn mang tính bắt buộc nếu địa phương muốn tăng chất lượng tăng trưởng, thay vì chỉ đếm số lượt khách.
Hà Nội: Từ lễ hội đến trải nghiệm văn hóa Việt quanh năm
Nếu Sầm Sơn dùng chuỗi sự kiện mùa thu – đông để giữ nhịp du khách, thì Hà Nội lại đi xa hơn bằng cách xây dựng trải nghiệm chìm đắm, vượt ra khỏi khung lịch sự kiện mùa thu, mùa đông hay mùa lễ hội. Lễ hội ở Hà Nội được thiết kế như “cửa ngõ” dẫn đến hành trình khám phá dài ngày: tại một lễ hội quà tặng, du khách có thể tự tay làm đồ thủ công cùng nghệ nhân, khám phá điểm đến bằng công nghệ thực tế ảo và tìm hiểu các tour kích cầu. Từ đó, họ được dẫn dắt sang Hà Nội Tourism Festival tại Hoàng thành Thăng Long, chương trình du lịch hè, tour đêm và các hoạt động văn hóa khác. Trọng tâm ở đây không phải lễ hội đứng độc lập, mà là khả năng biến lễ hội thành điểm khởi hành cho những lần quay lại, cho những chuyến đi nối tiếp. Cách làm này phù hợp với xu hướng khách quốc tế thích những trải nghiệm văn hóa Việt mang tính tương tác, gần gũi với cộng đồng hơn là chỉ “check-in” di tích.
Hà Nội đang phát triển mạnh các sản phẩm chìm đắm: tại làng gốm Bát Tràng, du khách tự làm gốm, gặp nghệ nhân, nghe câu chuyện đằng sau sản phẩm truyền thống; các tour đêm ở Hoàng thành Thăng Long, di tích Nhà tù Hỏa Lò, làng lụa Vạn Phúc tạo nên không khí khám phá lịch sử, nghề truyền thống và đời sống đêm của đô thị. Những trải nghiệm này được thiết kế để khuyến khích lưu trú dài hơn và quay lại nhiều lần. Theo một bảng xếp hạng về tỷ lệ khách quốc tế quay trở lại, Việt Nam đứng thứ ba châu Á, sau Nhật Bản và Thái Lan; Hà Nội là một trong năm điểm đến có lượng khách quay lại cao nhất. Đây là câu chuyện số liệu cho thấy: khi điểm đến đầu tư vào trải nghiệm thực sự khác biệt, du khách không chỉ đến một lần cho biết, mà biến nơi đó thành “điểm dừng quen thuộc” trong hành trình của mình.
Kết luận: Cần dũng cảm rời khỏi vùng an toàn mùa hè
Nhìn từ Sầm Sơn và Hà Nội, có thể thấy một hướng đi chung: muốn trở thành điểm đến quanh năm, các địa phương phải dũng cảm rời khỏi vùng an toàn của mùa hè, chấp nhận đầu tư cho mùa thu, mùa đông và cả những tháng được coi là “trái vụ”. Sầm Sơn đã bắt đầu bằng chuỗi sự kiện mùa thu, du lịch mùa đông, trải nghiệm làng chài, phố đi bộ, chợ đêm và liên kết vùng. Hà Nội chọn cách biến lễ hội thành cổng vào cho hành trình trải nghiệm văn hóa Việt sâu hơn, thông qua sản phẩm chìm đắm, tour đêm, làng nghề, di tích lịch sử. Điểm chung là đều dùng sản phẩm, sự kiện từ cuối tháng 8 đến hết tháng 12 làm đòn bẩy kéo dài mùa du lịch.
Từ góc độ quản lý, đây không chỉ là câu chuyện quảng bá mà là thiết kế lại cấu trúc kinh doanh du lịch: điều chỉnh giá theo mùa, đa dạng hóa sản phẩm, kết nối chuỗi điểm đến, gắn cộng đồng vào hoạt động trải nghiệm và chấp nhận rằng “cao điểm” không nhất thiết phải gắn với nắng nóng. Từ góc độ du khách, họ có thêm lựa chọn tránh cảnh chen chúc mùa hè, tận hưởng không khí biển mùa đông hay phố cổ mùa thu với chi phí hợp lý và trải nghiệm phong phú. Nếu các địa phương khác học được tinh thần này, bản đồ du lịch Việt Nam sẽ bớt cảnh “đông như nêm” vài tháng rồi lại vắng tanh cả năm, thay bằng những điểm đến quanh năm, nơi mỗi mùa mang một câu chuyện mới để quay lại.
