Đường song hành Vành đai 4: Tuyến mới, vai trò mới cho phía Tây Hà Nội
Đường song hành Vành đai 4 Hà Nội là tuyến đường bộ chạy song song với trục Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, dài khoảng 58,2 km qua 17 xã, phường, được xây dựng nhằm tạo thêm hướng kết nối liên vùng, giảm tải cho các trục hướng tâm và mở không gian phát triển đô thị, công nghiệp ở khu vực phía Tây Thủ đô. Việc thông xe kỹ thuật 15 km đầu tiên từ đê Hữu Hồng, khu vực cầu Hồng Hà, đến nút giao Đại lộ Thăng Long từ ngày 10/10 không chỉ là một mốc tiến độ, mà là bước ngoặt cho giao thông Hà Nội: lần đầu tiên, khu vực Đan Phượng – Hoài Đức có một trục song hành quy mô vùng, tách dòng xe liên tỉnh khỏi mạng lưới đường làng, đường huyện vốn đã quá tải. Nếu Hà Nội biết tận dụng, đây sẽ là nền tảng để tái tổ chức giao thông phía Tây theo hướng hiện đại, thay vì tiếp tục “vá víu” từng nút thắt nhỏ lẻ.
Thông xe kỹ thuật 15 km: Hạ tầng đã sẵn sàng cho một cách đi lại khác
Đoạn 15 km đường song hành thông xe thuộc gói thầu số 9, kéo dài từ đê Hữu Hồng, khu vực cầu Hồng Hà đến Đại lộ Thăng Long, được khởi công từ ngày 25/6/2023 trong khuôn khổ dự án đường song hành Vành đai 4 qua địa bàn Hà Nội. Hai dải đường song hành đã hình thành rõ rệt, mặt đường bê tông nhựa cơ bản hoàn thiện, hệ thống biển chỉ dẫn, đèn tín hiệu và vạch sơn được lắp đặt tại các nút giao trọng điểm như đường ven kênh Đan Hoài, Hạ Mỗ – Tân Hội, Tân Hội, Quốc lộ 32 và đường tỉnh 422. Một câu có thể trích dẫn là: "Tính đến đầu tháng 10, các nhà thầu đã thảm bê tông nhựa khoảng 40 km trên tổng số 50,85 km; giá trị thực hiện đạt khoảng 90% hợp đồng." Điều này cho thấy hạ tầng Thủ đô không còn ở giai đoạn ý tưởng, mà đã bước sang giai đoạn sử dụng thử, nơi người dân trực tiếp cảm nhận sự thay đổi về chất lượng đi lại.
Phân luồng tạm thời: Bài kiểm tra năng lực tổ chức giao thông Hà Nội
Từ ngày 10/10, các phương tiện được phép lưu thông một chiều trên từng chiều đường song hành của đoạn tuyến mới, kèm theo phương án phân luồng tạm thời tại các nút giao. Tại đây, hệ thống biển báo, đèn tín hiệu và hướng dẫn trực tiếp sẽ quyết định việc đoạn đường song hành thông xe có thực sự giảm tải cho giao thông Hà Nội hay lại tạo thêm điểm xung đột mới. Năm nút giao chính được điều khiển bằng đèn tín hiệu – từ đường ven kênh Đan Hoài đến Quốc lộ 32 và đường tỉnh 422 – là những "phòng thí nghiệm" cho cách Hà Nội tổ chức dòng xe trên một trục mới, nơi giao thoa giữa đường liên vùng và đường dân sinh. Việc áp dụng phương án tạm thời, có thể điều chỉnh theo thực tế, là lựa chọn đúng: thay vì cố định mô hình phân luồng trên giấy, thành phố đang dùng chính dòng xe hàng ngày để hiệu chỉnh thiết kế tổ chức giao thông.
Tác động tới Đan Phượng, Hoài Đức và bài toán đô thị hóa phía Tây
Lợi ích rõ nhất của đoạn đường song hành Vành đai 4 vừa thông xe là với người dân Đan Phượng, Hoài Đức – những nơi lâu nay bị kẹp giữa áp lực đô thị hóa và hạ tầng giao thông chậm cải thiện. Tuyến mới bổ sung một hướng lưu thông song song với các trục hiện hữu, giúp chia sẻ lưu lượng, giảm phụ thuộc vào Quốc lộ 32 và các tuyến đường huyện vốn thường xuyên ùn tắc giờ cao điểm. Khi hoàn thành toàn tuyến, đường song hành được kỳ vọng tăng khả năng kết nối các khu đô thị, khu công nghiệp và trục hướng tâm, đồng thời hạn chế xe quá cảnh đi xuyên nội đô. Vấn đề là: nếu quy hoạch sử dụng đất hai bên Vành đai 4 không đi trước một bước, tuyến đường này có nguy cơ bị "nuốt chửng" bởi những dãy nhà mặt đường tự phát, băm nát hành lang an toàn giao thông và làm mất ý nghĩa của một trục liên vùng. Đường mới chỉ phát huy giá trị khi đi kèm kỷ luật xây dựng và tầm nhìn đô thị dài hạn.
Từ 15 km đến 113,5 km: Cơ hội tái thiết mạng lưới giao thông Thủ đô
Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô dài khoảng 113,5 km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh, trong đó riêng phần đường song hành trên địa phận Hà Nội dài khoảng 58,2 km, chia thành 4 gói thầu xây lắp. Đầu tháng 10, giá trị sản lượng thực hiện của dự án thành phần 2.1 đạt khoảng 3.850 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 4.282 tỷ đồng, tương đương khoảng 90%, cho thấy tiến độ đang bám sát mục tiêu hoàn thành toàn tuyến đường song hành trong năm 2026. Sau 15 km vừa thông xe kỹ thuật, thêm khoảng 22 km nữa dự kiến được thông tuyến trong tháng 11, trong khi máy móc và nhân lực vẫn hoạt động liên tục trên phần giữa tuyến. Về lâu dài, nếu hệ thống đường song hành và tuyến cao tốc được triển khai đồng bộ, Vành đai 4 có thể trở thành "xương sống" mới của hạ tầng Thủ đô, tái phân bố dòng xe liên tỉnh và mở ra những cực phát triển mới ngoài khu vực nội đô vốn đã quá tải. Câu hỏi còn lại không nằm ở mặt đường, mà ở cách Hà Nội tổ chức cuộc sống, kinh tế và giao thông quanh trục đường này.
