Khan hiếm sách học và quyết định in bổ sung 9 triệu bản: Tín hiệu trấn an hay cảnh báo?
Việc sách giáo khoa bổ sung thêm 9 triệu bản là động thái của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nhằm xử lý tình trạng khan hiếm sách học cục bộ, sau khi nhiều phụ huynh vất vả tìm mua nhưng vẫn không đủ bộ sách để chuẩn bị năm học mới. Đây vừa là tín hiệu trấn an, vừa là lời cảnh báo rằng nếu phụ huynh tiếp tục bị động, câu chuyện thiếu sách sẽ còn lặp lại. Tính đến ngày 15/8, nhà xuất bản đã đưa ra thị trường hơn 220 triệu bản sách giáo khoa và 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương. Thế nhưng, nhiều người vẫn ra về tay trắng vì đăng ký muộn, mua sai kênh hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào nhà trường. Khi 9 triệu bản sách giáo khoa bổ sung được in lại sách giáo khoa, câu hỏi không còn là “có sách hay không” mà là “ai đủ chủ động để có trọn bộ đúng thời điểm”.
Vì sao vẫn thiếu sách dù đã in hơn 220 triệu bản?
Điểm mấu chốt không nằm ở số lượng in, mà ở cách dự báo và phân phối. Đại diện nhà xuất bản ghi nhận tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ tại một số nơi ở các thành phố lớn, nơi số học sinh đông và nhu cầu tăng đột biến. Trong khi đó, nhiều trường và học sinh không đăng ký mua sách qua các công ty phát hành của địa phương, khiến dữ liệu nhu cầu bị lệch, hệ thống phân phối chính thống không kịp điều chỉnh. Hậu quả là đến sát ngày khai giảng, phụ huynh phải tản ra các nhà sách lẻ để săn sách, nhưng lại gặp cảnh “có sách từ lớp 1 đến lớp 12 nhưng không đủ bộ” hoặc “kho hết hàng” như lời nhân viên ở nhiều địa điểm tại Hà Nội mô tả. Khi chuỗi cung ứng được thiết kế dựa trên đăng ký sớm mà phụ huynh vẫn chờ đến phút chót, khan hiếm sách học là điều gần như chắc chắn.
Chiến lược in lại, điều chuyển sách: Giải pháp kỹ thuật không thay được thói quen mua sách
Trước phản ánh về việc khó mua sách giáo khoa trước ngày khai giảng, nhà xuất bản thông báo sẽ in bổ sung khoảng 9 triệu bản sách giáo khoa, đồng thời điều chuyển sách giữa các địa phương để xử lý thiếu hụt cục bộ. Theo nhà xuất bản, đến ngày 15/8, họ đã in và phát hành 220 triệu bản sách giáo khoa cùng 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, và riêng tại TP.HCM, đến ngày 20/8 đã giao khoảng 24,5 triệu bản, đạt 98% nhu cầu đăng ký. Một phát biểu đáng chú ý là: “Do đó, phụ huynh yên tâm, sẽ không lo thiếu SGK trước ngày khai giảng”. Tuy nhiên, sự yên tâm này chỉ thực sự đúng với những ai đi đúng kênh: các điểm bán chính thức trên 34 tỉnh, thành được công bố công khai, hoặc đặt qua hệ thống phát hành liên kết. Nếu phụ huynh tiếp tục chia nhỏ đơn hàng, tự đi lùng từng cuốn ở các nhà sách lẻ ngoài hệ thống, mọi nỗ lực in lại sách giáo khoa vẫn có thể bị phá vỡ bởi cầu phát sinh không thể dự báo.
Phụ huynh cần làm gì ngay để chuẩn bị năm học mới đủ sách?
Trong bối cảnh sách giáo khoa bổ sung đang được in gấp, phụ huynh không thể ngồi chờ thông báo rồi mới cuống cuồng đi mua. Bước đầu tiên là chủ động tra cứu và mua tại các điểm bán sách chính thống thuộc hệ thống của nhà xuất bản ở địa phương; danh sách này đã được công khai và là kênh ưu tiên được bổ sung sách khi có thiếu hụt. Thứ hai, nên đăng ký mua trọn bộ qua trường hoặc công ty phát hành địa phương càng sớm càng tốt, tránh đặt lẻ tẻ ở ngoài hệ thống khiến nhu cầu thực khó thống kê. Thứ ba, nên tận dụng lại sách cũ bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” khi còn dùng được, vừa giảm áp lực phát hành, vừa tiết kiệm chi phí cho gia đình. Cuối cùng, phụ huynh nên cài thêm “kế hoạch B” bằng cách sử dụng sách giáo khoa điện tử miễn phí mà nhà xuất bản đã cung cấp, để học sinh không bị gián đoạn học tập nếu vài cuốn sách giấy về chậm.
