Sân bay PPP thứ hai của Việt Nam: Tham vọng và thông điệp
Cảng hàng không Quảng Trị là sân bay PPP thứ hai của Việt Nam, do Tập đoàn T&T của Bầu Hiển đầu tư, được xem như thử nghiệm quan trọng cho mô hình hợp tác công – tư trong lĩnh vực hạ tầng hàng không, đồng thời là cửa ngõ giao thương mới của khu vực Bắc Trung Bộ.
Điểm đáng chú ý nhất của sân bay PPP Quảng Trị không chỉ là quy mô một dự án hạ tầng Việt Nam, mà là thông điệp chính trị – kinh tế: khu vực tư nhân được trao vai trò lớn hơn trong những công trình chiến lược quốc gia. Khi một nhà đầu tư tư nhân như Bầu Hiển dấn thân vào cảng hàng không, Nhà nước cũng đang thử sức chịu đựng của hệ thống pháp lý PPP, từ chia sẻ rủi ro đến giám sát chất lượng. Đây là lựa chọn táo bạo, nhưng phù hợp với bối cảnh ngân sách công có giới hạn, trong khi nhu cầu hạ tầng mới gia tăng nhanh chóng dọc trục miền Trung.
Tiến độ nước rút: Khi công trường không ngủ
Đầu tháng 8, công trường Cảng hàng không Quảng Trị thi công gần như 24/7: hàng trăm kỹ sư, công nhân làm việc ngày đêm để kịp mục tiêu đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026. Đây không còn là giai đoạn chuẩn bị, mà là nước rút – nơi mọi sai số nhỏ trong tổ chức thi công đều có thể đánh tụt tiến độ khai thác thương mại sân bay. Theo đại diện Ban Quản lý dự án, các nhà thầu đang duy trì nhịp độ “3 ca, 4 kíp” trên nhiều mũi thi công để giữ vững kế hoạch.
Nhịp độ ấy không chỉ là chuyện năng suất; nó nói lên sức ép thời gian đặc trưng của các dự án PPP. Nhà đầu tư tư nhân không thể kéo dài vô hạn như một công trình dùng vốn ngân sách, bởi chi phí tài chính và rủi ro thị trường đè nặng. Việc duy trì công trường “không ngủ” cho thấy T&T chấp nhận chạy nước rút quyết liệt, nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi: chúng ta có hệ thống giám sát đủ chặt để bảo đảm chất lượng dài hạn hay chưa, khi tiến độ luôn được nhấn ga hết mức?
Giải phóng mặt bằng: Điểm nghẽn then chốt đã gần về đích
Sau hơn hai năm triển khai, khâu giải phóng mặt bằng – vốn là phần phức tạp nhất trong những dự án hạ tầng quy mô lớn – đang tiến đến những bước cuối cùng tại Cảng hàng không Quảng Trị. Chính quyền địa phương cho biết đã hoàn thành giải phóng 267,804 ha, gần trọn vẹn so với tổng diện tích 267,974 ha; phần còn lại chỉ khoảng 0,32 ha ở xã Cửa Việt, liên quan ba trường hợp bị ảnh hưởng. Đây là con số cho thấy quyết tâm, nhưng cũng phơi bày “điểm nghẽn kinh điển” của mọi dự án hạ tầng Việt Nam: vài phần trăm diện tích cuối cùng thường tốn đến hàng chục phần trăm thời gian.
Việc di dời đường dây điện 110 kV là minh chứng rõ ràng: phương án bồi thường phần móng trụ đã cơ bản hoàn thiện và đang chờ phê duyệt, trong khi hành lang tuyến phải kiểm kê, áp giá, chi trả cho từng hộ dân. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu rà soát đầy đủ chế độ bồi thường, tăng cường đối thoại và tuyên truyền để tạo đồng thuận. Từ góc độ chính sách, đây là diễn tập quan trọng: nếu không cải thiện thể chế giải phóng mặt bằng dự án, mọi nỗ lực tăng tốc thi công đều bị kìm hãm bởi vài trăm mét vuông chưa thể bàn giao.
Khai thác thương mại cuối năm 2026: Thách thức nằm sau ngày cất cánh
Mục tiêu đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026 được đặt ra rất rõ ràng và đang trở thành kim chỉ nam cho toàn bộ công trường. Tại khu vực đường cất hạ cánh dài 2.400 m, rộng 45 m, các hạng mục như sườn bảo hiểm, lề vật liệu và hệ thống thoát nước đã hoàn thành. Đài kiểm soát không lưu 11 tầng đang vào giai đoạn hoàn thiện, nhà ga hành khách và trạm biến áp được thi công đồng bộ với mức tăng ca liên tục. Một công nhân nói ngắn gọn: “Nắng nóng thì vất vả nhưng đây là giai đoạn nước rút nên anh em đều cố gắng làm thêm giờ để dự án sớm về đích”.
Tuy vậy, ngày khai thác thương mại sân bay không phải đích đến cuối cùng mà chỉ là vạch xuất phát cho một chu kỳ rủi ro mới. Là dự án PPP, sân bay PPP Quảng Trị phải chứng minh khả năng vận hành hiệu quả, thu hút đường bay và chia sẻ rủi ro thị trường hợp lý giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Nếu lượng khách không như kỳ vọng, việc “gánh” chi phí hạ tầng dài hạn sẽ là phép thử thực tế cho mọi cam kết trong hợp đồng PPP. Vì thế, ý nghĩa của mục tiêu cuối năm 2026 không chỉ là cất cánh đúng hẹn, mà còn là bài test năng lực thiết kế hợp đồng và quản trị rủi ro của toàn bộ hệ thống.
