Từ 167 dự án xây dựng đến bài toán quản trị tiến độ
Chiến lược tháo gỡ vướng mắc cho 167 dự án xây dựng Hà Nội là chương trình tổng hợp nhằm xử lý đồng thời các điểm nghẽn về hợp đồng, vật liệu, công trình ngầm, nhân lực và giải phóng mặt bằng, qua đó đẩy nhanh tiến độ công trình, tránh tình trạng dự án có mặt bằng sạch nhưng thi công ì ạch, gây lãng phí quỹ đất và giảm niềm tin của người dân vào năng lực điều hành của bộ máy đô thị. Theo báo cáo tại hội nghị do Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông chủ trì, các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng của thành phố đang triển khai 167 dự án, phần lớn đáp ứng tiến độ đề ra. Vấn đề không phải là thiếu dự án, mà là cần một cách tiếp cận quyết liệt hơn để biến chỉ đạo thành hành động trên công trường.
Nhìn thẳng vào các điểm nghẽn: giá thầu, vật liệu, công trình ngầm
Điểm đáng chú ý trong chiến lược mới của Hà Nội là thừa nhận rõ các nhóm vướng mắc đang cản trở tiến độ công trình. Các khó khăn nổi bật gồm hợp đồng theo đơn giá cố định, hợp đồng trọn gói; nguồn cung và giá vật tư, vật liệu xây dựng; việc di chuyển công trình ngầm, nổi; tình trạng thiếu nhân công và công tác giải phóng mặt bằng. Cách nhìn này mang tính phê bình nội bộ: không đổ lỗi chung chung cho “khách quan”, mà phân nhóm vấn đề gắn với trách nhiệm từng sở, ngành và nhà thầu. Một phát biểu đáng trích: “Những vướng mắc về đơn giá, định mức, hợp đồng đấu thầu, nguồn cung vật tư, phương án thi công đang tác động trực tiếp đến tiến độ các công trình”. Việc gọi tên đúng điểm nghẽn là điều kiện tiên quyết để thiết kế giải pháp cụ thể, thay vì các khẩu hiệu chung chung về tăng tốc.
Giải phóng mặt bằng không còn là cái cớ cho chậm trễ
Nhiều năm qua, giải phóng mặt bằng thường được xem là lý do chính khiến dự án xây dựng Hà Nội chậm tiến độ. Lần này, Thành ủy lại đặt vấn đề ngược: mặt bằng đã giải phóng xong mà công trình vẫn ì ạch mới là dấu hiệu yếu kém trong điều hành. Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông ghi nhận nỗ lực của các sở, ngành, địa phương và các Ban Quản lý dự án trong công tác giải phóng mặt bằng. Nhưng ông đồng thời nhấn mạnh yêu cầu sử dụng hiệu quả quỹ đất đã giải phóng: ngay khi có mặt bằng sạch, các cơ quan, đơn vị phải khẩn trương tổ chức thi công, không để xảy ra tình trạng giải phóng mặt bằng xong nhưng dự án vẫn chậm triển khai. Đây là thông điệp mang tính cam kết chính trị: quyền lợi người dân đã giao đất phải được trả lại bằng tiến độ thi công nhìn thấy được trên thực địa, không phải bằng các bản vẽ và báo cáo.
Phân công trách nhiệm và ưu tiên nguồn lực: bước chuyển sang quản trị hệ thống
Để tháo gỡ vướng mắc một cách hệ thống, Hà Nội không chỉ yêu cầu “tăng cường phối hợp” mà phân công trách nhiệm khá cụ thể. Sở Xây dựng được giao đôn đốc, giải quyết dứt điểm các vướng mắc khi di chuyển công trình ngầm, nổi; đồng thời làm việc với các Ban Quản lý dự án về hợp đồng đơn giá trọn gói, hướng dẫn nội dung cần triển khai. Đối với xử lý phế thải xây dựng, thành phố xác định ba hướng: dùng các bãi chứa theo quy hoạch, bố trí điểm tạm thời và xử lý tại chỗ. Quan trọng hơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố khẳng định sẽ ưu tiên thủ tục đầu tư, bố trí vốn cho các dự án có khả năng hoàn thành dứt điểm để đưa vào khai thác sử dụng. Tiến độ công trình vì thế được đặt ngang hàng với các tiêu chí pháp lý, trở thành thước đo trực tiếp năng lực điều hành.
Từ chỉ đạo tới hành động: thách thức của giai đoạn tăng tốc
Điểm mạnh của Hà Nội lúc này là nhận thức rõ tiến độ công trình là thước đo năng lực điều hành, không phải con số trang trí trong báo cáo. Phó Bí thư Thường trực Thành ủy yêu cầu các đơn vị “nhìn thẳng vào nguyên nhân, chủ động tháo gỡ từng nhóm khó khăn, vướng mắc, không để xảy ra tình trạng chờ đợi, né tránh trách nhiệm”. Thành phố cũng đặt mục tiêu hoàn thành phương án đơn giá trong tháng 9/2026 để trình HĐND xem xét, đồng nghĩa với việc tháo nút thắt hợp đồng và giá thầu đang khiến nhiều nhà thầu dè dặt. Tuy nhiên, bài toán lớn nhất là biến các quyết định phân công, các mốc thời gian và ưu tiên vốn thành thay đổi cụ thể trên 167 dự án xây dựng Hà Nội: công trình ngầm được di chuyển đúng kế hoạch, vật liệu được cung ứng ổn định, nhân công được bố trí đủ, và những khu đất đã giải phóng mặt bằng nhanh chóng chuyển thành hạ tầng hiện hữu. Nếu làm được, đây sẽ là bước chuyển từ “gỡ vướng” sang quản trị tiến độ theo tiêu chuẩn đô thị lớn.
