Lớp học bệnh viện: giáo dục như một phần của điều trị
Lớp học bệnh viện là các chương trình giáo dục bệnh nhi được tổ chức ngay trong khuôn viên bệnh viện, nhằm giúp trẻ tiếp tục học tập trong điều trị, duy trì nhịp sống học đường quen thuộc, giảm căng thẳng và hỗ trợ phát triển tâm lý trẻ bệnh trong bối cảnh phải xa lớp, xa bạn bè trong thời gian dài. Đây không chỉ là nơi dạy kiến thức mà là không gian nhân văn, nơi bệnh viện trở thành môi trường học tập và nuôi dưỡng ước mơ. Trọng tâm của mô hình này là một nhận thức rất rõ ràng: giáo dục bệnh nhi không phải hoạt động phụ họa, mà là một phần của quá trình chữa lành toàn diện. Ngày 4/9, khi hàng triệu học sinh ngoài xã hội đón lễ khai giảng, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố phối hợp các bệnh viện tổ chức khai giảng đặc biệt cho những “chiến binh nhí” đang điều trị lâu dài. Đây là lời khẳng định mạnh mẽ rằng quyền được học tập trong điều trị là quyền trẻ em cần được bảo vệ, kể cả bên giường bệnh.
Từ Lớp học vui vẻ đến Hoa Hướng Dương: bệnh viện hóa trường học
Điểm đáng chú ý nhất của các lớp học bệnh viện tại thành phố là cách chúng biến khoa phòng điều trị thành không gian giáo dục có cấu trúc. “Lớp học vui vẻ” ở Bệnh viện Nhi đồng 1 được triển khai từ năm 2023, duy trì thường xuyên tại Khoa Thận–Nội tiết và Khoa Nhiễm với bàn ghế, bảng, sách giáo khoa, tập vở được bố trí tách biệt khu khám chữa bệnh. Mỗi điểm học đón khoảng 20 lượt bệnh nhi một buổi, với các môn Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh và kỹ năng sống được giảng dạy bởi giáo viên tình nguyện và nhân viên công tác xã hội. Ở Bệnh viện Nhi đồng 1, sáng 4/9, khoảng 20 bệnh nhi với những bệnh lý mạn tính, ung thư vẫn dự lễ khai giảng “Lớp học vui vẻ” như bao học sinh khác. Cùng ngày, Lớp học Hoa Hướng Dương tại Bệnh viện Ung bướu mở năm học thứ 17 và khánh thành phòng đọc sách – tham vấn tâm lý dành cho bệnh nhi ung thư. Những cấu phần này cho thấy học tập trong điều trị được thiết kế bài bản, không phải vài hoạt động mang tính giải khuây.
Khi bài giảng đi cùng mũi tiêm: linh hoạt để bảo vệ tâm lý trẻ bệnh
Không giống lớp học thông thường, sĩ số và nhịp độ học tập trong lớp học bệnh viện thay đổi mỗi ngày. Có hôm lớp có 39 em, hôm khác ít hơn vì nhiều em phải truyền thuốc, phẫu thuật hay quá mệt để ngồi học. Giáo viên đứng lớp buộc phải thiết kế bài giảng cực kỳ linh hoạt, thời lượng chỉ khoảng 30 phút một buổi, kết hợp kiến thức với trò chơi, vẽ, kể chuyện để phù hợp với sức khỏe và khả năng tập trung của từng trẻ. Các em đều mắc bệnh nặng, “ngồi một chút là mệt”, nên đội ngũ giáo viên phải phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế để lựa chọn nội dung, thời lượng và hình thức giảng dạy, kết nối kiến thức văn hóa với kỹ năng sống, đọc sách, vui chơi và tham vấn tâm lý. Theo Giám đốc Bệnh viện Ung bướu, bệnh viện cam kết cung cấp đầy đủ cơ sở vật chất để lớp học vận hành, xem nơi đây như “ngôi nhà thứ hai” cho trẻ. Đó là lựa chọn có tính tuyên ngôn: phát triển tâm lý trẻ bệnh quan trọng không kém phác đồ hóa trị.
Niềm vui đi học giữa tiếng máy truyền dịch
Tác động thực tế của giáo dục bệnh nhi hiện lên rõ trên gương mặt các em và lời kể của phụ huynh. Ở “Lớp học vui vẻ”, nhiều bé tạm quên nỗi lo bệnh tật khi được gặp bạn, dự lễ khai giảng, nhận quà và hòa vào không khí năm học mới. Một bé gái chuẩn bị vào lớp 1 chia sẻ: “Ở trong phòng con buồn lắm, ra lớp học con được dạy chữ, học vẽ… con mong sớm khỏi bệnh để về quê và được đi học”. Nhờ có lớp học, những đợt tiêm truyền với em cũng bớt đau đớn hơn. Theo phản hồi từ thân nhân bệnh nhi và nhân viên y tế, các lớp học bệnh viện giúp trẻ cập nhật kiến thức, giảm căng thẳng và có thêm cơ hội giao lưu. Phụ huynh nói thẳng: ở đây, họ nhận ra “khi nằm viện thì các con và cả bản thân phụ huynh không ai một mình… ai cũng được yêu thương”. Khi lớp học giúp cả cha mẹ bớt cô đơn, ta thấy rõ giáo dục trong bệnh viện đang chữa lành nhiều hơn một cơ thể.
Ước mơ quay lại trường và trách nhiệm nối dài mô hình nhân văn
Điều ám ảnh nhất trong các câu chuyện về lớp học bệnh viện là khát khao quay lại trường như bạn bè của các em. Một bệnh nhi bị u não từ năm 5 tuổi vẫn nói rõ: “Con mong khỏi bệnh để được đi học và cô dạy cho con thật nhiều kiến thức”. Mẹ một bé chia sẻ, những ngày không phải truyền thuốc, con luôn xin được tới lớp bệnh viện và háo hức mong sớm trở lại trường. Một em khác thì thủ thỉ với mẹ giữa mệt mỏi vì thuốc: “Mẹ ơi hết bệnh cho con về đi học”. Đó không chỉ là mong muốn cá nhân mà là bằng chứng cho thấy học tập trong điều trị đang giữ cho sợi dây tâm lý của trẻ không bị đứt. Từ những ước mơ “bình thường” ấy, chương trình cộng đồng “See You at School” kêu gọi gửi thư, tranh, ghi âm, video cổ vũ trẻ đang điều trị, kéo dài vòng tay xã hội tới giường bệnh. Lãnh đạo thành phố đề nghị tiếp tục huy động nguồn lực, phối hợp ngành y, giáo dục và các tổ chức để nhân rộng mô hình hỗ trợ tại các cơ sở có trẻ điều trị dài ngày. Nếu chúng ta coi mỗi buổi học nơi bệnh viện là một liều thuốc tinh thần, thì việc bảo vệ và mở rộng các lớp học bệnh viện không thể chỉ là phong trào, mà phải trở thành chính sách lâu dài cho phát triển tâm lý trẻ bệnh.
