Cua tuyết Canada và tôm hùm Canada: làn sóng mới trên bàn ăn Việt
Cua tuyết Canada và tôm hùm Canada là các sản phẩm hải sản nhập khẩu đang tăng nhanh tại thị trường Việt Nam, nhờ giá cạnh tranh hải sản, chất lượng ổn định và ưu đãi thuế quan, khiến chúng dần thay thế nhiều lựa chọn cao cấp từ Australia, New Zealand và các nước khác trong phân khúc hải sản nhập khẩu cao cấp. Kim ngạch nhập khẩu thủy sản từ Canada vào Việt Nam đã tăng liên tục ba năm gần đây, kéo theo sự hiện diện ngày càng rõ nét của nhóm cua tuyết, tôm hùm và hàu trong cả nhà hàng lẫn cửa hàng hải sản. Điều đáng chú ý là xu hướng này không phải ngẫu nhiên; nó phản ánh sự dịch chuyển có tính toán của doanh nghiệp Canada và sự chọn lọc ngày càng kỹ của người tiêu dùng Việt Nam.
Giá cạnh tranh hải sản: lợi thế khiến Australia và New Zealand hụt hơi
Nếu phải chỉ ra một yếu tố quyết định giúp cua tuyết Canada và tôm hùm Canada chiếm lĩnh thị trường Việt Nam, đó chính là giá cạnh tranh đi kèm chất lượng ổn định. Tôm hùm Canada loại 500-600 gram được bán khoảng 950.000-1,1 triệu đồng/kg, trong khi loại từ một kg ở mức 1,3-1,4 triệu đồng/kg, thấp hơn rõ rệt so với tôm hùm Australia khoảng 3,5 triệu đồng/kg và tôm hùm xanh trong nước khoảng 1,5 triệu đồng/kg. Đây là chênh lệch đủ lớn để thay đổi hành vi tiêu dùng trong phân khúc cao cấp. Cua tuyết Canada cũng tạo khoảng cách giá đáng kể, khi cua tuyết sống khoảng 1,4-1,5 triệu đồng/kg, thấp hơn khoảng 30% so với một số loại cua nhập khẩu khác, trong đó có cua New Zealand. Trong cuộc đua hải sản cao cấp, đối thủ nào giữ được giá hợp lý mà không đánh đổi chất lượng sẽ nắm ưu thế, và ở thời điểm hiện tại, đó là Canada.
Chất lượng ổn định và tâm lý người tiêu dùng Việt: vì sao chọn Canada?
Giá tốt chỉ là một nửa câu chuyện; nửa còn lại nằm ở cảm nhận chất lượng và sự tin tưởng của người mua. Quản lý một cửa hàng hải sản tại TP.HCM cho biết nhóm hàng Canada được khách lựa chọn nhờ “giá tương đối cạnh tranh và chất lượng ổn định”, và cua tuyết, tôm hùm, hàu thường bán khá nhanh. Người tiêu dùng Việt Nam đang ngày càng quen với việc so sánh nguồn gốc, kích cỡ, độ tươi, mùi vị, thay vì chỉ nhìn thương hiệu quốc gia. Thủy sản Canada lại đi đúng xu hướng này: xuất xứ từ vùng biển lạnh Nova Scotia, nơi nổi tiếng với hải sản cao cấp chiếm tới 29% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của Canada ra thế giới. Khi chất lượng duy trì ổn định qua nhiều lô hàng, niềm tin dần hình thành, khiến người tiêu dùng sẵn sàng “chuyển trại” từ các lựa chọn Australia, New Zealand sang Canada, miễn là họ cảm thấy mình nhận được giá trị tương xứng.
CPTPP và chiến lược Nova Scotia: cú huých sau hậu trường
Đằng sau mức giá hấp dẫn của cua tuyết Canada và tôm hùm Canada là lợi thế thuế quan và chiến lược xuất khẩu có chủ đích. Tôm hùm Canada đáp ứng điều kiện của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) nên được hưởng thuế nhập khẩu 0% khi vào Việt Nam, góp phần kéo giá bán xuống và giữ ổn định. Theo Cục Hải quan, kim ngạch nhập khẩu thủy sản từ Canada vào Việt Nam tăng từ 44 triệu USD lên 61 triệu USD chỉ sau hai năm, tương đương gần 40%. Cua tuyết là mặt hàng xuất sang Việt Nam lớn nhất về sản lượng, đạt khoảng 25,3 triệu USD, trong khi tôm hùm khoảng 5,8 triệu USD. Việc ông Jason Hollett dẫn đoàn doanh nghiệp thủy sản Nova Scotia sang Việt Nam trong tháng 9 để kết nối với doanh nghiệp trong nước cho thấy đây là chiến lược dài hơi, không phải bước đi ngắn hạn.
Tác động lên thị trường Việt Nam và tương lai quan hệ thương mại
Từ góc độ người mua lẻ và nhà hàng, làn sóng cua tuyết Canada và tôm hùm Canada mang lại lựa chọn hải sản cao cấp với chi phí hợp lý hơn, tạo điều kiện để món ăn sang trọng trở nên dễ tiếp cận. Tổng giám đốc một doanh nghiệp hải sản cho biết thủy sản Canada ghi nhận mức tăng trưởng doanh số 30% so với cùng kỳ, nhờ giá bán ổn định và cạnh tranh. Về phía vĩ mô, kim ngạch nhập khẩu hải sản Canada tăng liên tục từ 44,4 lên 61,1 triệu USD, trong khi khoảng một nửa kim ngạch xuất khẩu thủy sản Canada sang Việt Nam đến từ tỉnh Nova Scotia. Điều này phản ánh sự gắn kết thương mại ngày càng sâu giữa hai bên, không chỉ ở tôm hùm và cua tuyết mà còn mở đường cho sò, hàu, cá bơn, cá tuyết trong tương lai. Nếu Việt Nam tiếp tục ưu tiên các hiệp định như CPTPP và người tiêu dùng duy trì sự ưu ái cho hải sản Canada, thị phần của Australia, New Zealand sẽ phải thích ứng hoặc chấp nhận thu hẹp.
