Chính sách Trump không ổn định: rủi ro chiến lược hơn là khác biệt phong cách
Khái niệm “chính sách Trump không ổn định” dùng để chỉ cách Tổng thống Donald Trump liên tục đảo chiều tuyên bố, điều chỉnh triển khai quân sự và công khai đe dọa các đồng minh lâu năm, khiến môi trường an ninh quốc tế trở nên khó đoán định và buộc các nước gắn bó với Mỹ phải đánh giá lại niềm tin đối với cam kết của Washington. Sự thất thường này không chỉ là vấn đề phong cách lãnh đạo mà đã trở thành rủi ro chiến lược hữu hình. Khi một cường quốc có mạng lưới đồng minh rộng khắp châu Á và châu Âu hoạt động theo nhịp điệu khó lường, mọi kế hoạch phòng thủ tập thể đều bị kéo vào vòng bất ổn. Các đồng minh Mỹ lo ngại không phải vì phát ngôn gây sốc, mà vì những quyết định cụ thể đằng sau phát ngôn đó đang thay đổi cán cân răn đe trong khu vực và làm mòn đi giá trị của lời hứa an ninh từ Washington.
Khoảng trống quân sự giữa châu Á và Trung Đông: tín hiệu đáng báo động
Việc Mỹ điều nhóm tác chiến tàu sân bay USS George Washington từ Nhật Bản sang Trung Đông để thay thế USS Abraham Lincoln, vốn đã hoạt động liên tục từ tháng 1, đã tạo ra một khoảng trống hiếm thấy ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Cùng với nhóm tàu sân bay USS George H.W. Bush, Washington duy trì tới hai tàu sân bay ở Trung Đông, trong khi khu vực châu Á – Thái Bình Dương nay không còn chiếc nào thường trực. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ – Israel chống Iran bước sang tháng thứ sáu và nhu cầu quân sự tại Trung Đông không ngừng gia tăng. Đây không chỉ là sự dịch chuyển thuần túy về lực lượng; nó báo hiệu việc ưu tiên chiến trường Trung Đông hơn môi trường an ninh châu Á, nơi Mỹ từng coi là trọng tâm đối phó Trung Quốc. Các chuyên gia an ninh đã cảnh báo xu hướng rút tàu sân bay và hệ thống phòng thủ khỏi châu Á làm suy giảm hiệu quả cơ chế răn đe do Mỹ dẫn dắt.
Cắt giảm tập trận, đe dọa đồng minh: khi sự phập phù trở thành chiến lược
Sự bất định không dừng ở việc điều quân mà lan sang cả chính sách đối với đồng minh. Cuộc tập trận chung Lá chắn Tự do Ulchi giữa Mỹ và Hàn Quốc, dự kiến kéo dài 11 ngày từ 17.8 để đối phó các mối đe dọa từ Triều Tiên, đã bị Tổng thống Trump bất ngờ yêu cầu cắt ngắn chỉ một ngày trước đó, với lý do Seoul thiếu hỗ trợ trong cuộc chiến chống Iran và mối quan hệ "tốt đẹp" với Kim Jong-un. Đáng chú ý, vài tháng trước, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth còn ca ngợi Hàn Quốc vì tăng chi tiêu quốc phòng và vai trò lãnh đạo trong an ninh bán đảo Triều Tiên. Sự thay đổi quan điểm chóng mặt từ Lầu Năm Góc đến Nhà Trắng được ví như “phập phù” trong chính sách với các đồng minh thân cận. Lời đe dọa từ Tổng thống Trump đã gây nhiều chỉ trích ngay trong nước Mỹ, bởi nó biến các hoạt động quân sự chung thành công cụ gây áp lực chính trị nhất thời, làm các đối tác phải tự hỏi liệu cam kết an ninh lâu dài có thể bị tái đàm phán bất cứ lúc nào vì tính toán ngắn hạn của Nhà Trắng.
Kho vũ khí suy giảm và chiến lược Mỹ thay đổi: đồng minh buộc phải tự cứng rắn
Các đồng minh không chỉ chứng kiến sự dịch chuyển lực lượng mà còn lo lắng trước tình trạng hao hụt vũ khí của Mỹ. CNN dẫn đánh giá mới cho biết quân đội Mỹ đã dùng gần 80% kho tên lửa đánh chặn THAAD và khoảng một nửa số tên lửa phòng không Patriot kể từ khi xung đột với Iran bắt đầu; các chỉ huy cấp cao mô tả riêng kho dự trữ đạn dược của Lầu Năm Góc đang ở mức "nguy hiểm". Điều này trực tiếp chạm tới an ninh của những nước đang dựa vào lá chắn tên lửa Mỹ, như Hàn Quốc nơi từng có thành phần THAAD bị điều chuyển để dùng chống Iran. Theo một chuyên gia an ninh khu vực, việc tái triển khai lực lượng mang nhiều ý nghĩa biểu tượng đối với sự thay đổi trong chiến lược Mỹ tại châu Á dưới thời Tổng thống Trump, khi Washington muốn đồng minh đóng vai trò chủ đạo hơn trong tự vệ, dù vẫn hứa hỗ trợ. Chiến lược quốc phòng Mỹ năm 2026 cũng nhấn mạnh “chia sẻ gánh nặng với các đồng minh và đối tác trên toàn thế giới” nhằm đối phó các mối đe dọa từ Trung Quốc, Triều Tiên, Nga và Iran.
Kết luận: những đồng minh đứng giữa niềm tin và kế hoạch B
Phản ứng của Hàn Quốc và Nhật Bản cho thấy bất ổn từ Washington đang buộc các nước này phải vừa trấn an công chúng, vừa kín đáo chuẩn bị phương án dự phòng. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung vẫn phải nhấn mạnh rằng liên minh vững chắc với Mỹ là nền tảng an ninh quốc gia, trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi khẳng định hợp tác giữa Nhật, Mỹ và Hàn Quốc là chìa khóa cho hòa bình và ổn định khu vực. Nhưng sau những quyết định bất ngờ về tập trận, điều tàu sân bay và sử dụng kho vũ khí, tuyên bố chính trị của lãnh đạo đồng minh ngày càng mang màu sắc “giữ cửa” hơn là lòng tin tuyệt đối. Nếu cuộc chiến với Iran kéo dài, khả năng thiếu vắng tàu sân bay Mỹ ở châu Á – Thái Bình Dương sẽ tiếp diễn, và các đồng minh phải tính đến việc tự tăng cường lực lượng, đa dạng hóa quan hệ an ninh, thậm chí xây dựng “kế hoạch B” cho ngày Washington đặt lợi ích cục bộ lên trên cam kết lâu dài. Trong bối cảnh đó, chiến lược Mỹ thay đổi không chỉ là chủ đề phân tích, mà là biến số trung tâm trong mọi tính toán an ninh của châu Á lẫn châu Âu.
