Dự án nâng cấp đường Vingroup xuyên rừng ngập mặn: Cơ hội lớn, rủi ro không nhỏ
Dự án nâng cấp đường Rừng Sác là kế hoạch mở rộng tuyến đường dài hơn 35 km từ 6 lên 10 làn xe, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 19.000 tỷ đồng nhằm kết nối trực tiếp cao tốc và siêu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ, đồng thời đi xuyên qua Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn được UNESCO công nhận, tạo nên một bài toán phát triển – bảo tồn đầy tranh luận.
Trọng tâm của dự án nâng cấp đường Vingroup là đoạn cải tạo, mở rộng hơn 35 km đường Rừng Sác – tuyến xương sống kết nối Bình Khánh với biển Cần Giờ. Song song đó là việc xây dựng đoạn nối đường 15B dài khoảng 1,99 km, tạo mắt xích với dự án cầu Cần Giờ. Ngày 17/4/2026, UBND TP.HCM đã chấp thuận giao Công ty CP Đô thị Du lịch Cần Giờ, một thành viên của Vingroup, nghiên cứu và lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư theo hình thức PPP, hợp đồng BT. Đây không còn là một phương án hạ tầng thuần túy, mà là bước dọn đường cho một siêu đô thị Nam Bộ ven biển.
Về quy mô, tuyến đường 6 làn hiện hữu sẽ được đề xuất nâng lên 8 làn xe cơ giới cùng 2 làn song hành, tổng cộng 10 làn. Với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 19.000 tỷ đồng cho cả hai phân đoạn, bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng và lãi vay trong thời gian xây dựng, dự án này là một trong những khoản đầu tư hạ tầng quy mô lớn hướng về phía Nam TP.HCM. Câu hỏi không còn là “có cần nâng cấp hay không”, mà là “nâng cấp thế nào để không đánh đổi lá phổi xanh Cần Giờ lấy bê tông và kẹt xe ở một tương lai gần”.
Kết nối giao thông và tham vọng siêu đô thị Nam Bộ phía Nam TP.HCM
Động lực mạnh nhất phía sau đề xuất “lên đời” đường Rừng Sác là tham vọng hình thành một siêu đô thị Nam Bộ ven biển, với Cần Giờ được định hướng thành khu đô thị du lịch biển, nghỉ dưỡng, đô thị thông minh, dịch vụ công nghệ cao, nhà ở và khách sạn. Tuyến đường này nếu được nâng cấp sẽ không chỉ phục vụ các chuyến đi biển cuối tuần, mà trở thành trục hạ tầng xương sống kết nối chuỗi đô thị phía Nam với mạng lưới cao tốc liên vùng.
Theo đề xuất, nếu được phê duyệt, dự án sẽ kết nối trực tiếp đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức – Long Thành ở đầu Bình Khánh và với khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ rộng 2.870 ha ở đầu còn lại. Điều này đồng nghĩa, từ một cung đường du lịch, Rừng Sác sẽ trở thành hành lang giao thông chiến lược đưa dòng phương tiện từ Cần Giờ ra các hướng Tây và Đông Nam Bộ nhanh hơn, giảm phụ thuộc vào mạng đường xuyên nội đô. Đây là kiểu đầu tư hạ tầng đi trước một bước để “mở khóa” giá trị đất đai và không gian phát triển đô thị.
Doanh nghiệp lập luận rằng nhu cầu đi lại giữa trung tâm TP.HCM và Cần Giờ sẽ tăng khi phía Nam thành phố xuất hiện hàng loạt dự án hạ tầng, đô thị và du lịch lớn; nếu không nâng cấp, đường Rừng Sác sẽ trở thành điểm nghẽn của mạng lưới giao thông. Với người dân, khi cầu, cao tốc và các tuyến kết nối được hoàn thiện, việc tiếp cận Cần Giờ từ nội thành và các tỉnh lân cận sẽ thuận lợi hơn, rút ngắn thời gian cho những chuyến đi tham quan rừng ngập mặn, tắm biển, thưởng thức hải sản hay du lịch sinh thái. Vấn đề là: lợi ích đó sẽ được phân bổ cho cộng đồng địa phương đến đâu, hay chủ yếu phục vụ giá trị gia tăng của siêu đô thị mới.
Rừng ngập mặn UNESCO: Lá phổi xanh trước sức ép bê tông hóa
Điểm khiến dự án này gây tranh luận là tuyến đường dài hơn 35 km chạy giữa vùng rừng ngập mặn – Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ được UNESCO công nhận từ năm 2000. Theo mô tả, khu vực này rộng 75.740 ha, với nhiều sinh cảnh như rừng ngập mặn, vùng đất ngập nước, đầm lầy mặn, bãi bùn và thảm cỏ biển, được đánh giá là “lá phổi xanh” của TP.HCM. Nâng cấp đường Rừng Sác trong bối cảnh đó không chỉ là chuyện mặt cắt ngang rộng thêm vài chục mét, mà là can thiệp sâu vào một hệ sinh thái nhạy cảm.
Hiện tại, hành trình xuống Cần Giờ đã là một phần trải nghiệm du lịch: xe chạy giữa những mảng xanh, sông rạch và vùng đất ngập nước, được nhiều du khách nhận xét “đẹp như tranh”. Khi đường được mở rộng lên 10 làn xe, lưu lượng phương tiện tăng mạnh gần như là điều chắc chắn. Điều đó đồng nghĩa nguy cơ ô nhiễm tiếng ồn, khí thải, rác thải và chia cắt sinh cảnh cũng tăng theo. Câu hỏi lớn không phải là có nâng cấp hay không, mà là liệu dự án có đặt sức khỏe của rừng ngập mặn UNESCO ngang hàng với mục tiêu mở lối cho siêu đô thị Nam Bộ hay không.
Chính trong tài liệu nghiên cứu, yêu cầu phát triển hạ tầng song song với bảo vệ rừng ngập mặn đã được nhắc đến như một bài toán quan trọng cần giải trong quá trình chuẩn bị dự án. Điều này hàm ý nếu không có các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt, hệ thống giám sát độc lập và cơ chế ràng buộc trách nhiệm nhà đầu tư, việc nâng cấp đường Vingroup có thể vô tình làm suy yếu chức năng “lá phổi xanh” của thành phố. Giữ được rừng ngập mặn đồng nghĩa bảo vệ lớp phòng thủ tự nhiên trước biến đổi khí hậu, sạt lở và xâm nhập mặn; đánh mất nó là chấp nhận trả một cái giá sinh thái mà không hạ tầng nào bù lại được.
Người dân được gì, mất gì và điều kiện để dự án đáng giá
Với người dân TP.HCM, nhất là những người thường xuyên xuống Cần Giờ, việc nâng cấp đường Rừng Sác nghe qua khá hấp dẫn: đỡ kẹt xe, hành trình ngắn hơn, kết nối giao thông nhanh hơn với các trục cao tốc lớn. Đây là cung đường quen thuộc của người dân mỗi dịp tham quan rừng ngập mặn, đi biển, ăn hải sản hoặc đến các điểm du lịch sinh thái. Nếu dự án được triển khai hợp lý, nó có thể tạo thêm cơ hội việc làm trong du lịch, dịch vụ, bất động sản cho cư dân địa phương, đồng thời giúp Cần Giờ bớt “xa” so với trung tâm thành phố.
Nhưng cái giá phải trả không nhỏ. Khi chi hơn 19.000 tỷ đồng cho một dự án đầu tư hạ tầng chủ yếu phục vụ kết nối siêu đô thị du lịch lấn biển 2.870 ha, nguy cơ lợi ích nghiêng về phía nhà đầu tư hơn là cộng đồng là rất rõ nếu thiếu cơ chế bảo đảm công bằng. Giá đất có thể tăng, song người thu lợi lớn thường không phải là cư dân yếu thế. Đồng thời, áp lực phát triển có thể đẩy Cần Giờ trượt dần từ một không gian sinh thái độc đáo được UNESCO công nhận sang một bãi biển đô thị hóa dày đặc, đánh mất sức hút riêng.
Ở thời điểm này, dự án mới dừng ở bước nghiên cứu, lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, chưa được phê duyệt thi công. Đây là khoảng “thời gian vàng” để thành phố đặt ra bộ điều kiện nghiêm ngặt: đánh giá tác động môi trường độc lập, giới hạn rõ mật độ xây dựng dọc tuyến, ưu tiên không gian xanh và giao thông công cộng, cùng cơ chế chia sẻ lợi ích cho người dân địa phương. Nếu coi đường Rừng Sác chỉ là lối vào một siêu đô thị Nam Bộ, chúng ta sẽ bỏ qua giá trị độc nhất của rừng ngập mặn UNESCO; còn nếu xem đây là phép thử cho mô hình phát triển hài hòa với thiên nhiên, dự án có thể trở thành chuẩn mực mới cho đầu tư hạ tầng ở phía Nam thành phố.
