Cuộc đua kinh tế khu vực: Khi giả định trở thành câu hỏi thời điểm
Cuộc đua kinh tế khu vực giữa Việt Nam và Thái Lan là quá trình so sánh năng lực tăng trưởng, xuất khẩu, du lịch, đầu tư và hạ tầng của hai nền kinh tế đang phát triển nhanh trong ASEAN, nhằm xác định bên nào sẽ chiếm ưu thế về quy mô và chất lượng phát triển trong những thập kỷ tới. Điều từng được xem là giả định xa vời – Việt Nam vượt Thái Lan – nay đã trở thành tâm điểm tranh luận ở Bangkok hơn là ở Hà Nội. Khi các tờ báo Thái như Thaiger, Khaosod hay The Nation liên tục bàn về kịch bản này, câu chuyện không còn là “liệu có xảy ra hay không”, mà là “bao giờ” và “trong lĩnh vực nào trước tiên”. Quan điểm hợp lý nhất hiện nay: Việt Nam đang tăng tốc, còn Thái Lan vẫn sống trong quán tính của một ngôi sao cũ.
So sánh kinh tế Việt Nam - Thái Lan: Tốc độ so với quy mô
Nếu nhìn ảnh chụp hiện tại, Thái Lan vẫn dẫn trước về quy mô kinh tế, nhưng xét về động lực tăng trưởng thì thế cờ đang xoay nghiêng về phía Việt Nam. Theo dữ liệu được trích dẫn từ Ngân hàng Thế giới, GDP danh nghĩa của Thái Lan khoảng 577 tỉ USD, trong khi Việt Nam đạt 514 tỉ USD, tức Thái Lan vẫn ở trên. Nhưng đằng sau những con số là hai con đường hoàn toàn khác: Việt Nam tăng trưởng 8,02%, thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, còn Thái Lan chỉ khoảng 2,4% và được OECD dự báo có thể ở mức 1,5% trong năm tiếp theo. Sự khác biệt này không chỉ là bài toán thống kê; nó là dấu hiệu cho thấy một nền kinh tế đang bứt lên, đối đầu một nền kinh tế có nguy cơ quen với tăng trưởng chậm.
Điểm mấu chốt trong so sánh kinh tế Việt Nam Thái Lan là quỹ thời gian. Một nền kinh tế tăng 8% sẽ mất khoảng 9 năm để nhân đôi quy mô, trong khi tăng 2% phải mất tới 35 năm. Nghĩa là Việt Nam không cần một cú nhảy kỳ diệu để vượt Thái Lan; chỉ cần Thái Lan tiếp tục dậm chân trong vùng tăng trưởng thấp. Các dự báo dài hạn như World Economic League Table của CEBR đánh giá Việt Nam có thể vượt Thái Lan sau năm 2028 và hướng tới gần 1 nghìn tỉ USD GDP vào năm 2035. Câu hỏi lớn vì thế không còn là “có vượt không”, mà là Thái Lan sẽ phản ứng thế nào trước một đối thủ đang bền bỉ rút ngắn khoảng cách từng năm.
Du lịch và xuất khẩu: Hai mặt trận Việt Nam đã lật ngược thế cờ
Trong cuộc đua kinh tế khu vực, du lịch và xuất khẩu là hai mặt trận cho thấy rõ nhất sức bật mới của Việt Nam. Về du lịch, Việt Nam đang dần bước ra khỏi cái bóng “đi sau” Thái Lan. Năm 2025, Việt Nam đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm trước và cao hơn gần 18% so với đỉnh trước Covid-19. Đây không còn là con số của một điểm đến “tiềm năng”, mà là của một cường quốc du lịch mới nổi đặt mục tiêu 25 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2026 và hướng tới 50 triệu vào năm 2030. Trong khi Thái Lan vẫn sở hữu thương hiệu du lịch lâu đời, chuyện Việt Nam vượt Thái Lan ở một số phân khúc du lịch không còn là điều khó tưởng tượng.
Ở mặt trận thương mại, Việt Nam vượt Thái Lan đã là thực tế, không còn là kịch bản giả định. Xuất khẩu của Việt Nam đạt 475 tỉ USD trong năm 2025, tăng 17% so với năm trước; trong khi xuất khẩu của Thái Lan là 335,1 tỉ USD, tăng 12,7%. Khoảng chênh 140 tỉ USD không chỉ là chiến thắng về số liệu, mà là dấu hiệu Việt Nam đã leo lên nhóm 25 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất thế giới. Đây là kết quả của dòng FDI, sự dịch chuyển chuỗi sản xuất toàn cầu vào Việt Nam, cùng với việc Thái Lan phải đối diện suy giảm trong các ngành trụ cột như ô tô, khi những hãng lớn rút bớt hoặc cắt giảm sản lượng. Cuộc đua du lịch và xuất khẩu đang cho thấy bên nào chủ động thích nghi tốt hơn.
Hạ tầng lớn và FDI: Lợi thế đường dài của Việt Nam
Nếu tăng trưởng là tốc độ, thì hạ tầng là động cơ. Việt Nam đang chọn chiến lược xây lại toàn bộ động cơ phát triển với loạt dự án hạ tầng quy mô lớn do Nhà nước dẫn dắt. Sân bay quốc tế Long Thành gần TP.HCM, các tuyến đường sắt ở phía Bắc và những dự án cảng, năng lượng đi kèm không chỉ là công trình biểu tượng, mà là nền tảng để hút đầu tư, tăng xuất khẩu, mở rộng du lịch. Khi một nền kinh tế có hệ thống sân bay, cảng biển và đường sắt hiện đại hơn, chi phí logistics giảm, thời gian vận chuyển ngắn hơn và khả năng kết nối với chuỗi giá trị toàn cầu tốt hơn – đó là lợi thế mà Thái Lan từng sở hữu, nhưng nay đang bị thách thức.
Trong khi Việt Nam liên tục ghi nhận dòng vốn FDI mới và sự dịch chuyển chuỗi sản xuất sang các ngành chế biến, chế tạo, Thái Lan lại phải xử lý chuyện suy yếu ở ngành ô tô – một trong những trụ cột truyền thống. Suzuki rút khỏi hoạt động sản xuất ô tô tại Thái Lan, Honda cắt giảm sản lượng; những tín hiệu này cho thấy hệ sinh thái công nghiệp Thái đang mất đi tính hấp dẫn từng có. Ngược lại, Việt Nam được xem như “công xưởng mới” nhờ chi phí cạnh tranh, lực lượng lao động trẻ và chính sách thu hút đầu tư ổn định. Về đường dài, lợi thế hạ tầng cộng hưởng với FDI có thể giúp Việt Nam hóa giải nhiều hạn chế hiện tại và củng cố vị thế trong cuộc đua kinh tế khu vực.
Ai sẽ dẫn đầu trong thập kỷ tới?
Câu trả lời trung thực là: Thái Lan vẫn hơn về quy mô, nhưng Việt Nam đang thắng về xu hướng. Nếu kinh tế Việt Nam duy trì tốc độ cao, còn Thái Lan tiếp tục tăng trưởng chậm, cán cân sẽ nghiêng rõ hơn trong những năm tới. Việt Nam không nên tự mãn với những con số đẹp; khoảng cách về thu nhập, chất lượng hạ tầng mềm, dịch vụ công và năng suất lao động vẫn là thách thức lớn. Nhưng với xuất khẩu dẫn trước, du lịch tăng tốc và hạ tầng lớn đang hình thành, Việt Nam đã bước vào cuộc đua ở đẳng cấp mới. Thái Lan cũng không phải đã hết cửa; vấn đề là nước này có dám đổi mô hình tăng trưởng để không biến lợi thế quá khứ thành gánh nặng hay không. Cuộc đua kinh tế Việt Nam - Thái Lan vì thế là phép thử cho khả năng cải cách của cả hai bên.
