Tuyến LRT Phú Quốc: không chỉ là một tuyến ray dài 17,59 km
Tuyến LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt nhẹ đầu tiên tại Việt Nam, dài 17,59 km, kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị APEC, được xây dựng bằng công nghệ đường sắt khổ tiêu chuẩn quốc tế 1.435 mm và vận hành bằng điện, nhằm tạo ra một trục giao thông công cộng hiện đại, xanh và hiệu quả cho đảo Ngọc.
Điểm đáng nói của tuyến LRT Phú Quốc không nằm ở chiều dài con số mà ở cách nó được xây dựng: giữa mùa mưa, dưới áp lực tiến độ cho APEC và trong bối cảnh đây là tuyến LRT đầu tiên tại Việt Nam. Gần 600 kỹ sư, công nhân làm việc liên tục ba ca để đưa tuyến 17,59 km về đích, mở trục kết nối sân bay – Trung tâm hội nghị APEC và không gian phát triển mới của đảo Ngọc. Trên bản đồ phát triển đô thị, dải ray này là đường nối giữa hai “cánh cửa” chiến lược của Phú Quốc, dự kiến rút hành trình xuống còn hơn 20 phút và gắn kết các điểm đến rời rạc thành một hành lang dịch vụ – đô thị thống nhất.
Cuộc chạy đua 3 ca giữa mùa mưa trên công trường xây dựng
Tháng 8, Phú Quốc đang giữa mùa mưa, bầu trời trên dải công trường xây dựng từ sân bay đến Trung tâm Hội nghị APEC có thể đổi màu chỉ trong vài phút: mây xám tràn vào, gió quật nghiêng bạt, nước đổ xuống nền đường mới lu lèn như có ai mở cửa trên trời. Nhưng mưa không đồng nghĩa với tan ca. Công nhân kéo vật tư vào dưới bạt che để xử lý những đầu việc ít bị ảnh hưởng bởi nước, chờ màn mưa mỏng đi là lại tỏa xuống tuyến, còn khi mưa dứt, đoàn xe nối đuôi nhau ào ra công trường.
Trên toàn dự án, lực lượng luôn duy trì xấp xỉ 500 người, có lúc lên gần 600 kỹ sư, công nhân, cùng gần 200 đầu máy và thiết bị vận hành 3 ca, 24 giờ mỗi ngày, gần như không có ngày nghỉ hay lễ, Tết. Ở các vị trí cấp bách, nhà bạt được dựng để bảo vệ lớp nền mỏng và duy trì những phần việc phù hợp với điều kiện ẩm ướt. Thi công một công trình hạ tầng kỹ thuật cao tại đảo xa vốn đã là bài toán logistics hóc búa; trong mưa gió miền biển, mỗi giờ bị gián đoạn lại biến thành áp lực bù tiến độ cho những ngày sau đối với cả ban quản lý, tư vấn, nhà thầu lẫn đội ngũ kỹ sư ngoài hiện trường.
Từ nền đường mùa mưa đến những thanh ray đầu tiên
Dự án tuyến LRT Phú Quốc được khởi công tháng 12/2025, nhưng chỉ từ tháng 3/2026 mới thực sự tăng tốc sau giai đoạn chuẩn bị và giải bài toán kỹ thuật ban đầu. Dấu mốc lắp những thanh ray hiệu chuẩn đầu tiên vào ngày 11/8 là kết quả của tám tháng thi công, trong đó có năm tháng ở cường độ cao. Đây là đoạn ray mẫu, dùng để đo đạc và căn chỉnh chính xác thông số kỹ thuật, đánh dấu bước chuyển từ xử lý nền đường, cầu, hầm, bê tông sang giai đoạn cơ khí – công nghệ.
Trên tuyến, nền đường, cầu, hầm và bê tông nền ray được triển khai đồng thời, lớp cấp phối trộn xi măng đã đạt khoảng 30% khối lượng. Dự án đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành bê tông nền tuyến trong tháng 9/2026 (trừ các vị trí giao cắt cần đảm bảo lưu thông), hoàn tất hạ tầng cầu, hầm, nền đường và bê tông nền ray trong tháng 12 cùng năm. Trong bối cảnh trời mưa nắng bất thường, câu chuyện không chỉ là dựng xong một công trường xây dựng, mà là chứng minh rằng hạ tầng đường sắt nhẹ Việt Nam có thể được triển khai với nhịp độ và độ chính xác ngang chuẩn quốc tế, ngay từ dự án đầu tiên.
Con người phía sau tuyến đường sắt nhẹ đầu tiên
Phía sau những con số khối lượng bê tông hay tiến độ ray là những con người phải đổi giấc ngủ, sức khỏe và cả thời gian cho gia đình. Trên mặt ray, ông Nguyễn Trung Kiên, 50 tuổi, công nhân Công ty Cổ phần Đường sắt Vĩnh Phú, cúi gập người siết từng bu lông theo đúng lực quy định, sau hai tháng rời Hà Nội vào đảo, làn da người thợ đường sắt lâu năm đã sạm thêm một lớp. Vốn quen với đường sắt khổ 1.000 mm, ông phải học lại với khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, làm quen với cấu kiện, thiết bị mới trong gần ba tháng đào tạo và hiểu rõ rằng một sai số nhỏ hôm nay có thể thành rung lắc, tiếng ồn, thậm chí đe dọa an toàn khi tàu vận hành.
Những ngày tăng tốc, ca làm việc kéo dài từ sáng sớm đến 22–23 giờ, bữa tối nhiều khi chỉ là phần cơm ăn vội bên lề công trường, rồi vài phút sau người thợ lại trở về mặt ray dưới ánh đèn công suất lớn. Ông Kiên thừa nhận mệt mỏi là điều hiển nhiên, nhưng nỗi nhớ nhà mới là điều nặng nhất, khi vợ không muốn chồng phải đi làm xa ở tuổi này, mỗi lần gọi về đều nghẹn lại. Tuy vậy, ông nói: “Nghĩ đến ngày công trình hoàn thành, khách quốc tế đi trên những chuyến tàu điện mà mình góp sức xây dựng, tôi thấy vui và tự hào”. Đó cũng là tâm thế chung của gần 600 con người đang bám trụ công trường xây dựng LRT đầu tiên tại Việt Nam.
Không gian phát triển mới từ trục kết nối sân bay – APEC
Trên bản đồ phát triển Phú Quốc, tuyến LRT dài 17,59 km là dải ray nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với quần thể Trung tâm Hội nghị APEC, với hành trình dự kiến chỉ hơn 20 phút. Hệ thống vận hành bằng điện, kết hợp cảnh quan phủ xanh dọc tuyến, hướng tới mô hình giao thông công cộng phù hợp định hướng du lịch xanh của đảo. Ý nghĩa dài hạn của tuyến LRT Phú Quốc vì thế nằm ngoài vài ngày diễn ra APEC 2027: đó là trục động lực mới mở ra quỹ không gian đô thị, dịch vụ, lưu trú dọc tuyến kết nối sân bay APEC.
Dự án đầu tư theo hình thức BOT, với phần vốn Nhà nước chiếm 70% và nhà đầu tư góp 30%; khoảng 1.800 tỷ đồng đã được giải ngân, tương đương 20% tổng vốn. Toàn tuyến dự kiến nghiệm thu chạy thử tháng 6, chạy thử đồng bộ từ tháng 7 và khai thác thương mại tháng 8/2027. Cuối tháng 8/2026, dự án sẽ lắp ray chính thức trên nền đường; từ tháng 10 mở rộng thi công các đoạn trên cao và đi ngầm với yêu cầu cao hơn về cao độ, kết cấu, thoát nước và an toàn, trước khi các đơn vị thuộc Tập đoàn Đường sắt Việt Nam phối hợp với Cục 16 Đường sắt Trung Quốc hoàn thành lắp ray trong tháng 2/2027. Thước đo cuối cùng của tuyến LRT Phú Quốc không chỉ là kịp tiến độ APEC, mà là lượng hành khách, khả năng kết nối khu dân cư và mức độ giảm phương tiện cá nhân, chi phí đi lại trên đảo.
