LRT Phú Quốc: tuyến đường sắt nhẹ tham vọng hơn một dự án giao thông
LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt nhẹ đầu tiên tại Việt Nam do khu vực tư nhân đầu tư, kết nối sân bay quốc tế với trung tâm hội nghị và hệ sinh thái du lịch Nam đảo, đồng thời được thiết kế như một chuỗi nhà ga mang đậm bản sắc văn hóa ba miền để đón bạn bè quốc tế trong dịp APEC 2027. Đây không chỉ là một công trình giao thông, mà là tuyên ngôn về cách chúng ta muốn thế giới nhìn thấy một Việt Nam hiện đại, giàu bản sắc. Khi một tuyến LRT được gắn với mục tiêu phục vụ APEC 2027, câu chuyện không dừng ở chuyện rút ngắn hành trình xuống 20 phút, mà là kiểm tra năng lực tổ chức, thi công và kiên định với lời hứa đúng tiến độ của nhà đầu tư tư nhân.
Tiến độ sau 7 tháng: con số giải ngân và cột mốc kỹ thuật nói gì
Chỉ sau 7 tháng kể từ ngày khởi công tháng 12/2025, tuyến LRT Phú Quốc đã bước qua cột mốc giải ngân 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư giai đoạn 1 gần 9.000 tỷ đồng. Đây là tốc độ hiếm thấy với một dự án hạ tầng có chiều dài toàn tuyến 17,59 km, gồm cầu, hầm và nền đường phức tạp. Ở hạng mục cầu, toàn bộ cọc khoan nhồi sâu đã hoàn thành, bệ trụ đạt khoảng 63% và thân trụ chạm mốc 56% khối lượng. Phần nền đường đạt khoảng 97% khối lượng đào nền, đắp cát và trên 79% đắp đất, tạo tiền đề chuyển sang thi công kết cấu phía trên. Những con số này không chỉ là báo cáo tiến độ, mà là bằng chứng cho thấy khi tư nhân nhận rủi ro hạ tầng giao thông đô thị, họ buộc phải biến lời hứa tiến độ "nghẹt thở" thành thực tế trên công trường.
Vượt “ải” địa chất và mùa mưa: cái giá của tốc độ hạ tầng
Đằng sau nhịp thi công thần tốc là công trường liên tục chiến đấu với thời tiết và địa chất Đảo Ngọc. Mùa mưa gây ngập úng tại dải phân cách, cản trở thi công nền đường và thoát nước, trong khi tại hai đoạn hầm, lớp đất đá quá cứng khiến phương án đóng, ép cừ thép Larsen không khả thi. Nhà thầu buộc phải đổi sang đào mở, chấp nhận nguy cơ sạt lở hai bên vách hầm và cảnh đội thi công liên tục bơm hút nước, múc đất để giữ mặt bằng. Để không "trượt" tiến độ, gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân đang làm việc 3 ca liên tục, bám trụ ngày đêm. Câu hỏi không còn là liệu tuyến LRT Phú Quốc có quá tham vọng, mà là liệu chúng ta có đủ quyết liệt để giải những bài toán địa chất, kỹ thuật phức tạp thay vì chấp nhận trì hoãn.
Kiến trúc nhà ga: sáu lát cắt văn hóa trong 20 phút di chuyển
Điểm khác biệt khiến LRT Phú Quốc vượt ra khỏi khuôn khổ một dự án hạ tầng là lựa chọn kể câu chuyện văn hóa Việt Nam bằng kiến trúc nhà ga. Sáu nhà ga trên hành trình được kiến tạo như sáu lát cắt văn hóa: từ ga Tây Bắc gợi núi rừng với đá tự nhiên và họa tiết tường trình, đến ga Hà Nội mang sắc vàng phố cổ, ga Huế với tông đỏ cung đình, ga Tây Nguyên đậm chất nhà rông, ga Sài Gòn trẻ trung hào sảng, và ga Đảo Ngọc kết nối trực tiếp trung tâm hội nghị APEC với cảm hứng cá chép hóa rồng và nghề nước mắm Phú Quốc. "Không đơn thuần là nơi đón – trả khách, mỗi nhà ga của tuyến LRT Phú Quốc được kiến tạo như một điểm đến, mang theo câu chuyện riêng về văn hóa và kiến trúc ba miền Bắc – Trung – Nam". Đây là lựa chọn táo bạo: biến hạ tầng giao thông thành trải nghiệm văn hóa đối thoại trực tiếp với hàng nghìn đại biểu APEC 2027.
Lộ trình hoàn thành và tác động với người dân, du khách
Theo kế hoạch, cuối tháng 8/2026, dự án sẽ bước vào giai đoạn lắp đặt đường ray trên mặt đất, sau đó đến tháng 10/2026 là các đoạn trên cao và dưới hầm. Công trình dự kiến hoàn thiện cơ bản và chạy thử vào tháng 6/2027, trước khi khai thác thương mại từ tháng 8/2027 để kịp phục vụ APEC 2027. Khi vận hành, tuyến LRT Phú Quốc sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay tới Nam đảo xuống khoảng 20 phút, giảm áp lực lên đường bộ và mở thêm lựa chọn di chuyển xanh cho người dân, du khách. Từ góc nhìn rộng hơn, đây là bài kiểm tra về năng lực hạ tầng của Việt Nam trước bạn bè quốc tế: nếu tuyến tàu điện nhẹ đầu tiên do Sun Group đầu tư hoàn thành đúng hạn, vận hành ổn định, đó sẽ là tín hiệu khích lệ cho mô hình tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào hạ tầng đô thị.
